Adopteer een monument

Herdachte groepen: Geallieerde militairen
Adopteer dit monument.

Arnhem, 'Airborne-zuil' (foto: Birthe Kulik/Nationaal Comité 4 en 5 mei CC BY 3.0)
Arnhem, 'Airborne-zuil' (foto: Birthe Kulik/Nationaal Comité 4 en 5 mei CC BY 3.0)
Arnhem, 'Airborne-zuil' (foto: Birthe Kulik/Nationaal Comité 4 en 5 mei CC BY 3.0)

Het monument

Vorm en materiaal
De 'Airborne-zuil' in Arnhem is uitgevoerd in natuursteen. In de zuil is een bronzen plaquette ingemetseld. Boven de gedenkplaat is een goudkleurige Pegasus aangebracht. Het gedenkteken is 1 meter 82 hoog, 25 centimeter breed en 20 centimeter diep.

Tekst
De tekst op de plaquette luidt:

'OP DINSDAGMORGEN 19 SEPTEMBER 1944
MISLUKTE HIER EEN LAATSTE POGING VAN
HET 2E BATALJON SOUTH STAFFORDSHIRES
EN HET 11E PARACHUTISTENBATALJON
DOOR TE BREKEN NAA DE RIJNBRUG
NA ZWARE VERLIEZEN, TROK HET RESTANT
VAN DE BRITSE TROEPEN ZICH DEFINITIEF
TERUG OP OOSTERBEEK'

Hieronder is de zelfde tekst in het Engels opgenomen.

Symboliek
De Grieks-mythologische Pegasus (een gevleugeld paard) is het embleem van de Airborne-divisie.

Locatie niet correct? Geef een verbeterde locatie door.

De geschiedenis

De 'Airborne-zuil' herinnert de inwoners van Arnhem aan de vergeefse poging van de Britse luchtlandingstroepen om via Arnhem een doorgang te forceren door de verdedigingslinies van de bezetter. De zuil markeert de locatie waar het grootste deel van de Britse troepen via de Utrechtseweg op weg waren naar de brug. 

De Slag om Arnhem maakte deel uit van operatie 'Market Garden'. Operatie 'Market Garden' was een groot offensief van 17 tot 26 september 1944, waarmee de geallieerden vanuit België een bruggenhoofd over de grote rivieren in Nederland wilden veroveren. Luchtlandingstroepen moesten in een bliksemsnelle aanval bruggen in Noord-Brabant en Gelderland veiligstellen. Er werden drie complete divisies gedropt: de 101ste US Airborne Divisie bij Son (ten noorden van Eindhoven) en Veghel, de 82ste US Airborne Divisie bij Grave en Groesbeek (ten oosten van Nijmegen) en de 1ste Britse Airborne Divisie ten westen van Oosterbeek. Later volgde ook nog de landing van de Poolse 1e Onafhankelijke Parachutistenbrigade bij Driel. Vanuit België moest het Britse 30e Corps via de veroverde bruggen oprukken naar het IJsselmeer.

Bij de Amerikaanse luchtlandingstroepen verliep alles vrij goed. De bruggen over de Maas en het Maas-Waalkanaal bij Heumen vielen in hun handen en na harde strijd ook de Waalbrug bij Nijmegen. Ook rondom Eindhoven vielen de bruggen grotendeels in handen van de Amerikaanse para’s.

Maar de Rijnbrug bij Arnhem bleek een brug te ver. Onder leiding van luitenant-kolonel John D. Frost slaagde het 2de bataljon van de 1ste Parachutisten Brigade van de 1ste Airborne Divisie erin om de noordelijke oprit van de oude Rijnbrug te bezetten en deze oprit tijdens de daaropvolgende strijd dagenlang onder controle te houden. De Engelse para's bij de Rijnbrug en rondom Oosterbeek werden echter verrast door Duitse pantsertroepen en moesten zich met zware verliezen overgeven. De landing van de Poolse 1e Onafhankelijke Parachutistenbrigade bij Driel was te laat om nog van enige hulp te kunnen zijn aan de belegerde Engelse luchtlandingstroepen. Ook de opmars van het 30e corps liep ernstige vertraging op door onder andere aanvallen van in de haast samengestelde Duitse eenheden.

Nadat de Slag om Arnhem werd verloren, is de aanval gestokt. Wel was dankzij de samenwerking van Amerikaanse en Engelse soldaten een deel van Noord-Brabant en Gelderland in geallieerde handen terechtgekomen. Vanuit deze strook vrij gebied van Eindhoven naar Arnhem ('de Corridor' genoemd) werd in de maanden daarna de rest van Brabant bevrijd. Tijdens operatie 'Market Garden' zijn boven Nederland 35.000 parachutisten gedropt, waarvan circa 11.000 bij Arnhem zijn geland. Slechts 2400 man is het gelukt om na gevechten in Oosterbeek en Arnhem de Rijn terug over te steken naar de Betuwe. De overige soldaten raakten gewond, werden gedood of zijn krijgsgevangen gemaakt. In totaal zijn meer dan 17.000 militairen van de luchtlandings- en grondtroepen gesneuveld, gewond geraakt of vermist. Dit verliescijfer was hoger dan tijdens de invasie in Normandië (D-Day).

Locatie
De 'Airborne-zuil' staat bij het Museum voor Moderne Kunst aan de Utrechtseweg in Arnhem.

Bron

  • Brochure Freedom Trail - Route langs markante Arnhemse locaties uit '40-'45, uitgegeven door de gemeente Arnhem en het Gelders archief, met medewerking van de Gelderland Bibliotheek (2e druk, april 2006);
  • Freedom Trail Arnhem.

Herdenking aanmelden

Op 4 mei vindt de Nationale Herdenking plaats en wordt er in heel Nederland herdacht. Daarnaast zijn er door het jaar heen herdenkingen waar specifieke groepen slachtoffers of bijzondere gebeurtenissen worden herdacht, zoals de Indiëherdenking op 15 augustus en de Nationale Holocaust Herdenking (laatste zondag van januari).
Wij brengen al deze herdenkingen onder in de herdenkingskalender. Alle herdenkingen van de Tweede Wereldoorlog en oorlogssituaties en vredesoperaties daarna in Nederland kunt u aanmelden.
Er is nog geen herdenking bij dit monument aangemeld. Dat kunt u hier doen.

Persoonlijke bijdragen van onze bezoekers

Heeft u een persoonlijk verhaal met betrekking tot dit monument en/of de geschiedenis waarnaar deze verwijst? Deel uw verhaal hier en help ons de herinnering aan de Tweede Wereldoorlog levend te houden.

Let op: wilt u een wijziging voor deze monumentpagina (bijvoorbeeld een correctie of aanvulling) doorgeven? Neem dan contact met ons op.

Heeft u een vraag of wilt u ons iets melden? Kijk bij de veel gestelde vragen of stuur ons een bericht