Naar overzicht
Naar overzicht
  • Het monument
  • Leg een bloem
  • Uw verhaal

Het monument

Vorm en materiaal
Het monument 'Vrouw op voedseltocht' in Leeuwarden is een bronzen beeld van een fietsende vrouwenfiguur. Het beeld is geplaatst op een gemetseld voetstuk.

De geschiedenis

Het monument 'Vrouw op voedseltocht' herinnert de inwoners van Leeuwarden aan de vrouwen die tijdens de hongerwinter van 1944-1945 voor de onderduikers in de stad voedsel hebben gehaald uit de provincie. Het gedenkteken is tevens een eerbetoon aan de moeder van de gezusters Haanstra, die tijdens de bezetting onderduikers in huis had genomen.

Veelal wordt het beeld ten onrechte 'De Koerierster' genoemd. Het monument herinnert aan de voedseltochten die de dochters Haanstra in 1944 en begin 1945 ondernamen om aan eten te komen. Gré Stelpstra-Haanstra woonde tijdens de oorlog met haar ouders en twee zussen in Leeuwarden. Ze hadden twee onderduikers in huis. Gré was toen 20 jaar. In de stad was weinig voedsel te krijgen en bovendien was alles op de bon. Daarom trokken de zusjes erop uit om eten te zoeken. Ze fietsten naar boeren in de omgeving (vaak zo'n 25 à 30 kilometer).

Elke dag werd er melk gehaald, onder andere bij een boer in Kornum. Melk was er genoeg, omdat de melkfabrieken stillagen. De boeren moesten zelfs melk weggooien, terwijl in het westen de mensen honger leden tijdens de beruchte hongerwinter. Toch was de melk niet goedkoop: een kwartje per liter. Ook probeerden de zusjes tarwe en rogge te krijgen. Een enkele keer vonden ze een stuk spek.

Moeder Haanstra was altijd bezig met eten klaarmaken. Gré Haanstra: 'Ze was een rots in de branding. Toen ze onderduikers in huis nam, zei ze in het Fries tegen mijn vader dat hij niet zo bang moest zijn.' De ene onderduiker kwam uit Rotterdam, de ander uit Amsterdam. De laatste had met een pleegzoon van de Haanstra's in Kamp Amersfoort gevangen gezeten. Op transport naar Duitsland zijn ze vlak voor de grens uit de trein gesprongen. Ze klopten midden in de nacht bij de Haanstra's aan.

De voedseltochten waren niet alleen maar inspannend, de zusjes Haanstra beleefden ook plezier. De oudste zus fietste een keer op een volgeladen herenfiets. Ze gleed uit en viel met fiets en al in de sloot. 'Haal me eruit', riep ze. 'Ik kijk wel uit', antwoordde haar zus, 'dan word ik ook nat!' Een boer schoot te hulp. Lachend en kleddernat keerden ze in de kou terug naar huis.

De gezusters Haanstra moesten altijd oppassen voor controles onderweg. Op een keer konden ze net op tijd de melk in de berm zetten, zodat de bezetter niks kon vinden in hun fietstassen. Als je de stad in- of uitging, moest je een persoonsbewijs laten zien. Gré Haanstra had het een keer niet bij zich, maar wel toevallig dat van haar oma. Hoewel haar oma op de foto oud was en zij jong, lieten ze haar toch doorgaan. Ze moesten ervoor zorgen altijd voor 20.00 uur terug te zijn, omdat de bezetter een avondklok had ingesteld.

Dankzij de voedseltochten van de zussen hebben de familie Haanstra en de onderduikers nooit honger geleden.

Oprichting
De oprichting van het gedenkteken was een initiatief van een ex-onderduiker bij de familie Haanstra.

Onthulling
Het monument is onthuld op 4 mei 1981 door de drie gezusters A. van der Steeg-Haanstra, G. Stelpenstra-Haanstra en G. de Vries-Haanstra.

Oorlogsslachtoffers

Er zijn nog geen personen uit de database van de Oorlogsgravenstichting gekoppeld aan dit monument.

De Oorlogsgravenstichting heeft een database met namen en verhalen van oorlogsslachtoffers. Veel van deze slachtoffers worden herdacht door middel van een monument. Wilt u ons helpen om de namen en verhalen van slachtoffers te koppelen aan het monument waarop hun naam vermeld staat? Kijk dan op de website van de Oorlogsgravenstichting, ziet u in de database een naam die ook voorkomt op dit monument? Maak dan een account aan en koppel de persoon uit de database aan dit monument. Enkele dagen na de koppeling verschijnt de naam van het slachtoffer op deze pagina.

Meer informatie

Locatie
Het monument is geplaatst nabij het Molenaarshuisje in de Prinsentuin te Leeuwarden.

Bronnen

  • Gemeente Leeuwarden;
  • Verzetsmuseum Friesland.

Voor meer informatie
Tekens aan de weg – Tekens aan de wand
, C. Reitsma (Leeuwarden, 1980). ISBN 9033020009.

Leg een bloem bij dit monument

Klik op onderstaande knop om een digitale bloem bij dit monument te leggen. Je kunt kiezen uit een rode gerbera, een witte roos of een blauwe Iris. Ook is het mogelijk om een persoonlijke boodschap toe te voegen. Nadat het formulier is verstuurd toont de bloem op deze pagina (vergeet niet om de pagina opnieuw te laden). 

Leg een bloem
bloem

Gelika Roemers- Groen

04 mei 2021

Gelika Roemers- Groen

04 mei 2021

Voor alle helden ❤️

bloem

Ingrid

04 mei 2021

Ingrid

04 mei 2021

Voor mijn grootmoeders ❤❤

bloem

Lodewijk

04 mei 2021

Lodewijk

04 mei 2021

bloem

Marie

04 mei 2021

Marie

04 mei 2021

bloem

Inge

04 mei 2021

Inge

04 mei 2021

bloem

Anna

04 mei 2021

Anna

04 mei 2021

bloem

Natascha

04 mei 2021

Natascha

04 mei 2021

bloem

Paula Woudstra

04 mei 2021

Paula Woudstra

04 mei 2021

Ter nagedachtenis aan alle gevallenen en alle helden die er voor hebben gezorgd dat wij nu in vrijheid leven!

bloem

Hetty

25 apr 2021

Hetty

25 apr 2021

laten we het nooit vergeten..

bloem

Mirjam Faber

04 mei 2020

Mirjam Faber

04 mei 2020

Persoonlijke bijdragen van onze bezoekers


Heeft u een persoonlijk verhaal met betrekking tot dit monument en/of de geschiedenis waarnaar deze verwijst? Deel uw verhaal hier en help ons de herinnering aan de Tweede Wereldoorlog levend te houden.

Let op: wilt u een wijziging voor deze monumentpagina (bijvoorbeeld een correctie of aanvulling) doorgeven? Neem dan contact met ons op.

Heeft u een vraag of wilt u ons iets melden? Kijk bij de veel gestelde vragen of stuur ons een bericht.

Tooltip contents