Adopteer een monument

Herdachte groepen: Verzet Nederland
Ontwerper: Adam Jansma (1929-1965)
Onthulling: 1962
Adopteer dit monument.
Dit monument is in schooljaar 2016-2017 geadopteerd door Montessori S.G. Amsterdam.

Amsterdam, 'Het Buikschot' (foto: Ars Longa Tentoonstellingen, Amsterdam)
Amsterdam, 'Het Buikschot' (foto: Ars Longa Tentoonstellingen, Amsterdam)
Amsterdam, 'Het Buikschot' (foto: Ars Longa Tentoonstellingen, Amsterdam)
Amsterdam, 'Het Buikschot' (foto: Ars Longa Tentoonstellingen, Amsterdam)

Het monument

Vorm en materiaal
Monument 'Het Buikschot' in Amsterdam is een natuurstenen beeld van een ineengedoken, knielende mannenfiguur. Het beeld is geplaatst op een natuurstenen zuil. Voor het gedenkteken is een groen hekje aangebracht. Het beeld is 1 meter hoog, 1 meter breed en 1 meter diep. De zuil is circa 2 meter hoog.

Tekst
De tekst op de zuil luidt:

'OP DEZE PLAATS ZIJN OP 15 DECEMBER 1944
DRIE MENSEN GEFUSILLEERD ALS REPRESAILLE
VOOR DE AANSLAG OP DE SPOORLIJN

JAN HENDRIK FABER GEB. 31-3-1893
AUGUST VAN GINKEL GEB. 16-6-1911
DIRK DE BRUIN GEB. 17-6-1908'.

Symboliek
De ineenkrimpende mannenfiguur verbeeldt een verzetsstrijder die door de bezetter is neergeschoten.

Locatie niet correct? Geef een verbeterde locatie door.

De geschiedenis

Monument 'Het Buikschot' herinnert de inwoners van Amsterdam aan de drie mensen die hier op 15 december 1944 door de bezetter zijn gefusilleerd.

De namen van de drie slachtoffers luiden:

Dirk de Bruin (geb. 17 juni 1908), Jan Hendrik Faber (geb. 31 maart 1893) en August van Ginkel (geb. 16 juni 1911).

De executie was een represaille voor een aanslag van het verzet op de spoorlijn.

August (Guus) van Ginkel was radiotelegrafist/observator tweede klasse in vaste dienst bij het KNMI. Hij wist voor de inlichtingeneenheid van het Nederlandse verzet, de Packard-groep, strategische informatie via een Utrechtse zender door te geven aan de geallieerden in Londen. Tijdens de bezetting werden de publicaties en uitzendingen van het KNMI gestaakt en waren de weerkundige waarnemingen alleen bestemd voor de Duitse bezetter.

De weerwaarnemingen waren in de oorlogstijd verschrikkelijk belangrijk, Zuid-Nederland was toen nog niet bevrijd. Met de informatie vanuit Nederland konden de meteorologen in Londen een weerbeeld maken. Dit was van belang voor de militaire operaties.

De Duitsers ontdekten het werk van Guus van Ginkel en deden op 9 oktober 1944 een inval bij de zender in Utrecht. Guus van Ginkel dook aanvankelijk onder, maar op 17 november werd hij door de Duitsers gearresteerd op zijn werkplek. Hij werd in Amsterdam gevangen gehouden. Als represaille voor een aanslag op de spoorbaan langs de Tugelaweg in Amsterdam op 15 december 1944, fusilleerden de Duitsers dezelfde dag drie willekeurig gekozen gevangenen op de plaats van de aanslag. De 33-jarige Van Ginkel was een van hen.

Oprichting
Beeldhouwer Adam Jansma kreeg in 1962 de opdracht voor het vervaardigen van dit verzetsmonument.

Onthulling
In 1963 is het beeld te zien geweest op het Waarheidsfestival in de RAI.

Locatie
Het monument is geplaatst in een tuintje, gelegen aan de spoorweg tegenover de Tugelaweg 110 in de Transvaalbuurt te Amsterdam.

Bronnen

  • Mevrouw H. Zàborszky-Jansma (zuster van beeldhouwer Adam Jansma);
  • Krantenartikel in De Waarheid uit 1965;
  • Om nooit te vergeten - Amsterdamse monumenten en gedenktekens ter herinnering aan de Tweede Wereldoorlog, Mies Bouhuys, Boris Klatser (Bussum, Produktie Uitgeverij Thoth, 1995). ISBN 90 6868 124 9;
  • Op de bres voor vrijheid - oorlogs-, verzets- en bevrijdingsmonumenten, J.H. Kruizinga (Amsterdam, Buijten en Schipperheyn, 1980).

Herdenking aanmelden

Op 4 mei vindt de Nationale Herdenking plaats en wordt er in heel Nederland herdacht. Daarnaast zijn er door het jaar heen herdenkingen waar specifieke groepen slachtoffers of bijzondere gebeurtenissen worden herdacht, zoals de Indiëherdenking op 15 augustus en de Nationale Holocaust Herdenking (laatste zondag van januari).
Wij brengen al deze herdenkingen onder in de herdenkingskalender. Alle herdenkingen van de Tweede Wereldoorlog en oorlogssituaties en vredesoperaties daarna in Nederland kunt u aanmelden.
Er is nog geen herdenking bij dit monument aangemeld. Dat kunt u hier doen.

Persoonlijke bijdragen van onze bezoekers

Heeft u een persoonlijk verhaal met betrekking tot dit monument en/of de geschiedenis waarnaar deze verwijst? Deel uw verhaal hier en help ons de herinnering aan de Tweede Wereldoorlog levend te houden.

Let op: wilt u een wijziging voor deze monumentpagina (bijvoorbeeld een correctie of aanvulling) doorgeven? Neem dan contact met ons op.

Heeft u een vraag of wilt u ons iets melden? Kijk bij de veel gestelde vragen of stuur ons een bericht