Het monument
Vorm en materiaal
Het oorlogsmonument in Heveadorp (gemeente Renkum) is een bronzen plaquette, bevestigd aan een stenen zuil.
Tekst
De tekst op de plaquette luidt:
‘GEFUSILLEERD 3 MEI 1943
IR MUNTER HENRI CHALRES
DIJKSTRA POUWEL
KLEEFSMAN JAN
PETERS GERRIT
KNIPSCHEER CORNELIS WILLEM
QUAEDVLIEG JACQUES MATHIEU JOSEPH
WEIMAR WILLEM GEORG FREDERIK
1944
GEVALLEN SEPTEMBER JURRIENS WILLEM
RIETVELD BASTIAAN
BOSMAN JOHAN
OMGEKOMEN IN CONCENTRATIEKAMPEN
COHEN SOPHIE HENDRIKA
DR KAHN JULIUS
SALOMONS JACQUES’.
Wijziging
De plaquette was oorspronkelijk onthuld in de Heveafabriek. De namen van Joodse werknemers stonden eerst niet op de plaquette, maar zijn op een onbekende datum toegevoegd. Na verblijf in de Vredesteinfabriek vond de plaquette een thuis bij Stichting voor Heemkunde in Renkum. Op 24 april 2009 is de plaquette in Heveadorp onthuld.
Digitaal Joods Monument
De Joodse oorlogsslachtoffers die op dit gedenkteken vermeld staan, zijn tevens opgenomen in het ‘Digitaal Monument Joodse Gemeenschap in Nederland‘. Hierin vindt u meer informatie over deze personen met waar mogelijk een korte biografie, familierelaties en adresgegevens.
Onder het kopje ‘Geschiedenis’ op deze pagina kunt u op een persoonsnaam klikken om doorverwezen te worden naar het Digitaal Joods Monument.
De geschiedenis
Het oorlogsmonument in Heveadorp (gemeente Renkum) herdenkt de dertien medewerkers van rubberfabriek Hevea die door oorlogshandelingen in de Tweede Wereldoorlog om het leven kwamen.
De namen van de slachtoffers luiden:
Johan Bosman, Sophia Hendrika Cohen, Pouwel Dijkstra, Willem Jurriëns, Jules (Julius) Kahn, Jan Kleefsman, Cornelis Willem Knipscheer, Henri Charles Munter, Gerrit Peters, Jacques Matheus Josephus Quaedvlieg, Bastiaan Rietveld, Jacques Salomons en Willem George Frederik Weimar.
In 1943 werd door ‘Wehrmachtsbefehlshaber’ generaal F. Christiansen aangekondigd dat 300.000 Nederlandse militairen alsnog in krijgsgevangenschap zouden worden afgevoerd. Dit nieuws verspreidde zich als een lopend vuurtje door Nederland, nog voordat de officiële bekendmaking in de avondbladen van donderdag 29 april 1943 verscheen. Drukkerij Smit aan de Telgen in Hengelo had diezelfde middag het nieuws namelijk al op de ruiten van de drukkerij geplakt, zodat iedere voorbijganger het onheilspellende bericht kon lezen. Als protest tegen deze maatregel brak spontaan overal in Nederland de April-Meistaking uit. De bezetter reageerde furieus. Met goedkeuring van dr. Seyss-Inquart werd het ‘Polizei-Standgericht’ ingevoerd. Bedrijfsfunctionarissen kregen het bevel om maandag 3 mei 1943 het werk te hervatten. Mensen die geen gehoor gaven aan deze oproep, konden op zware en zelfs dodelijke straffen rekenen.
Pouwel Dijkstra, Jan Kleefsman, Cornelis Knipscheer, Gerrit Peters, Jacques Quaedvlieg, en Willem Weimar werden bij hun staking gedood. Henri Munter ondervond hetzelfde lot. Hij spoorde collega’s aan om te staken en verhinderde de Heveafabriek door het doven van vuren.
In september 1944 zijn Johan Bosman, Willem Jurriën en Bastiaan Rietveld individueel bij contact met de bezetter gefusilleerd.
Sophia Hendrika Cohen, Julius Kahn en Jacques Salomons kwamen in concentratiekampen om het leven.
Oprichting
Kunstenaar F.H. Hoefnagel vervaardigde de plaquette.
Onthulling
In 1947 is de plaquette onthuld.
Oorlogsslachtoffers
Er zijn nog geen personen uit de database van de Oorlogsgravenstichting gekoppeld aan dit monument.
De Oorlogsgravenstichting heeft een database met namen en verhalen van oorlogsslachtoffers. Veel van deze slachtoffers worden herdacht door middel van een monument. Wilt u ons helpen om de namen en verhalen van slachtoffers te koppelen aan het monument waarop hun naam vermeld staat? Kijk dan op de website van de Oorlogsgravenstichting, ziet u in de database een naam die ook voorkomt op dit monument? Maak dan een account aan en koppel de persoon uit de database aan dit monument. Enkele dagen na de koppeling verschijnt de naam van het slachtoffer op deze pagina.
Meer informatie
Locatie
Het oorlogsmonument in Heveadorp (gemeente Renkum)
Bronnen
- Website De Vele Namen door Hans Braakhuis;
- ‘Doodvonnissen in Gelderland‘, Provinciale Geldersche Courant – Nijmeegsche Courant, 4 mei 1943;
- ‘Doodvonnissen voltrokken. Veroordelingen door het Polizeistandgericht te Arnhem‘, Arnhemse Courant, 4 mei 1943;
- Elke Willemsen, ‘‘De plaquette is terug waar die hoort’‘, de Gelderlander, 24 april 2009;
- ‘Geen herdenking, maar ook niet vergeten‘, Heveadorp.nl, mei 2020.
Voor meer informatie
Lees het boek 3 Monumenten, nou en… van Peter Maassen.
