Het monument
Vorm en materiaal
Het ‘Monument voor Zuilense Gevallenen’ in Utrecht is een bakstenen gedenkmuur met in het midden een zuil. De zuil wordt bekroond door een stalen schaal met een gebeeldhouwde vlam. Voor de muur staan op een halfrond zwart tufstenen plateau twee wit natuurstenen beelden van een mannen- en een vrouwenfiguur in klassieke stijl. In de muur zijn twee schilden van witte natuursteen gemetseld. De gedenkmuur is 16 meter 50 breed. Voor het plateau ligt een gedenksteen. Bij het monument staat ook een klok.
Teksten
De tekst op het plateau luidt:
‘1940 – 1945’.
De tekst op het rechterschild luidt:
‘ZUILEN’S BEVOLKING
HEEFT DIT MONUMENT
GESTICHT, OM DE NAGE-
DACHTENIS TE EREN VAN
DE GEVALLENEN IN DE
OORLOG EN IN HET VER-
ZET TEGEN DE OVER-
WELDIGING.’
Hieronder is een gedicht van Muus Jacobse aangebracht:
‘GOD DOE ONS DAN DIT WETEN:
WAT VOORBIJGING AAN NOOD EN LEED
IS NIET VERGEEFS GEWEEST
OMDAT UW MARTELAARS HIER OVERWONNEN
EN MET HUN BLOED DE BODEM IS GEWIJD’.
De tekst op het linkerschild luidt:
‘J.W. VAN DE SANDT
W.E. SWART
A.F. BARON VAN TUYL
VAN SEROOSKERKEN
W. SMOORENBEEK
S. HEMMINK
W. VAN KRIMPEN
A. FROOM
H.A. KNIPSCHILD
W.G. DE BOER
R. LOGGERS
K.F.N. TEMPELMAN
G.J. DE BOER
J.J. VAN DER HAM
W.C. BROUWER
E.T. KÖHLER-DE GROOT
F.A.J. ODINOT
S. INNIKEL’.
De tekst op de gedenksteen luidt:
‘VRIJHEID GERECHTIGHEID VREDE
IN HERINNERING
AAN HET NAMELOZE
LEED VAN
DE VIJF BANGE JAREN
1940-1945
DOOR ALLEN DIE
AAN WERKSPOOR
NV VERBONDEN
ZIJN. GEWIJD AAN
DE NAGEDACHTENIS
VAN HUN MEDEWERKERS
EN VRIENDEN GEVALLEN
IN DEN STRIJD
OF BIJ HET VERZET,
GETROFFEN
DOOR OORLOGSGEWELD,
BEZWEKEN IN
GEVANGENSCHAP
A. BIJL DE VROE
H. VAN BRENK
D.D. BURGER
L. VAN DAM
J.A. EGGELAAR
L. ENGELEN
J.H. DE FIOUW
G. DE GOEDE
J.L.M. GOORISSEN
A. GROEN
J. DE GROOT
W. TEN HAVE
R. DE JONG
W. LEYSSEN
C. MEYNEKE
G.C. NIEUWENDIJK
J.E.H. DEN NEYSEL
J. VAN ROOYEN
J.W.V. SCHAIK
J. V.D. TOL’.
Symboliek
De mannen- en vrouwenfiguur beelden liefde en vrijheidszin uit. De mannenfiguur heeft een palmtak in zijn hand als teken van vrede. Aan zijn voeten zit een heraldisch vormgegeven leeuw. De vrouwenfiguur heeft een rijk versierde urn bij zich; een symbool van dood en rouw.
Wijziging
Oorspronkelijk stond het gedenkteken aan de J.M. de Muinck Keizerlaan, maar bij de aanleg van de nieuwe brug over de Vecht is het verplaatst naar het Henny Knipschildplantsoen. In 1994 is een gedenksteen voor de omgekomen werknemers van Werkspoor aan het monument toegevoegd.
De geschiedenis
Het ‘Monument voor Zuilense Gevallenen’ in Utrecht is opgericht ter nagedachtenis aan inwoners van de Utrechtse wijk Zuilen en medewerkers van het Werkspoor die tijdens de bezettingsjaren door oorlogsgeweld zijn omgekomen.
De namen van de slachtoffers luiden: A. Bijl de Vroe, G.J. de Boer, W.G. de Boer, H. van Brenk, W.C. Brouwer, D.D. Burger, L. van Dam, J.A. Eggelaar, L. Engelen, J.H. de Fiouw, A. Froom, G. de Goede, J.L.M. Goorissen, A. Groen, J. de Groot, J.J. van der Ham, W. ten Have, S. Hemmink, S. Innikel, R. de Jong, E.T. Köhler-de Groot, H.A. Knipschild, W. van Krimpen, W. Leyssen, R. Loggers, C. Meijneke, J.E.H. den Neijsel, G.C. Nieuwendijk, F.A.J. Odinot, J. van Rooijen, J.W. van de Sandt, J.W.V. Schaik, W. Smoorenbeek, W.E. Swart, K.F.N. Tempelman, J. v.d. Tol en A.F. van Tuyl van Serooskerken.
Eén van de zeventien gevallenen is Sofia Hemmink. Hemmink was Jehovah’s getuige en werd vanwege haar geloof gearresteerd op 7 september 1941. Zij kwam om in het concentratiekamp Auschwitz op 12 november 1942.
Onthulling
Het monument is onthuld op 5 mei 1949.
Oorlogsslachtoffers
| Achternaam | Voornamen | Geboren | Overleden |
|---|
De Oorlogsgravenstichting heeft een database met namen en verhalen van oorlogsslachtoffers. Veel van deze slachtoffers worden herdacht door middel van een monument. Wilt u ons helpen om de namen en verhalen van slachtoffers te koppelen aan het monument waarop hun naam vermeld staat? Kijk dan op de website van de Oorlogsgravenstichting, ziet u in de database een naam die ook voorkomt op dit monument? Maak dan een account aan en koppel de persoon uit de database aan dit monument. Enkele dagen na de koppeling verschijnt de naam van het slachtoffer op deze pagina.
Meer informatie
Locatie
Het monument is geplaatst in het Henny Knipschildplantsoen langs de Prins Bernhardlaan in de wijk Zuilen te Utrecht.
Bronnen
- Museum van Zuilen;
- Oorlogsmonumenten in de Provincie Utrecht van Ingrid van Beuzekom, Roland Blijdenstijn en Rob van Olderen. Stichtse Monumenten Reeks (Utrecht, Uitgeverij Matrijs, 1995). ISBN 90 5345 062 9.
Getuigenverhaal
Achter oorlogsmonumenten schuilen verhalen. In de documentaires uit de reeks ‘Sprekende Beelden’ geproduceerd door Interakt, ontdek je deze verhalen aan de hand van getuigenverhalen. Bekijk in onderstaande video het verhaal bij dit monument.
