4meiOverlay

Joke van Dijk


“Ik ben onafhankelijk”

Joke van Dijk

Ze behoort tot de naoorlogse generatie. Toch groeide Joke van Dijk op met de Tweede Wereldoorlog. Al jaren zet zij zich in voor het Comité Vrouwenconcentratiekamp Ravensbrück. Ze is medeorganisator van ‘paboreizen’ naar het kamp – waar naar schatting 90.000 mensen omkwamen. “Je moet het verhaal van de oorlog blijven doorgeven.”  

In het voormalig vrouwenconcentratiekamp Ravensbrück, zo’n tachtig kilometer ten noorden van Berlijn, zaten tijdens de Tweede Wereldoorlog naar schatting 153.000 mensen gevangen, vooral vrouwen. 90.000 Overleefden het kamp niet. Sinds eind jaren negentig organiseert het Comité Vrouwenconcentratiekamp Ravensbrück reizen naar het voormalige kamp.

“Onbegrijpelijk hoe sommigen over vluchtelingen denken”Van Dijk, met een achtergrond als lerares Nederlands en manager in het onderwijs, ging een keer mee, omdat de moeder van een vriendin er gevangen had gezeten. Ze concludeerde dat de jongerenreizen beter konden. En dus sloot Van Dijk zich in 2003 bij het Comité Vrouwenconcentratiekamp Ravensbrück aan, als secretaris, en werd ze het jongste bestuurslid.

“Ik hoop dat de jongeren die op zo’n reis meegaan, gaan nadenken over vrijheid. Dat ze beseffen dat er mensen zijn geweest die verzet hebben gepleegd en dat ze dat het leven kon kosten. De jongeren geven op de laatste avond een presentatie over hun ervaringen en altijd leggen ze de koppeling met onvrijheid in het heden en hoe waardevol het is dat we in Nederland vrij zijn. Ik vind het belangrijk dat jongeren kritisch naar hun omgeving kijken.”

“De Holocaust leert ons wat leven in vrijheid is”
Joke2

Onderduiken

Een jaar na de bevrijding werd Van Dijk geboren. “Toch ben ik met de Tweede Wereldoorlog opgegroeid, de oorlog was nooit ver weg.” Er werd thuis over gesproken, zegt ze: “Zo kwam ik te weten dat mijn vader voor de Duitsers moest werken, maar dat hij dat weigerde. Hij besloot om onder te duiken, in het Drentse Havelte.”  

“Wij hadden natuurlijk ook bonkaarten”
joke3

Toekijken

Richting het einde van het gesprek zoomt Van Dijk uit: hoe staat de wereld ervoor sinds het einde van de Tweede Wereldoorlog? Dat de mensheid maar niet lijkt te leren van de geschiedenis, daar verbaast zij zich over: “Kijk naar de oorlog in Joegoslavië, zo vreselijk. Ik dacht toen: het gebeurt gewoon weer en wij kijken toe. We weten allemaal wat er gebeurd is in de Tweede Wereldoorlog, dat laat je toch niet opnieuw gebeuren?”

“En als ik kijk naar de negatieve reacties op de komst van vluchtelingen… Die laat je daar toch niet in de prut zitten? Hoe sommigen erover denken, ik vind het onbegrijpelijk.”  

Joke van Dijk (Amsterdam, 1946) is sinds 2003 secretaris van Stichting Comité Vrouwenconcentratiekamp Ravensbrück. Ze groeide op in de Amsterdamse Transvaalbuurt en heeft één broer. Haar vader werkte op een scheepswerf, haar moeder was huisvrouw. Ze was lerares Nederlands en bekleedde een aantal managementfuncties binnen het onderwijs. Van Dijk is getrouwd met Ton, een man met een Joodse achtergrond. Samen hebben ze twee kinderen.

Meer lezen?


Deel deze pagina