4meiOverlay

Jan Pronk


“Ik vond dat ik overal moest zijn waar oorlog was”

Jan Pronk

Jan Pronk was een oorlogsbaby en begreep als kleuter al goed dat volwassenen ook bang kunnen zijn. Hij zag mensen wegduiken voor de Duitsers. Toch, of misschien wel juist daarom, zocht hij als diplomaat en minister heel bewust brandhaarden op, overal ter wereld. “Je weet beter hoe te handelen wanneer je de onvrijheid hebt beleefd: proef, ruik, voel.”

“Er zijn dingen uit de laatste jaren van de Tweede Wereldoorlog die ik mij goed herinner”, zegt Pronk. “Zo was ik in de Hongerwinter met mijn moeder bij de gaarkeuken — ze hield mijn handje vast. Toen ervoer ik voor het eerst dat volwassenen ook bang kunnen zijn.”

“Mensen doken weg”
pronk2

Levenloze lichamen

“Je kunt niet vooruitkijken als je niet herinnert, dan weet je niet welke kant je op moet”Als minister voor Ontwikkelingssamenwerking zocht Pronk doelbewust plekken van onvrijheid op. “In mijn functie vond ik dat ik overal moest zijn waar oorlog was. Dus ging ik naar Rwanda, in mijn eentje, want voor mijn medewerkers, voor wie ik verantwoordelijkheid droeg, was het te gevaarlijk. Ik vond dat ik als minister alleen met kennis van zaken beslissingen kon nemen wanneer ik aanwezig was geweest.” Pronk zag duizenden levenloze lichamen voorbijdrijven.

“Wat ik meemaakte in Liberia, Somalië, Cambodja, overal: je kon je er geen voorstelling van maken wanneer je achter je bureau in Den Haag bleef zitten. Je moet proeven, ruiken, voelen, de afstand overbruggen.”  

Uitruil

Pronk begint over de multiculturele samenleving en hoe belangrijk het daarin is om voor anderen open te staan. “In een confrontatie met een ander, een katholiek, een moslim, verlies je niet een stukje van jezelf, je wordt er juist rijker van.”

“Contacten met anderen verrijken jezelf”
pronk3

Essentieel ritueel

“Mijn vader nam mij in de jaren na de bevrijding altijd mee naar de Waalsdorpervlakte. Later ging ik met mijn eigen kinderen. Ze moesten niet mee, je moet nooit iets, maar je vertelt er zodanig over dat ze mee willen. Voor mij was en is 4 mei heel belangrijk. Het is een essentieel ritueel. Je kunt niet vooruitkijken als je niet herinnert, dan weet je niet welke kant je op moet.”

“Voor mij is 4 mei altijd Waalsdorp”
pronk4

Jan Pronk (Scheveningen, 1940) is econoom en was tussen 1973 en 1998 in drie kabinetten minister voor Ontwikkelingssamenwerking (kabinet Den Uyl, Lubbers III en Kok I) en vervolgens in Kok II nog vier jaar minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieu (VROM). Ook was hij Tweede Kamerlid voor de PvdA en in verschillende functies werkzaam voor de Verenigde Naties, in de periode 2004–2006 als bijzonder VN-gezant voor Soedan. Tussen 2008 en 2011 was Pronk voorzitter van het Interkerkelijk Vredesberaad (nu vredesorganisatie PAX). Pronk is als buitengewoon hoogleraar Theorie en Praktijk van Internationale Ontwikkeling verbonden aan het International Institute of Social Studies (ISS) in Den Haag. Hij is getrouwd, heeft twee kinderen en drie kleinkinderen.  

Meer lezen?


Deel deze pagina