Adopteer een monument

Herdachte groepen: Vervolgden Nederland
Ontwerper: Guido Eckhardt, Joost van Santen, Frank Nix
Onthulling: 25 april 1975
Adopteer dit monument.
Dit monument is in schooljaar 2018-2019 geadopteerd door OBS Nicolaas Maes.

Amsterdam, 'Vrouwen van Ravensbrück' (foto: Nationaal Comité 4 en 5 mei)
Amsterdam, 'Vrouwen van Ravensbrück' (foto: Nationaal Comité 4 en 5 mei)
Amsterdam, 'Vrouwen van Ravensbrück (foto: Bob Coret CC BY 3.0)
Amsterdam, 'Vrouwen van Ravensbrück' (foto: Nationaal Comité 4 en 5 mei)
Amsterdam, 'Vrouwen van Ravensbrück' (foto: dr. A. M. F. Dessing))
Amsterdam, 'Vrouwen van Ravensbrück' (foto: Nationaal Comité 4 en 5 mei)
Amsterdam, 'Vrouwen van Ravensbrück' (foto: B. van Bohemen / NIOD)
Amsterdam, 'Vrouwen van Ravensbrück' (foto: Joost van Santen)
Amsterdam, 'Vrouwen van Ravensbrück' (foto: Joost van Santen)
Amsterdam, 'Vrouwen van Ravensbrück' (foto: Rijksdienst voor de Monumentenzorg)
Amsterdam, 'Vrouwen van Ravensbrück' (foto: Janita Sassen)
Amsterdam, 'Vrouwen van Ravensbrück' (foto: Nationaal Comité 4 en 5 mei)
Amsterdam, 'Vrouwen van Ravensbrück' (foto: Nationaal Comité 4 en 5 mei)
Amsterdam, 'Vrouwen van Ravensbrück' (foto: Nationaal Comité 4 en 5 mei)

Het monument

Vorm en materiaal
Het monument 'Vrouwen van Ravensbrück' in Amsterdam is een ijzeren zuilengroep. Centraal staat de zuil die licht en geluid uitzendt, wat wordt opgevangen en gereflecteerd door elf panelen die rond de zuil staan opgesteld. Vorm, licht, geluid en tekst vormen één concept. Op één van de zuilen is een zilverkleurige plaquette aangebracht.

Teksten
De tekst op het gedenkteken luidt:

'VROUWEN
VAN
RAVENSBRÜCK 1940-1945'

'VOOR HAAR
DIE TOT
HET UITERSTE
NEEN
BLEVEN
ZEGGEN
TEGEN HET
FASCISME'.

De tekst op de plaquette luidt:


'TER NAGEDACHTENIS AAN DE VROUWEN, MANNEN EN KINDEREN DIE ZIJN OMGEKOMEN IN HET CONCENTRATIEKAMP RAVENSBRÜCK.

1939-1945.'

Wijzigingen
Vanwege herinrichting van het Museumplein is het monument in 1996 verplaatst van de westkant van het plein bij de Van de Veldestraat naar de oostkant tegenover de Tenierstraat. De plaquette is in 2002 aan het monument toegevoegd. De plaquette die zich op de zuil bevond is vervangen door een nieuwe plaquette die liggend op de vloer is geplaatst. Deze wijziging is aangebracht omdat de tekst van het origineel incorrect was.

De tekst op de originele plaquette luidde:

'1939-1945

TER NAGEDACHTENIS AAN DE
90.000 VROUWEN EN KINDEREN
EN DE 20.000 MANNEN
DIE IN HET CONCENTRATIEKAMP RAVENSBRÜCK
ZIJN OMGEBRACHT.'

Symboliek
De zuil zendt twee signalen uit. Het eerste signaal bestaat uit een opkomend en daarna weer uitdovend licht, wat overgaat in een aanzwellende en wegstervende ruis. Dit signaal is voor de vrouwen die niet zijn teruggekeerd uit het kamp. Het tweede signaal is een rondgaande lichtflits tezamen met een kloppend geluid en verwijst naar de vrouwen die de oorlog hebben overleefd. Als het licht op zijn hoogtepunt is, blijven flits en klop een keer weg: een ogenblik van stilte. 

Informatie van de Oorlogsgravenstichting over slachtoffers

Op dit moment is dit monument nog niet gekoppeld aan personen uit het bestand van de Oorlogsgravenstichting.

Weet u of er op dit monument een naam voorkomt die ook bij de Oorlogsgravenstichting bekend is? Ga dan naar de website van de Oorlogsgravenstichting, zoek de persoon in de database en koppel dit monument aan deze persoon. U moet hiervoor wel een account aanmaken bij de Oorlogsgravenstichting. Na de koppeling verschijnt de naam van het slachtoffer op deze pagina.

Locatie niet correct? Geef een verbeterde locatie door.

De geschiedenis

Het monument 'Vrouwen van Ravensbrück' in Amsterdam herinnert aan de vele vrouwen en kinderen die tijdens de Tweede Wereldoorlog in dit concentratiekamp gevangen hebben gezeten en zijn omgebracht. Ook zijn in dit kamp 20.000 mannen om het leven gebracht.

Ravensbrück ligt ongeveer 50 km ten noorden van Berlijn. In 1938 besloot de Duitse regering hier een speciaal concentratiekamp voor vrouwen te bouwen: 'Konzentrationslager Ravensbrück'. Tussen 1938 en 1945 werden in dit kamp 123.000 vrouwen opgesloten, waarvan 90.000 werden vermoord, verhongerden of bezweken aan uitputting of ziekte. Hieronder waren ook veel Nederlandse vrouwen, die door de bezetter waren gearresteerd wegens hun verzet tegen de schending van de mensenrechten, door hulp te bieden aan en het verbergen van onderduikers, het vervalsen van identiteitspapieren, het verspreiden van krantjes en het plegen van aanslagen. Velen werden naar Ravensbrück getransporteerd, vaak na een verblijf in het Nederlandse concentratiekamp Amersfoort.

Het kamp Ravensbrück is nu ingericht als museum. Nederlandse oud-gevangenen hebben daar een eigen ruimte ingericht in een cel van het voormalige gevangenisblok. Daar staat een maquette van het monument in Amsterdam opgesteld.

Oprichting
Een aantal oud-gevangenen van kamp Ravensbrück (Comité Vrouwen van Ravensbrück) nam het initiatief tot oprichting van het gedenkteken. De plaatsing van de plaquette in 2002 was een initiatief van de heer R.A. Grisnigt, Engelandvaarder en ex-gevangene van Ravensbrück.

Onthulling
Het monument is onthuld op 25 april 1975.

Locatie
Het monument is gelegen aan de oostzijde van het Museumplein te Amsterdam.

Bron
Om nooit te vergeten - Amsterdamse monumenten en gedenktekens ter herinnering aan de Tweede Wereldoorlog van Mies Bouhuys en Boris Klatser. (Bussum, Produktie Uitgeverij Thoth, 1995). ISBN 90 6868 124 9.

Voor meer informatie
Comité Vrouwenconcentratiekamp Ravensbrück

Herdenking aanmelden

Op 4 mei vindt de Nationale Herdenking plaats en wordt er in heel Nederland herdacht. Daarnaast zijn er door het jaar heen herdenkingen waar specifieke groepen slachtoffers of bijzondere gebeurtenissen worden herdacht, zoals de Indiëherdenking op 15 augustus en de Nationale Holocaust Herdenking (laatste zondag van januari).
Wij brengen al deze herdenkingen onder in de herdenkingskalender. Alle herdenkingen van de Tweede Wereldoorlog en oorlogssituaties en vredesoperaties daarna in Nederland kunt u aanmelden.
Er is nog geen herdenking bij dit monument aangemeld. Dat kunt u hier doen.

Persoonlijke bijdragen van onze bezoekers

Heeft u een persoonlijk verhaal met betrekking tot dit monument en/of de geschiedenis waarnaar deze verwijst? Deel uw verhaal hier en help ons de herinnering aan de Tweede Wereldoorlog levend te houden.

Let op: wilt u een wijziging voor deze monumentpagina (bijvoorbeeld een correctie of aanvulling) doorgeven? Neem dan contact met ons op.

Heeft u een vraag of wilt u ons iets melden? Kijk bij de veel gestelde vragen of stuur ons een bericht