Naar overzicht
Naar overzicht
  • Het monument
  • Leg een bloem
  • Uw verhaal

Het monument

Vorm en materiaal
Het monument ‘Poort der Bevrijding’ in Bergeijk is een granieten gedenksteen, waarop een tekst, het gemeentewapen van Bergeijk en de emblemen van de Prinses Irene Brigade en de Household Cavalery zijn aangebracht.

Tekst
De tekst op de gedenksteen luidt:

‘BERGEIJK POORT DER BEVRIJDING

OP 11 SEPTEMBER 1944 ZETTE HIER DE EERSTE GEALLIEERDE
VERKENNINGSEENHEID – HET SECOND HOUSEHOLD CAVALRY REGIMENT-
VOET OP NEDERLANDSE GROND.
17 SEPTEMBER VOLGDE DE DOORSTOOT IN HET KADER VAN MARKET GARDEN.
VAN 20 OP 21 SEPTEMBER KWAM DE KONINKLIJKE NEDERLANDSE BRIGADE
PRINSES IRENE LANGS DEZE POORT TERUG IN HET VADERLAND
1944 – 1994′.

De geschiedenis

Het monument ‘Poort der Bevrijding’ herinnert de inwoners van Bergeijk aan operatie ‘Market Garden’, een grootscheeps offensief van 17 tot 26 september 1944 waarmee de geallieerden vanuit België de grote rivieren in Nederland wilden oversteken. Luchtlandingstroepen moesten in een bliksemsnelle aanval bruggen in Noord-Brabant en Gelderland veilig te stellen, waarna grondtroepen vanuit België deze bruggen zouden gebruiken om door te storen naar het IJsselmeer.

Ter voorbereiding van dit offensief zette op 11 september 1944 de eerste geallieerde eenheid bij de Bergeykse Barrière voet op Nederlandse bodem, te weten: twee Britse verkenningswagens van de Household Cavalry. Dit was een verkenningsregiment dat was toegevoegd aan de Guards Armoured Divisie, die op 17 september de spits zou afbijten. De eenheid stond onder leiding van luitenant Rupert Buchanan-Jardine. Grensbewoners informeerden hem over de positie van de bezetter. Enige dagen later (in de nacht van 20 op 21 september) kwam ook de Koninklijke Nederlandse Prinses Irene Brigade het land binnen.

Tijdens de daaropvolgende luchtlandingen werden drie complete divisies gedropt: de 101ste US Airborne Divisie bij Eindhoven en Veghel, de 82ste US Airborne Divisie bij Grave en Groesbeek en de 1ste Britse Airborne Divisie bij Arnhem en Oosterbeek. Het doel was de verovering van de bruggen over de Maas, het Maas-Waalkanaal, de Waal en de Rijn. Bij de Amerikanen verliep alles vrij goed. De bruggen over de Maas en het Maas-Waalkanaal bij Heumen vielen in hun handen en na harde strijd ook de Waalbrug bij Nijmegen. Maar de Rijnbrug bij Arnhem bleek een brug te ver. Onder leiding van commandant John D. Frost slaagde het 2de bataljon van de 1ste Parachutisten Brigade van de 1ste Airborne Divisie erin om de noordelijke oprit van de oude Rijnbrug te bezetten en deze oprit tijdens de daaropvolgende strijd dagenlang onder controle te houden. De Engelse para’s werden echter verrast door Duitse pantsertroepen en moesten zich onder zware verliezen terugtrekken in de Betuwe.

Nadat de Slag om Arnhem werd verloren, is de aanval gestokt. Wel was dankzij de samenwerking van Amerikaanse en Engelse soldaten een deel van Noord-Brabant en Gelderland in geallieerde handen terechtgekomen. Vanuit deze strook vrij gebied van Eindhoven naar Arnhem (‘de Corridor’ genaamd) werd in de maanden daarna de rest van Brabant bevrijd. Tijdens operatie ‘Market Garden’ zijn boven Nederland 35.000 parachutisten gedropt, waarvan circa 11.000 bij Arnhem zijn geland. Slechts 2.400 man is het gelukt om vanuit Oosterbeek en Arnhem terug de overkant van de Rijn te bereiken. De overige soldaten raakten gewond, werden gedood of zijn krijgsgevangen gemaakt. In totaal zijn meer dan 17.000 militairen van de luchtlandings- en grondtroepen gesneuveld, gewond geraakt of vermist. Dit aantal verloren manschappen was groter dan tijdens de invasie in Normandië (D-Day).

Onthulling
Het monument is onthuld op 11 september 1994 door burgemeester Van Poppel.

Oorlogsslachtoffers

Er zijn nog geen personen uit de database van de Oorlogsgravenstichting gekoppeld aan dit monument.

De Oorlogsgravenstichting heeft een database met namen en verhalen van oorlogsslachtoffers. Veel van deze slachtoffers worden herdacht door middel van een monument. Wilt u ons helpen om de namen en verhalen van slachtoffers te koppelen aan het monument waarop hun naam vermeld staat? Kijk dan op de website van de Oorlogsgravenstichting, ziet u in de database een naam die ook voorkomt op dit monument? Maak dan een account aan en koppel de persoon uit de database aan dit monument. Enkele dagen na de koppeling verschijnt de naam van het slachtoffer op deze pagina.

Meer informatie

Locatie
Het monument is geplaatst aan de oostzijde van de N69, bij de grensovergangsweg Valkenswaard-Lommel te Bergeijk.

Bronnen

  • In het spoor van Market Garden – Monumenten en gedenktekens Noord-Brabant van Jacq van Eekelen e.a. (Den Dungen, Market Garden Comité, 1998);
  • Contactblad Stichting 1940-1945, uitgave oktober 2002;
  • www.oorlogsmusea.nl

Leg een bloem bij dit monument

Klik op onderstaande knop om een digitale bloem bij dit monument te leggen. Je kunt kiezen uit een rode gerbera, een witte roos of een blauwe Iris. Ook is het mogelijk om een persoonlijke boodschap toe te voegen. Nadat het formulier is verstuurd toont de bloem op deze pagina (vergeet niet om de pagina opnieuw te laden). 

Leg een bloem

Persoonlijke bijdragen van onze bezoekers

jos Theuws | 28 apr 2020

Mijn vader, Jef Theuws uit Bergeijk, was degene die Sir Buchanan-Jardine van informatie voorzag over de posities van de Duitsers in De Maaij. Hij zat op de verkenningswagen met de stafkaart in de hand. Hij volgde de Engelsen tot in het Witte Paard. Toen hij naar huis fietste belande hij in en vuurgevecht aan de grens. In een sloot hield hij zich schuil. Tot de angst hem greep dat Duisters hem zouden herkennen als degene op de verkenningswagen en met de jaar in de hand. Hij kroop daarom honderden meters met zijn fiets achter zich aan trekkend door de sloot richting Valkenswaard. Via een omweg is hij thuis gekomen. Achteraf hoorde hij van de moord op 2 burgers na afloop van het vuurgevecht. In 1984 ontmoetten Sir Buchanan-Jadine en Jef Theuws elkaar weer voor het eerst. Jef toonde hem de foto's die pastoor Goyards van Borkel had gemaakt van de groep grensbewoners en de Engelsen. Jef Theuws stond ook op die foto's. In 1994 was Jef lid van het comité 50 jaar bevrijding en ontmoetten de heren elkaar voor de tweede en laatste keer. "You were the first man I met in the Netherlands" waren de mooie woorden van Sir Buchanan-Jardine aan Jef Theuws.


Heeft u een persoonlijk verhaal met betrekking tot dit monument en/of de geschiedenis waarnaar deze verwijst? Deel uw verhaal hier en help ons de herinnering aan de Tweede Wereldoorlog levend te houden.

Let op: wilt u een wijziging voor deze monumentpagina (bijvoorbeeld een correctie of aanvulling) doorgeven? Neem dan contact met ons op.

Heeft u een vraag of wilt u ons iets melden? Kijk bij de veel gestelde vragen of stuur ons een bericht.

Tooltip contents