4meiOverlay
Terugblik IHRA november 2017

De Holocaust is nog steeds een actueel en ook politiek onderwerp. Tijdens de tweede plenaire vergadering van de International Holocaust Remembrance Alliance (IHRA) onder Zwitsers voorzitterschap kwamen diplomaten en experts bijeen om van gedachten te wisselen over Holocaustonderzoek, -herdenken en -educatie. De Nederlandse IHRA-delegatie blikt terug.

Onderzoek

De IHRA-lidstaten schrijven iedere vijf jaar een country report waarin ze de ontwikkelingen in eigen land op het gebied van onderzoek, herdenken en educatie van de Holocaust beschrijven.  

Annemiek Gringold van het Joods Cultureel Kwartier geeft aan dat “een aantal rapporten in Bern op basis van peer reviews kritisch zijn besproken. Het is een waardevolle en concrete samenwerking waarbij landen elkaar kunnen inspireren en adviseren. Het country report van Finland laat zien hoe een land met een afwijkend Holocaustverleden de nationale geschiedenis in een Europese context plaatst”.  

Onderzoeker Karel Berkhoff van het NIOD, en dit jaar voorzitter van de academische werkgroep, blikt eveneens terug op de bespreking van de landenrapportages: “IHRA vindt in de landenrapporten steeds meer de balans tussen ‘visitekaartjes’ van regeringen en openheid over discrepanties tussen verwachtingen en resultaten. Daarom besprak de academische werkgroep niet alleen specifieke verslagen, maar leverde zij ook suggesties hoe deze rapportages effectiever kunnen worden”.

Mensenrechtenambassadeur en plaatsvervangend delegatieleider Kees van Baar gaat in op de discussie over vrij onderzoek die plaatsvond in Bern: “Het was ook dit keer weer goed te zien hoe de leden elkaar scherp hielden en dat daar waar de vrijheid van onderzoek in het geding is, de IHRA-leden dit openlijk met elkaar bespreken”.  

Herdenken

Het bevorderen van het herdenken van slachtoffers van de Holocaust en de genocide op de Roma is voor IHRA belangrijk. Om dit herdenken en de educatie hierover ook in de toekomst te borgen is zorg voor Holocausterfgoed en het vastleggen van Holocaustgetuigenissen essentieel.

Floris van Dijk van het ministerie van VWS zegt hierover: “Het is goed te zien dat de internationale samenwerking binnen de IHRA tastbare resultaten oplevert. Denk aan de gerealiseerde bescherming van Holocausterfgoed zoals het Tsjechische Roma kamp Lety u Piskù en de Vilnius getto-bibliotheek in Litouwen”.  

Niels Weitkamp van het Nationaal Comité 4 en 5 mei vertelt over de cross-over tussen moderne media en verhalen over de Holocaust: “De presentatie van de USC Shoah Foundation over de 3D-opnames van Holocaustoverlevenden heeft mij geraakt. De authentieke en interactieve getuigenverhalen, die je als kijker in staat stellen zelf vragen te stellen aan een Holocaustoverlevende, hebben mij een inkijkje gegeven in een van de manieren waarop we in de toekomst deze verhalen kunnen blijven doorgeven”.

Educatie

IHRA heeft ruim 15 jaar geleden educatieve aanbevelingen over Holocaust onderwijs opgesteld. Hierin wordt uiteen gezet waarom, hoe en wat je kan onderwijzen over de Holocaust. Deze guidelines zijn nog steeds een veelgebruikt product van IHRA. Educator Jurmet Huitema-de Waal van de Anne Frank Stichting en docentenopleider Marc van Berkel van de Hogeschool van Arnhem en Nijmegen (HAN) hebben binnen de educatiewerkgroep kritisch gediscussieerd over de actuele en toekomstige waarde van deze aanbevelingen.  

Jurmet Huitema-de Waal: “We hebben gesproken over de toepasbaarheid van de huidige aanbevelingen, de wensen van de doelgroep en hebben daarnaast aanbevelingen voor aanpassingen gedaan. Een werkgroep gaat zich de komende periode richten op herziening van de educatieve aanbevelingen.” Marc van Berkel vervolgt: “We hebben voorgesteld de aanbevelingen uit te breiden door ook andere slachtoffergroepen te benoemen, nationale zelfreflectie te bevorderen en de Holocaust ook als sociaal proces te beschouwen dat grote gevolgen heeft gehad voor gemeenschappen en menselijke verhoudingen.”

Over IHRA

De International Holocaust Remembrance Alliance (IHRA) is opgericht in 1998. Het doel van deze intergouvernementele organisatie is het bewustzijn vergroten over het belang van Holocausteducatie, -herdenking en -onderzoek. Het lidmaatschap van de organisatie staat open voor alle democratische landen. Nederland is lid, samen met dertig andere landen. Elf landen hebben een waarnemersstatus, daarnaast heeft de IHRA zeven Permanente Internationale Partners waaronder UNESCO en de Raad van Europa.  

De Nederlandse delegatie bestaat uit medewerkers van de ministeries van VWS en Buitenlandse Zaken, Anne Frank Stichting, Hogeschool van Arnhem en Nijmegen, Joods Cultureel Kwartier, het Nationaal Comité 4 en 5 mei en het NIOD, Instituut voor Oorlogs-, Holocaust- en Genocidestudies.