4meiOverlay
befrijdingsfestival Fryslan

Als culturele hoofdstad van Europa èn landelijk startpunt van de Bevrijdingsfestivals heeft Leeuwarden dit jaar de ‘dubbel’. Alle reden dus om nóg grootser uit te pakken dan gebruikelijk. Met muzikaal vermaak op zeven podia. En met oprechte aandacht voor de vrijheid. 

Net terug van een internationale tour met Kim Wilde, aan de vooravond van een serie kerstvoorstellingen van het Ierse dansgezelschap Rhythm of the Dance en met nog een tournee met het Royal Moscow Ballet in het verschiet doet evenementenorganisator Johan Koster de Friese ambities voor dit jaar uit de doeken. 

Friese glorie 
“Als enige Bevrijdingsfestival in Nederland hebben wij naast een landelijke Ambassadeur van de Vrijheid sinds een aantal jaren ook een eigen, Friese ambassadeur. En nu zullen al die eerdere ambassadeurs van eigen bodem terugkomen voor een waanzinnige openingsact onder begeleiding van de Luchtmachtkapel op een van de twee hoofdpodia in de binnenstad.” Enige trots kan
de nuchtere Koster nu toch niet verbergen. En terecht, want de Friese glorie die hij vervolgens opsomt, mag alleen al een mooie line-up heten: koning van de Friese popscene Piter Wilkens, Janneke Brakels, oud-Voice of Holland-winnares Iris Kroes, Elske DeWall en de bands Vangrail en Twarres. “Zij treden allemaal op met eigen nummers, maar ik verwacht ook de nodige... exotische combinaties”, zegt hij grijnzend. “En dan komt ook nog eens Ronnie Flex en Deuxperience Band als nationale Ambassadeur van de Vrijheid bij ons afsluiten.” 

festival4.jpg
festival3.jpgfestival2.jpg
festival fryslan

De voorbereidingen in Friesland zijn inmiddels in volle gang. Samen met medeorganisator Thijs ten Berge maakt Koster zich op om vanaf zeven podia, verspreid over de hele binnenstad, naar verwachting zo’n 130.000 festivalbezoekers een onvergetelijke dag te bezorgen. “We betrekken daar, naast zo’n 200 vrijwilligers, ook nadrukkelijk jongeren bij door samen te werken met de lokale mbo- en hbo-opleidingen: Friesland College, Stenden University, D’Drive en Friese Poort”, licht Koster zijn aanpak toe. “Die laatste twee hebben zelfs de verantwoordelijkheid voor twee eigen podia: we hebben ze een budget gegeven, daar moeten ze verder zelf de hele productie van regelen: podium, aankleding, bands.” 

Entertainment en inhoud 
Maar er is natuurlijk meer. Koster: “Ik organiseer wel honderd projecten per jaar. Daarbinnen is het Bevrijdingsfestival toch wel een van de belangrijkste, omdat er ook een boodschap achter zit. Het is een evenement waarmee we de mensen ook iets willen meegeven dat beklijft. Namelijk, dat vrijheid alles behalve vanzelfsprekend is. Dat vrijheid een prijs heeft die anderen voor ons betaald hebben, wat niet betekent dat wij er zelf geen aandacht meer aan hoeven te schenken. ” 

Zo eenvoudig als die boodschap klinkt, zo lastig blijkt die in de praktijk op een betekenisvolle en vooral niet geforceerde manier aan een festival te koppelen. Koster: “Er zijn jaren geweest dat het bestuur van het Bevrijdingsfestival helemaal op de inhoud zat en wij alleen op entertainment. Nu zijn we veel meer op elkaar afgestemd, werken we samen aan één festival waarin beide lijnen op een goede manier vertegenwoordigd zijn en de boodschap geen bijproduct is, maar een wezenlijk onderdeel van het programma.” 

festival7.jpg
festival6.jpgfestival5.jpg
festival fryslan

In Leeuwarden gebeurt dat dit jaar dus op zeven podia in de stad én op het Plein van de Vrijheid, gesitueerd in de Prinsentuin. Daar zullen tal van inhoudelijke projecten plaatsvinden onder regie van Amber Hoogeveen. Ze somt op: “Je kunt speeddaten met veteranen en verschillende ngo’s presenteren zich waaronder ProDemos en War Child met een silent disco. En kinderen kunnen er t-shirts en buttons maken rond het thema vrijheid, om maar alvast wat te noemen.” 

Daarbij heeft de Friese organisatie dit jaar een aantal bevrijders van weleer als guests of honor uitgenodigd om met hun hele familie het Bevrijdingsfestival bij te wonen. Koster: “Canadezen die als jonge mannen betrokken zijn geweest bij de bevrijding van Nederland en Friesland. Ze zijn natuurlijk op leeftijd nu en we kunnen daarom nog niet helemaal inschatten hoe intensief we ze de dag kunnen laten meebeleven. Maar we vinden het ontzettend waardevol om hen te laten zien dat wij de vrijheid, waar zij voor gevochten hebben en makkers voor hebben verloren, nog steeds koesteren en vieren. En om de feestvierders te laten zien dat vrijheid niet alleen een prijs heeft. Maar ook een gezicht.”  Meer informatie: www.befrijdingsfestivalfryslan.nl 



Leeuwarden in oorlogstijd 
Eind maart 1945 trekken geallieerde troepen na zware bombardementen op Duitse stellingen over de Rijn voor de verovering van Noord-Nederland. Op zondag 8 april klinkt over Radio Oranje de codeboodschap ‘De fles is leeg’. Daarmee weten de Friese Binnenlandse Strijdkrachten dat de bevrijding van hun provincie aanstaande is en kunnen ze beginnen met de sabotage van militaire en strategische doelen. 

Een week lang gaat het hard tegen hard: het Friese verzet lijkt overal toe te slaan. En Duitsers reageren op elke daad van verzet met een bloedige verbetenheid: in een paar dagen tijd worden tientallen verzetsmannen en onschuldige burgers standrechtelijk geëxecuteerd of als represaillemaatregel doodgeschoten. 

De Duitse verbetenheid is niet helemaal vreemd: de bezetters hebben nog een flinke appel te schillen met de lokale ondergrondse. Het Friese verzet zit slechts een paar maanden eerder namelijk achter een van de meest succesvolle en spectaculaire gevangenisontsnappingen uit de geschiedenis van de Tweede Wereldoorlog in Nederland. 

Toch haalt de felle weerstand van de Duitsers niet veel meer uit. Als op 15 april de Canadese troepen in hun Sherman-tanks Leeuwarden binnenrijden, is bijna heel Friesland bevrijd.