Adopteer een monument

Herdachte groepen: Algemeen, Geallieerde militairen
Ontwerper: Charles Hammes
Onthulling: 17 september 1954
Adopteer dit monument.

Heilig Landstichting, 'Airborne-monument' (foto: B. van Bohemen / NIOD)
Embleem van de 101ste Airborne Divisie, 'The Screaming Eagle'

Het monument

Vorm en materiaal
Het 'Airborne-monument' in Heilig Landstichting (gemeente Berg en Dal) is een bronzen reliëf van een omhoog wijzende soldaat, een aantal neerdalende parachutisten en de Waalbrug.

Tekst
De tekst op het gedenkteken luidt:

'RELIËF UITGEVOERD DOOR CH. HAMMES,
UITBEELDEND EEN PARACHUTIST DER ALL AMERICANS DIVISIE,
NIJMEGEN EN DE BELANGRIJKE WAALBRUG VEROVEREND.
AANGEBODEN DOOR HET GEMEENTEBESTUUR VAN NIJMEGEN
AAN HOTEL SIONSHOF
HOOFDKWARTIER BIJ DE BEVRIJDING DER STAD OP 17 SEPT. 1944
ONTHULD 17 SEPT. 1954 DOOR MAJ. BESTEBREURTJE,
VERBINDINGSOFFICIER TUSSEN GEALLIEERDE- EN BINNENLANDSE
STRIJDKRACHTEN'.

Locatie niet correct? Geef een verbeterde locatie door.

De geschiedenis

Het 'Airborne-monument' herinnert de inwoners van Heilig Landstichting (gemeente Berg en Dal) aan de bevrijding van hun dorp.

Op 17 en 18 september 1944 kwamen in het kader van operatie 'Market Garden' ten noordoosten van Groesbeek 1.922 parachutisten van het 508ste Para Infanterie Regiment neer. Nadat de parachutisten Heilig Landstichting onder controle hadden, werd hotel 'Sionshof' een verzamelpunt voor militairen en oorlogsverslaggevers toen Captain Arie Bestebreurtje, Nederlandse liaison officer bij de 82nd Airborne Division, hier zijn hoofdkwartier vestigde. De Nederlandse verbindingsofficier Bestebreurtje legde hier contact tussen geallieerden en Nederlandse Binnenlandse Strijdkrachten. Ook stuurde hij een patrouille de stad in om de situatie bij de Waalbrug te verkennen.

Operatie 'Market Garden' was een groot offensief van 17 tot 26 september 1944, waarmee de geallieerden vanuit België een bruggenhoofd over de grote rivieren in Nederland wilden veroveren. Luchtlandingstroepen moesten in een bliksemsnelle aanval bruggen in Noord-Brabant en Gelderland veiligstellen. Er werden drie complete divisies gedropt: de 101ste US Airborne Divisie bij Son (ten noorden van Eindhoven) en Veghel, de 82ste US Airborne Divisie bij Grave en Groesbeek (ten oosten van Nijmegen) en de 1ste Britse Airborne Divisie ten westen van Oosterbeek. Later volgde ook nog de landing van de Poolse 1e Onafhankelijke Parachutistenbrigade bij Driel. Vanuit België moest het Britse 30e Corps via de veroverde bruggen oprukken naar het IJsselmeer.

Bij de Amerikaanse luchtlandingstroepen verliep alles vrij goed. De bruggen over de Maas en het Maas-Waalkanaal bij Heumen vielen in hun handen en na harde strijd ook de Waalbrug bij Nijmegen. Ook rondom Eindhoven vielen de bruggen grotendeels in handen van de Amerikaanse para’s.

Maar de Rijnbrug bij Arnhem bleek een brug te ver. Onder leiding van luitenant-kolonel John D. Frost slaagde het 2de bataljon van de 1ste Parachutisten Brigade van de 1ste Airborne Divisie erin om de noordelijke oprit van de oude Rijnbrug te bezetten en deze oprit tijdens de daaropvolgende strijd dagenlang onder controle te houden. De Engelse para's bij de Rijnbrug en rondom Oosterbeek werden echter verrast door Duitse pantsertroepen en moesten zich met zware verliezen overgeven. De landing van de Poolse 1e Onafhankelijke Parachutistenbrigade bij Driel was te laat om nog van enige hulp te kunnen zijn aan de belegerde Engelse luchtlandingstroepen. Ook de opmars van het 30e corps liep ernstige vertraging op door onder andere aanvallen van in de haast samengestelde Duitse eenheden.

Nadat de Slag om Arnhem werd verloren, is de aanval gestokt. Wel was dankzij de samenwerking van Amerikaanse en Engelse soldaten een deel van Noord-Brabant en Gelderland in geallieerde handen terechtgekomen. Vanuit deze strook vrij gebied van Eindhoven naar Arnhem ('de Corridor' genoemd) werd in de maanden daarna de rest van Brabant bevrijd. Tijdens operatie 'Market Garden' zijn boven Nederland 35.000 parachutisten gedropt, waarvan circa 11.000 bij Arnhem zijn geland. Slechts 2400 man is het gelukt om na gevechten in Oosterbeek en Arnhem de Rijn terug over te steken naar de Betuwe. De overige soldaten raakten gewond, werden gedood of zijn krijgsgevangen gemaakt. In totaal zijn meer dan 17.000 militairen van de luchtlandings- en grondtroepen gesneuveld, gewond geraakt of vermist. Dit verliescijfer was hoger dan tijdens de invasie in Normandië (D-Day).

De meeste Amerikaanse militairen zijn herbegraven in Amerika. Britse en Canadese militairen blijven begraven in het land waar zij zijn gesneuveld.

Onthulling
Het monument is onthuld op 17 september 1954 door majoor Bestebreurtje.

Locatie
Het monument is geplaatst aan de Nijmeegse Baan te Heilig Landstichting (gemeente Berg en Dal).

Bronnen

  • Gemeente Groesbeek;
  • Ter nagedachtenis en ter bezinning - Oorlogs- en verzetsmonumenten in Nijmegen en omgeving, Margreet Janssen Reinen, Miep Janssen Reinen-Wannet en Ab Uijen. (Molenhoek 1994). ISBN 90-71832-25-2;
  • Sta een ogenblik stil... Monumentenboek 1940/1945 van Wim Ramaker en Ben van Bohemen. (Kampen, Uitgeversmaatschappij J.H. Kok Matrijs, 1980). ISBN 90 242 0185 3;
  • Website Spannende Geschiedenis. 'Heilig Landstichting Sionshof.

Herdenking aanmelden

Op 4 mei vindt de Nationale Herdenking plaats en wordt er in heel Nederland herdacht. Daarnaast zijn er door het jaar heen herdenkingen waar specifieke groepen slachtoffers of bijzondere gebeurtenissen worden herdacht, zoals de Indiëherdenking op 15 augustus en de Nationale Holocaust Herdenking (laatste zondag van januari).
Wij brengen al deze herdenkingen onder in de herdenkingskalender. Alle herdenkingen van de Tweede Wereldoorlog en oorlogssituaties en vredesoperaties daarna in Nederland kunt u aanmelden.
Er is nog geen herdenking bij dit monument aangemeld. Dat kunt u hier doen.

Persoonlijke bijdragen van onze bezoekers

Heeft u een persoonlijk verhaal met betrekking tot dit monument en/of de geschiedenis waarnaar deze verwijst? Deel uw verhaal hier en help ons de herinnering aan de Tweede Wereldoorlog levend te houden.

Let op: wilt u een wijziging voor deze monumentpagina (bijvoorbeeld een correctie of aanvulling) doorgeven? Neem dan contact met ons op.

Heeft u een vraag of wilt u ons iets melden? Kijk bij de veel gestelde vragen of stuur ons een bericht