Adopteer een monument

Herdachte groepen: Geallieerde militairen
Adopteer dit monument.
Dit monument is in schooljaar 2017-2018 geadopteerd door OBS De Blerck.
Dit monument is in schooljaar 2017-2018 geadopteerd door PCBS De Parel.
Dit monument is in schooljaar 2017-2018 geadopteerd door R.K. Basisschool Jeanne d'Arc.
Dit monument is in schooljaar 2017-2018 geadopteerd door Het Sterrenlicht.

't Harde, monument voor Theodore Bachenheimer (foto: Steven Lindeboom)
't Harde, monument voor Theodore Bachenheimer (foto: Steven Lindeboom)
't Harde, monument voor Theodore Bachenheimer (foto: Steven Lindeboom)
't Harde, monument voor Theodore Bachenheimer (foto: Steven Lindeboom)

Het monument

Vorm en materiaal
Het monument voor Theodore Bachenheimer in 't Harde (gemeente Elburg) is een witte, houten davidster met bronzen plaquette. Aan de voet van het monument is een bloemperk aangelegd, omgeven door een laag bakstenen muurtje.

Teksten
De tekst op de davidster luidt:

'PFC.
AIRBORNE
BACHENHEIMER THEODORE. H
GEVALLEN 22 OKTOBER 1944

U.S. 82ND AIRBORNE DIVISION
104 PARACHUTE INFANTRY'.

De tekst op de bronzen plaat luidt:

'MEMBERS OF THE 504
PARACHUTE INFANTRY REGIMENT
SOUTHERN CALIFORNIA CHAPTER
82ND AIRBORNE'.

Wijziging
Het oorspronkelijke gedenkteken was een houten kruis. Toen in de jaren tachtig bekend werd dat Theodore Bachenheimer joods was, heeft men het kruis vervangen door een davidster.

Locatie niet correct? Geef een verbeterde locatie door.

De geschiedenis

Het monument voor Theodore Bachenheimer in 't Harde (gemeente Elburg) is opgericht ter nagedachtenis aan de geallieerde soldaat van Duits-joodse afkomst die hier op 22 oktober 1944 door de bezetter is gefusilleerd.

Theodore ‘Ted’ H. Bachenheimer werd geboren op 23 april 1923 in Braunschweig, Duitsland. Het joodse gezin Bachenheimer emigreerde in 1934 naar de Verenigde Staten, waar Theodore’s ouders werk vonden in de amusementsindustrie van Hollywood. Theodore meldde zich daar in 1942 aan als vrijwilliger in militaire dienst bij het 504th Parachute Infantry Regiment. Hij nam het Amerikaanse staatsburgerschap aan en trouwde, vlak voordat hij werd uitgezonden naar Europa, met Ethel Murfield.

Na operatie Market Garden, waar Bachenheimer in mee vocht, werd hij samen met de Britse soldaat Peter Baker ingezet bij operatie Windmill. Het was hun taak om de Windmill-lijn op te zetten. Dat hield in dat ze een route moesten ontwerpen waarlangs de geallieerden zouden kunnen vluchten.

In de nacht van 11 op 12 oktober 1944 maakte Baker bij Tiel de overtocht over de Waal. Een nacht later volgde Bachenheimer die tijdens zijn overtocht een telefoonkabel uitrolde. Beiden werden ondergebracht bij boer Fekko Ebbens. Zijn boerderij werd echter in de gaten gehouden door de Duitse Sicherheitsdienst. In de nacht van 16 oktober 1944 werd de boerderij omsingeld en werden Bachenheimer en Baker gearresteerd, samen met tien anderen. Nadat hun uniformen waren gevonden, werden Bachenheimer en Baker van de rest gescheiden en weggevoerd naar Tiel. De volgende dag werden ze ’s ochtends vroeg samen met de andere gearresteerde personen vervoerd naar een dorp nabij ’s-Hertogenbosch. Baker en Bachenheimer werden daar urenlang verhoord.

Op 18 oktober werd het tweetal vervoerd naar een krijgsgevangenkamp te Culemborg. Vanuit dat kamp moesten ze lopend naar een krijgsgevangenkamp in Amersfoort. Op 21 oktober 1944 werden ze op transport gezet richting een kamp in Fallingsbostel. Tijdens dit transport vluchtte Bachenheimer met drie Britse para’s uit de trein. Bachenheimer ging in zijn eentje verder. Op 22 oktober werd Bachenheimer weer gevangen genomen. Die avond is Theodore H. Bachenheimer aan de Eperweg in 't Harde gefusilleerd door de bezetter.

Op 29 oktober 1944 werd Theodore H. Bachenheimer begraven op de Eekelenburg in Oldebroek. In april 1946 werd hij herbegraven op de Amerikaanse militaire begraafplaats in Neuville-en-Condroz te België. Drie jaren later kreeg Bachenheimer zijn laatste rustplaats op het Beth Olam Jewish Cemetery in Hollywood.

Onthulling
Het gedenkteken is vlak na de bevrijding onthuld.

Bronnen

  • '40-'45 Toen & Nu nr. 117 - Odyssee van soldaat Bachenheimer van F. van Lunteren en K. Magry (Soest, 2004);
  • Artikel in de nieuwsbrief Vrienden van het Airborne Museum van F. van Lunteren (Oosterbeek, 2002).

Herdenking aanmelden

Op 4 mei vindt de Nationale Herdenking plaats en wordt er in heel Nederland herdacht. Daarnaast zijn er door het jaar heen herdenkingen waar specifieke groepen slachtoffers of bijzondere gebeurtenissen worden herdacht, zoals de Indiëherdenking op 15 augustus en de Nationale Holocaust Herdenking (laatste zondag van januari).
Wij brengen al deze herdenkingen onder in de herdenkingskalender. Alle herdenkingen van de Tweede Wereldoorlog en oorlogssituaties en vredesoperaties daarna in Nederland kunt u aanmelden.
Er is nog geen herdenking bij dit monument aangemeld. Dat kunt u hier doen.

Persoonlijke bijdragen van onze bezoekers

Heeft u een persoonlijk verhaal met betrekking tot dit monument en/of de geschiedenis waarnaar deze verwijst? Deel uw verhaal hier en help ons de herinnering aan de Tweede Wereldoorlog levend te houden.

Let op: wilt u een wijziging voor deze monumentpagina (bijvoorbeeld een correctie of aanvulling) doorgeven? Neem dan contact met ons op.

Heeft u een vraag of wilt u ons iets melden? Kijk bij de veel gestelde vragen of stuur ons een bericht