Adopteer een monument

Herdachte groepen: Militairen in dienst van het Ned. Kon. 1940-1945, Verzet Nederland
Onthulling: 1946
Adopteer dit monument.

Hoornaar, monument op de Algemene begraafplaats (Foto: B. van Bohemen / NIOD)
Hoornaar, monument op de Algemene begraafplaats (Foto: René van der Krogt)

Het monument

Vorm en materiaal
Het monument op de Algemene begraafplaats te Hoornaar (gemeente Molenlanden) is een ingemetselde gedenkplaat.

Tekst
De tekst op de gedenkplaat luidt:

'GEVALLEN VOOR HET VADERLAND
JAN ALBERTUS PALS ARIE LEENDERT VERHOEF WOUTER SLOB'.

Tevens staan op de plaquette een aantal regels uit het gedicht Het Lied der Achttien Doden van Jan Campert:

'WAT KAN EEN MAN OPRECHT EN TROUW
NOG DOEN IN ZULK EEN TIJD?
HIJ KUST ZIJN KIND, HIJ KUST ZIJN VROUW
EN STRIJDT DE IJD-LE STRIJD.'

Locatie niet correct? Geef een verbeterde locatie door.

De geschiedenis

Het monument op de Algemene begraafplaats te Hoornaar (gemeente Molenlanden) is aangebracht ter nagedachtenis aan drie medeburgers die tijdens de Tweede Wereldoorlog in de strijd tegen de bezetter zijn omgekomen.

De namen van de drie slachtoffers luiden:

Arie Leendert, Jan Albertus Pals en Wouter Slob.

Jan Albertus Pals werd geboren op 20 juni 1919 in Emmen. Hij was militair en woonde in Hoornaar. Toen de oorlog uitbrak, was hij met zijn onderdeel gelegerd in Noord-Brabant. Hij sneuvelde op maandag 13 mei 1940. Pals werd in Oisterwijk begraven.

Eind april 1943 werd door 'Wehrmachtsbefehlshaber' generaal F. Christiansen aangekondigd dat 300.000 Nederlandse militairen alsnog in krijgsgevangenschap zouden worden afgevoerd. Als protest tegen deze maatregel brak spontaan overal in Nederland de April-Meistaking uit. De werknemers van de Twentse machinefabriek Stork legden als eerste het werk neer. Op het platteland gingen met name de melkfabrieken plat. Ook in Gorinchem en Bleskensgraaf werd gehoor gegeven aan de oproep.

Toen 'De Samenwerking' in Giessen-Nieuwkerk op 1 mei nog in bedrijf was, trok een aantal jonge mannen uit Hardinxveen en Hoornaar naar Giessen-Nieuwkerk. Arie Verhoef en Wout Slob hadden stakingsoproepen bij zich en deelden die uit aan omstanders. Voor het huis van een NSB'er werd het Wilhelmus gezongen. De volgende dag verscheen de Sicherheitsdienst in het dorp. Na een aantal mensen te hebben verhoord, vertrokken de SD'ers richting Hoornaar. De verrader K.V. uit Hardinxveen was hun gids. 's Avonds laat werd een aantal mannen van hun bed gelicht. Arie Verhoef, Wout Slob, Hendrik Beems, Gerrit Verspui, Maarten Hooikaas, Martinus Kwakernaak en Wout de Ridder werden naar Rotterdam overgebracht en op het hoofdkwartier van de SD aan de Heemraadsingel verhoord. Beems, Hooikaas en Kwakernaak mochten weer naar huis. Verspui en De Ridder werden naar Vught gebracht en kwamen een paar maanden later weer vrij.

Op 3 mei maakte de Höhere SS- und Polizeiführer Nordwest bekend dat Verhoef en Slob als 'raddraaiers bij een samenscholing en onruststokers in Giessen-Nieuwkerk' ter dood waren veroordeeld. Het vonnis werd nog diezelfde dag voltrokken. Beiden kregen nog de gelegenheid een kort briefje aan hun familie te sturen.

Arie Verhoef: 'Lieve vrouw en dochter ik ben helaas snel van u weggerukt en het standrecht heeft de doodstraf geëist. Lieve vrouw wilt u Willy altijd laten weten dat ik haar Vader ben geweest en belooft aan mij in gedachten dat u altijd aan mij zult blijven gedenken. [...] Dag allemaal tot ziens in de hemel, daar hoop ik u te ontmoeten.'

Wouter Slob: 'Over mij is deze middag de zwaarste straf, de dood, uitgesproken. [...] 't Is toch wel een zeer onverwacht afscheid, maar ik was langzaamaan op alles voorbereid. Mag het ook innerlijk zo met me gesteld zijn, dat ik toch vredig de dood in kan gaan, omdat het is gaan naar een betere toekomst. [...] Moeder wat zal deze tijding u zwaar vallen maar ga ook voor uzelf en voor mij met uw gebed tot God die kan troosten over de dood. Aller hartelijkst gegroet en moge het worden een weerzien in de hemel bij God.'

Oprichting
De gemeenteraad van Hoornaar stelde geld te beschikking voor het oprichten van een gedenksteen op zijn graf.

Onthulling
Het monument is onthuld in 1946.

Locatie
De plaquette is ingemetseld in de muur van de Algemene begraafplaats te Hoornaar (gemeente Molenlanden).

Bronnen

  • Historische Vereniging Hoogblokland, Hoornaar en Noordeloos;
  • Drie dorpen in oorlogstijd (Historische Vereniging Hoogblokland, Hoornaar en Noordeloos, 1995). ISBN 90-900-82 69-7.

Herdenking aanmelden

Op 4 mei vindt de Nationale Herdenking plaats en wordt er in heel Nederland herdacht. Daarnaast zijn er door het jaar heen herdenkingen waar specifieke groepen slachtoffers of bijzondere gebeurtenissen worden herdacht, zoals de Indiëherdenking op 15 augustus en de Nationale Holocaust Herdenking (laatste zondag van januari).
Wij brengen al deze herdenkingen onder in de herdenkingskalender. Alle herdenkingen van de Tweede Wereldoorlog en oorlogssituaties en vredesoperaties daarna in Nederland kunt u aanmelden.
Er is nog geen herdenking bij dit monument aangemeld. Dat kunt u hier doen.

Persoonlijke bijdragen van onze bezoekers

Heeft u een persoonlijk verhaal met betrekking tot dit monument en/of de geschiedenis waarnaar deze verwijst? Deel uw verhaal hier en help ons de herinnering aan de Tweede Wereldoorlog levend te houden.

Let op: wilt u een wijziging voor deze monumentpagina (bijvoorbeeld een correctie of aanvulling) doorgeven? Neem dan contact met ons op.

Heeft u een vraag of wilt u ons iets melden? Kijk bij de veel gestelde vragen of stuur ons een bericht