Adopteer een monument

Herdachte groepen: Burgerslachtoffers, Verzet Nederland
Ontwerper: Ir. D. Zuiderhoek
Onthulling: 4 mei 1946
Adopteer dit monument.

Amersfoort, monument aan de Barchman Wuytierslaan (foto : B. van Bohemen / NIOD)

Het monument

Vorm en materiaal
Het monument aan de Barchman Wuytierslaan in Amersfoort is een wit natuurstenen gedenkplaat met omlijsting.

Tekst
De tekst op de plaquette luidt:

'HIER WERDEN OP 5-2-'45 DOODGESCHOTEN

P. V.D. AAKSTER J. V. KEMPEN
J. BEKOOIJ L. KNOL
A.R. BEST A.W. KOK
A. BEUKMAN A.C. VALK
L. COURBOIS A.T. VISSER
J.G.A.M. DIRKS J.T. VISSER
D.F. V.D. DOOL H.J. V.D. WIEL
S.R. V. DUIN J. WIJFJES
J.F. V. GOOL W. V. WIJK
E. V. HEULEN L. WIJMA

ZIJ VIELEN TEN OFFER AAN DE WRAAK
ZIJ OFFERDEN ZICH VOOR DE VRIJHEID'.

Locatie niet correct? Geef een verbeterde locatie door.

De geschiedenis

Het monument aan de Barchman Wuylierslaan in Amersfoort is opgericht ter nagedachtenis aan de achttien willekeurig gekozen gevangenen uit Kamp Amersfoort en twee willekeurige voorbijgangers die hier op 5 februari 1945 door de bezetter werden gefusilleerd als vergelding voor een verzetsdaad.

De namen van de twintig slachtoffers luiden:

P. v.d. Aakster, J. Bekooij, A.R. Best, A. Beukman, L. Courbois, J.G.A.M. Dirks, D.F. v.d. Dool, S.R. v. Duin, J.F. v. Gool, E. v. Heulen, J. v. Kempen, L. Knol, A.W. Kok, A.C. Valk, A.T. Visser, J.T. Visser, H.J. v.d. Wiel, J. Wijfjes, W. v. Wijk en L. Wijma.

Via Amersfoort ging een belangrijke spoorwegverbinding naar Duitsland. Het gedeelte van Nederland onder de rivieren was reeds bevrijd en deze intacte spoorwegverbinding was voor de Duitsers van grote waarde. Reden voor het verzet om deze verbinding buiten werking te stellen.

's Nachts 3 februari 1945 verlieten twee verzetsmensen, gewapend met explosieven, een huis aan de Barchman Wuytierslaan. Zij hadden een bijzondere opdracht. Vanaf het hoger gelegen gedeelte van de Barchman Wuytierslaan daalden zij af naar het spoorwegemplacement waar zich een hoofdseinhuis bevond. Na het plaatsen van de explosieven en de ontsteking trokken de twee verzetsmensen zich terug in hun schuilplaats. Er gebeurde echter niets. De twee KP'ers besloten de lading te controleren. Ditmaal gewapend met een stengun. De ontsteking werd vervangen door een vuurkoord en de mannen maakten zich voor de tweede keer uit de voeten. Na ongeveer 40 seconden volgde de explosie. Vrijwel direct na de explosie vlak bij het huis van waaruit de KP'ers waren vertrokken, stuitten ze plots op drie Duitse militairen van de Feldgendarmerie. Door een salvo uit de stengun werden twee Duitsers direct gedood. Een derde stierf later. De KP'ers namen de benen.

Twee dagen later stopten op de Barchman Wuytierslaan voor het huizenblok 40-42 twee auto's. Een auto met Duitse militairen en een vrachtwagen met achttien jonge gevangenen uit het PDA. De mannen werden uit de vrachtwagen de voortuin in gedreven. Twee toevallige voorbijgangers ondergingen hetzelfde lot. Vervolgens werden alle twintig mannen neergeschoten. Bij de slachtoffers werden borden geplaatst met daarop 'saboteurs en terroristen'. De lichamen bleven een dag en een nacht in de tuin liggen.

Onthulling
Het monument is onthuld op 4 mei 1946. Bij de plechtigheid waren nabestaanden van de slachtoffers aanwezig. De herdenkingsrede werd gehouden door de heer G. van den Born, voormalig districtsleider van de Landelijke Organisatie voor hulp aan Onderduikers.

Locatie
De gedenkplaat is bevestigd op de gevel tussen twee woningen aan de Barchman Wuytierslaan te Amersfoort.

Bronnen

  • www.kampamersfoort.nl;
  • Om niet te vergeten. De Tweede Wereldoorlog herdacht in Amersfoort van Joost van der Spek. (Amersfoort, 2e druk, juni 2000);
  • Sta een ogenblik stil... Monumentenboek 1940/1945 van Wim Ramaker en Ben van Bohemen. (Kampen, Uitgeversmaatschappij J.H. Kok Matrijs, 1980).

Herdenking aanmelden

Op 4 mei vindt de Nationale Herdenking plaats en wordt er in heel Nederland herdacht. Daarnaast zijn er door het jaar heen herdenkingen waar specifieke groepen slachtoffers of bijzondere gebeurtenissen worden herdacht, zoals de Indiëherdenking op 15 augustus en de Nationale Holocaust Herdenking (laatste zondag van januari).
Wij brengen al deze herdenkingen onder in de herdenkingskalender. Alle herdenkingen van de Tweede Wereldoorlog en oorlogssituaties en vredesoperaties daarna in Nederland kunt u aanmelden.
Er is nog geen herdenking bij dit monument aangemeld. Dat kunt u hier doen.

Persoonlijke bijdragen van onze bezoekers

Heeft u een persoonlijk verhaal met betrekking tot dit monument en/of de geschiedenis waarnaar deze verwijst? Deel uw verhaal hier en help ons de herinnering aan de Tweede Wereldoorlog levend te houden.

Let op: wilt u een wijziging voor deze monumentpagina (bijvoorbeeld een correctie of aanvulling) doorgeven? Neem dan contact met ons op.

Heeft u een vraag of wilt u ons iets melden? Kijk bij de veel gestelde vragen of stuur ons een bericht