Adopteer een monument

Herdachte groepen: Verzet Nederland
Ontwerper: Jhr. Willem J.H.B. Sandberg
Onthulling: 4 augustus 1945
Adopteer dit monument.

Amsterdam, monument aan de Plantage Kerklaan (foto: Nationaal Comité 4 en 5 mei)

Het monument

Vorm en materiaal
Het monument aan de Plantage Kerklaan in Amsterdam is een plaquette van natuursteen.

Tekst
De tekst op de plaquette luidt:

'27 MAART 1943
VERNIELING
BEVOLKINGSREGISTER
W.J.C. ARONDEUS
RUDOLF BLOEMGARTEN
KARL GROEGER
COOS HARTOCH
SAM VAN MUSSCHENBROEK
GUUS REITSMA
HENRI HALBERSTADT
DR. JOHAN BROUWER
KOEN LIMPERG
SJOERD BAKKER
C.L. BARENTSEN
CORNELIS ROOS
ZIJ STREDEN EN VIELEN
VOOR DE VRIJHEID
1 JULI 1943.'

Locatie niet correct? Geef een verbeterde locatie door.

De geschiedenis

Het monument aan de Plantage Kerklaan herinnert de inwoners van Amsterdam aan de vernieling van het bevolkingsregister op 27 maart 1943. Twaalf mensen kwamen bij deze verzetsdaad om het leven.

De namen van de twaalf slachtoffers luiden:

W.J.C. Arondeus, Sjoerd Bakker, C.L. Barentsen, Rudolf Bloemgarten, Dr. Johan Brouwer, Karl Groeger, Henri Halberstadt, Coos Hartoch, Koen Limperg, Sam van Musschenbroek, Guus Reitsma en Cornelis Roos.

De Amsterdamse beeldhouwer Gerrit van der Veen was oprichter van het blad De Vrije Kunstenaar en van de Persoonsbewijzen Centrale. Zijn atelier stond aan de Zomerdijkstraat, waar hij met vrienden van zijn verzetsgroep plannen smeedde tegen de bezetter. Zijn verzetsgroep overviel onder meer de Landsdrukkerij in Den Haag. Op 27 maart 1943 is onder zijn leiding een gewapende overval gepleegd op het Amsterdamse bevolkingsregister in de vroegere concertzaal van Artis. Tijdens deze verzetsdaad raakte door een ontploffing een deel van de kantoren in brand. Het water waarmee de brandweer het vuur bluste heeft een groot deel van de namen in de kaartenbakken onleesbaar gemaakt. Twaalf leden van de verzetsgroep die aan deze actie hadden deelgenomen, werden door de bezetter opgepakt en op 1 juli 1943 gedood.

Gerrit van der Veen wist te ontkomen en zette zijn illegale werk voort vanuit onderduikadressen. Bij een overval op het Huis van Bewaring aan de Weteringschans werd Van der Veen tijdens een vuurgevecht met Duitse soldaten door een kogel in zijn rug getroffen. Vrienden wisten hem te verbergen, maar de jacht op zijn groep ging door. Uiteindelijk heeft de bezetter de schuilplek van Van der Veen ontdekt. Hij werd gearresteerd en op 10 juni 1944 samen met drie van zijn vrienden in de duinen bij Wassenaar gefusilleerd. In Amsterdam is een straat naar Gerrit van der Veen genoemd. Ook herinneren de monumenten aan de Zomerdijkstraat en op het Max Euweplein aan de gesneuvelde verzetsman.

Onthulling
Het monument is onthuld op 4 augustus 1945.

Locatie
Het gedenkteken is aangebracht op de gevel van het voormalig Bevolkingsregister, gevestigd aan de Plantage Kerklaan te Amsterdam.

Bronnen

  • Om nooit te vergeten - Amsterdamse monumenten en gedenktekens ter herinnering aan de Tweede Wereldoorlog van Mies Bouhuys en Boris Klatser. (Bussum, Produktie Uitgeverij Thoth, 1995). ISBN 90 6868 124 9;
  • Sta een ogenblik stil... Monumentenboek 1940/1945 van Wim Ramaker en Ben van Bohemen. (Kampen, Uitgeversmaatschappij J.H. Kok Matrijs, 1980). ISBN 90 242 0185 3;
  • Vertel de verhalen van Frans Heddema en Margit Willems, uitgegeven door Stadsdeel Amsterdam-Centrum (2005). ISBN 90-9019166 6.

Herdenking aanmelden

Op 4 mei vindt de Nationale Herdenking plaats en wordt er in heel Nederland herdacht. Daarnaast zijn er door het jaar heen herdenkingen waar specifieke groepen slachtoffers of bijzondere gebeurtenissen worden herdacht, zoals de Indiëherdenking op 15 augustus en de Nationale Holocaust Herdenking (laatste zondag van januari).
Wij brengen al deze herdenkingen onder in de herdenkingskalender. Alle herdenkingen van de Tweede Wereldoorlog en oorlogssituaties en vredesoperaties daarna in Nederland kunt u aanmelden.
Er is nog geen herdenking bij dit monument aangemeld. Dat kunt u hier doen.

Persoonlijke bijdragen van onze bezoekers

Heeft u een persoonlijk verhaal met betrekking tot dit monument en/of de geschiedenis waarnaar deze verwijst? Deel uw verhaal hier en help ons de herinnering aan de Tweede Wereldoorlog levend te houden.

Let op: wilt u een wijziging voor deze monumentpagina (bijvoorbeeld een correctie of aanvulling) doorgeven? Neem dan contact met ons op.

Heeft u een vraag of wilt u ons iets melden? Kijk bij de veel gestelde vragen of stuur ons een bericht