4meiOverlay

Jacques Grishaver


“Je moet altijd blijven waarschuwen”

Jacques Grishaver

Tijdens de Tweede Wereldoorlog moest Jacques Grishaver onderduiken. Hij was drie toen hij zich voor de Duitsers moest verstoppen in een kast. Het gezin overleefde de oorlog, een groot deel van zijn familie werd vermoord. De voorzitter van het Nederlands Auschwitz Comité waarschuwt: “We moeten alert zijn, zoiets kan opnieuw gebeuren.” 

“Auschwitz: herinnering, waarschuwing, symbool. ‘Het is gebeurd en kan dus weer gebeuren.’” Wie de website van het Nederlands Auschwitz Comité bezoekt, stuit direct op deze alarmerende tekst, met een citaat van Primo Levi, overlevende van concentratiekamp Auschwitz.

“Ik raak mijn trauma nooit meer kwijt, ik heb ermee leren leven”Ja, de Tweede Wereldoorlog was een unieke gebeurtenis, zegt Grishaver, maar dat betekent niet dat iets soortgelijks niet opnieuw kan plaatsvinden: “Daar moet je altijd rekening mee houden. Je ziet het om je heen: Rwanda, Srebrenica… Mensen kunnen zich verheven voelen boven een ander en daarom moet je altijd blijven waarschuwen. Auschwitz is wat dat betreft een baken, een soort standaard.”

Toen PVV-leider Geert Wilders na de gemeenteraadsverkiezingen in maart 2014 zijn kiezers beloofde minder Marokkanen in Nederland ‘te regelen’, sprak het Nederlands Auschwitz Comité daarover zijn afschuw uit in een persbericht: “Als geen ander weten wij waartoe het kan leiden als een bevolkingsgroep buiten de samenleving wordt geplaatst.”

Grishaver, nog altijd verontwaardigd: “Wilders zegt gewoon: ‘Ze hebben twee paspoorten, dan neem je één af en stuur je ze terug.’ Dat is uitsluiten, wij weten wat zoiets betekent. De stappen zijn maar klein. Wat als hij het zou hebben over Joden?” 

“Het is een teken aan de wand dat zo veel mensen op Wilders stemmen”
grishaver 2

Maar heeft iemand als Wilders niet de vrijheid om te zeggen wat hij wil? “Je kunt snel iemand beledigen en dat blijft bij diegene altijd hangen, het woord is zo sterk. Vrijheid van meningsuiting houdt ook een verplichting in: je moet rekening houden met anderen, het gaat om gevoel.”

“Je moet voorzichtig zijn met het woord”
grishaver 3

Trauma

Grishaver is naar eigen zeggen behoorlijk ziek geweest en kreeg psychische hulp. Dat had allemaal met de Shoah te maken. “Ik was in mijn jeugd een vrolijke, onbezorgde jongen, althans, dat leek zo. Ik ging al jong de deur uit, trouwde en stichtte een gezin. Vervolgens kwam de man met de hamer. Toen bleek dat alles wat zich daarvoor had afgespeeld een soort pose was geweest, een vlucht uit de werkelijkheid. Ik ben alleen maar opgevoed met de oorlog en heb daar een trauma aan overgehouden. Toen ik verantwoordelijkheden kreeg, kwam dat er dus in alle hevigheid uit. Ik ben een paar jaar heel erg ziek geweest.” Was het omdat hij toen meer afstand kon nemen van zijn jeugd? “Ik weet het niet. Wat ik wel weet: ik raak dat trauma nooit kwijt, ik heb ermee leren leven.”  

Jacques Grishaver (Amsterdam, 1942) is sinds 1998 voorzitter van het Nederlands Auschwitz Comité. Hij komt uit een Joodse diamantslijpersfamilie en moest als kind in de Tweede Wereldoorlog onderduiken. Broer Loek werd in 1944 geboren en zus Sera in 1949. De familie van zijn moeder is in de oorlog vrijwel compleet uitgemoord. Grishaver volgde de hbs en een administratieve en boekhoudkundige opleiding en had jarenlang een legerdumpzaak in Amsterdam-Oost. Hij is getrouwd, heeft twee kinderen en vier kleinkinderen. Hij werd vanwege zijn werk voor het Nederlands Auschwitz Comité in 2006 benoemd tot Ridder in de Orde van Oranje-Nassau.

Meer lezen?


Deel deze pagina