Adopteer een monument

Herdachte groepen: Militairen in dienst van het Ned. Kon. 1940-1945, Verzet Nederland
Onthulling: 28 maart 1947
Adopteer dit monument.
Dit monument is in schooljaar 2016-2017 geadopteerd door OBS De Steenbeek.

Ugchelen, 'De Ugchelense Kei' (foto: Jan van den Heuvel)
Ugchelen, 'De Ugchelense Kei' (foto: Jan van den Heuvel)
Ugchelen, 'De Ugchelense Kei' (foto: Jan van den Heuvel)

Het monument

Vorm en materiaal
'De Ugchelense Kei' in Ugchelen (gemeente Apeldoorn) is een gedenksteen. Op de zwerfkei is een bronzen plaquette met kruis bevestigd.

Tekst
De tekst op de plaquette luidt:

'GEVALLEN VOOR HET VADERLAND

C. BROUWER 12 MEI 1940
G.P. DUURING 31 JULI 1942
B.J.A. HUIJGEN 12 APRIL 1945
A. VAN VELSEN 13 APRIL 1945'.

Wijzigingen
In 1997 is de zwerfkei met het oog op de verkeersveiligheid een klein stukje verplaatst en is er een kleinschalig parkje omheen aangelegd.

Locatie niet correct? Geef een verbeterde locatie door.

De geschiedenis

'De Ugchelense Kei' in Ugchelen (gemeente Apeldoorn) is opgericht ter nagedachtenis aan vier medeburgers die tijdens de Tweede Wereldoorlog in de strijd tegen de bezetter zijn omgekomen.

De namen van de vier slachtoffers luiden:

Cornelius Brouwer, Gilles Pieter Duuring, Barend Jan Antonie Huygen en Antoon van Velsen.

Sergeant Cornelius Brouwer was in de meidagen van 1940 gelegerd op de Grebbeberg. Dit was een belangrijke verdedigingslinie waar tijdens de inval van de bezetter hard is gevochten. De 207e Duitse infanteriedivisie had de opdracht dit gebied te veroveren. In de nacht van 10 op 11 mei barstte het artillerievuur los. De Nederlandse bataljons waren echter onvoldoende bewapend en verloren de veldslag. Bijna vierhonderd Nederlandse militairen sneuvelden. Brouwer was een van hen. Op 12 mei 1940 opende een verkenningsvliegtuig het vuur op de stelling waar Brouwer zich bevond. Hij werd in de buik getroffen en stierf dezelfde dag in het ziekenhuis van Tiel. Na eerst in Tiel te zijn begraven is Cor Brouwer nog tijdens de oorlog herbegraven op begraafplaats 'Heidehof' in Ugchelen.

In het najaar van 1940 richtte dokter Gilles Pieter Duuring de 'verzetsgroep Duuring' op. Deze groep was vooral betrokken bij het verzamelen en doorgeven van militaire gegevens. Zodoende heeft Ugchelen in de Tweede Wereldoorlog een centrale rol gespeeld binnen de inlichtingendienst. In maart 1942 kwam geheim agent De Graaf naar Apeldoorn om te praten over het plaatsen van een zender in het bos bij Ugchelen. Maar De Graaf bleek een verrader te zijn, waardoor dokter Duuring samen met twee andere verzetsleden (J.F.J. Damm en K. Vermaat) door de Sicherheitsdienst werd gearresteerd. Zij werden op 26 juni 1942 door de Krijgsraad in Amsterdam ter dood veroordeeld. De aanklacht luidde: 'spionage ten gunste van de vijand van het Derde Rijk'. Op 31 juli 1942 zijn zij samen met vijf andere verzetsmannen gefusilleerd. Op 7 maart 1952 is dokter Duuring onder grote belangstelling op de begraafplaats 'Heidehof' in Ugchelen herbegraven. Na de bevrijding werd de Koudhoornlaan in Ugchelen omgedoopt in de G.P. Duuringlaan.

Verzetsmannen Barend Jan Antonie Huygen en Antoon van Velsen zijn vlak voor de bevrijding door de bezetter om het leven gebracht. Jan Huygen had zich aangesloten bij de Landelijke Organisatie voor hulp aan Onderduikers. In de middag van 11 april 1945 werd hij door de bezetter gearresteerd, omdat in zijn kelder een kapotte zender was gevonden. Antoon van Velsen werd tijdens de bezetting opgeroepen om als dwangarbeider in de Krupp-fabrieken in Essen te werken. Bij een verlof in Nederland dook hij onder en werd lid van de 'Verzetsgroep Mulder'. Op 11 april 1945 werd Van Velsen gearresteerd. Huygen en Van Velsen hebben de bevrijding niet meer meegemaakt. Toen de Canadezen naar Apeldoorn oprukten, heeft de Sicherheitsdienst hen vlak voor vertrek met 14 andere gevangenen in het Kruisjesdal omgebracht.

Onthulling
De zwerfkei is omstreeks 1918 op deze locatie geplaatst. De plaquette is eraan toegevoegd op 28 maart 1947, waarmee de zwerfkei een oorlogsmonument werd.

Jaarlijks vindt er op of rond 17 april, de dag van de Ugchelse bevrijding, een herdenking plaats bij het monument.

Locatie
Het monument is geplaatst op de hoek Ugchelseweg/Hoenderloseweg te Ugchelen (gemeente Apeldoorn).

Bronnen

  • De heer H. van Vulpen;
  • De heer Jelle Reitsma;
  • Apeldoorn Monumenten van L.P. van Oppen e.a. (Apeldoorn, 1990);
  • Sta een ogenblik stil... Monumentenboek 1940/1945 van Wim Ramaker en Ben van Bohemen. (Kampen, Uitgeversmaatschappij J.H. Kok Matrijs, 1980). ISBN 90 242 0185 3;
  • www.apeldoornendeoorlog.nl;
  • Apeldoorn '40-'45, het verhaal achter de Apeldoornse oorlogsmonumenten van Jan Heerze en Jelle Reitsma (Apeldoorn, 2006).

Herdenking aanmelden

Op 4 mei vindt de Nationale Herdenking plaats en wordt er in heel Nederland herdacht. Daarnaast zijn er door het jaar heen herdenkingen waar specifieke groepen slachtoffers of bijzondere gebeurtenissen worden herdacht, zoals de Indiëherdenking op 15 augustus en de Nationale Holocaust Herdenking (laatste zondag van januari).
Wij brengen al deze herdenkingen onder in de herdenkingskalender. Alle herdenkingen van de Tweede Wereldoorlog en oorlogssituaties en vredesoperaties daarna in Nederland kunt u aanmelden.
Er is nog geen herdenking bij dit monument aangemeld. Dat kunt u hier doen.

Persoonlijke bijdragen van onze bezoekers

Heeft u een persoonlijk verhaal met betrekking tot dit monument en/of de geschiedenis waarnaar deze verwijst? Deel uw verhaal hier en help ons de herinnering aan de Tweede Wereldoorlog levend te houden.

Let op: wilt u een wijziging voor deze monumentpagina (bijvoorbeeld een correctie of aanvulling) doorgeven? Neem dan contact met ons op.

Heeft u een vraag of wilt u ons iets melden? Kijk bij de veel gestelde vragen of stuur ons een bericht