Naar overzicht
Naar overzicht
  • Het monument
  • Leg een bloem
  • Uw verhaal

Het monument

Vorm en materiaal
Het monument aan de Hooglandsekerkgracht te Leiden is een ingemetselde gedenksteen.

Tekst
De tekst op de gedenksteen luidt:

'HET VADERLAND BEVRIJD
5 MEI 1945.'

De geschiedenis

Het monument aan de Hooglandsekerkgracht te Leiden herinnert aan de bevrijding.

Oprichting
De oprichting van het gedenkteken was een initiatief van de buurtvereniging 'Om de St.-Pancras'. De buurtvereniging vroeg bij schrijven van 14 maart 1946 toestemming aan B. en W. van Leiden, waarbij erop gewezen werd dat er contact geweest was met de vereniging Oud Leiden en architect Hugo van Oerle, die geen bezwaar hadden. Bij Gemeentewerken dacht men er echter anders over: 'Een gevelsteen van 40 x 70 cm, geplaatst als op bijgaande teekening is aangegeven, in den gevel van het Weeshuis zal zeer sterk domineeren en storend werken in de fijn verdeelden gevel. Een steen van kleinere afmeting, bijv. 34 x 54 cm, enkele lagen onder den band aangebracht, zal m.i. juister zijn. Het ontwerp zelf is zeer onevenwichtig en vertoont een zwakke vlakverdeeling. Het geheel is zoo weinig zeggend, dat voor het nageslacht een dergelijke steen geen waarde heeft. De ontwerper had er toch wel meer rekening mede mogen houden, dat de steen in een historischen gevel is gedacht, welke dusdanige kwaliteiten bezit, dat hij is opgenomen in de lijst van Rijksmonumenten.' De buurtvereniging gaf toe en liet de Leiderdorpse beeldhouwer L.G. Verstoep een aangepast ontwerp maken dat wel ieders goedkeuring wegdroeg. Zelfs de Commissie van Advies voor de Oorlogs- of Vredesgedenkteekens in de provincie Zuid-Holland, de Centrale Commissie voor Oorlogs- of Vredesgedenkteekens te Amsterdam en de minister van Onderwijs, Kunsten en Wetenschappen keurden bij schrijven van 22 januari 1947 het ontwerp goed, maar toen zat de steen al bijna een jaar in de gevel.

Onthulling
Het monument is onthuld op 4 mei 1946 door loco-burgemeester J.A. Riedel. In een toespraak zei de burgemeester: 'Als het nageslacht dezen steen zal zien, welke gevoelens zullen dan bij haar opkomen? Wij kunnen niet verwachten dat het nageslacht zich in de ellende, welke wij hebben medegemaakt, zal gaan verplaatsen. Wij kunnen slechts den wensch uiten, dat God verhoede, dat het door zulk een wreeden en meedoogenloozen oorlog wordt getroffen'. De bijeenkomst werd besloten met het zingen van het vlaggenlied door de kinderen van het Weeshuis. Tijdens de plechtigheid werd ook een toespraak gehouden door prof. R.P. Cleveringa (1894-1980).

Oorlogsslachtoffers

Er zijn nog geen personen uit de database van de Oorlogsgravenstichting gekoppeld aan dit monument.

De Oorlogsgravenstichting heeft een database met namen en verhalen van oorlogsslachtoffers. Veel van deze slachtoffers worden herdacht door middel van een monument. Wilt u ons helpen om de namen en verhalen van slachtoffers te koppelen aan het monument waarop hun naam vermeld staat? Kijk dan op de website van de Oorlogsgravenstichting, ziet u in de database een naam die ook voorkomt op dit monument? Maak dan een account aan en koppel de persoon uit de database aan dit monument. Enkele dagen na de koppeling verschijnt de naam van het slachtoffer op deze pagina.

Meer informatie

Locatie
De gedenksteen is aangebracht in de gevel van voormalige Heilige Geest- of Arme Wees- en Kinderhuis, thans het Utopa-weeshuis, gelegen aan de Hooglandsekerkgracht te Leiden.

Bronnen

  • Gemeente Leiden;
  • Jaarboek van de Dirk van Eck-stichting, 1 mei 2004.

Leg een bloem bij dit monument

Klik op onderstaande knop om een digitale bloem bij dit monument te leggen. Je kunt kiezen uit een rode gerbera, een witte roos of een blauwe Iris. Ook is het mogelijk om een persoonlijke boodschap toe te voegen. Nadat het formulier is verstuurd toont de bloem op deze pagina (vergeet niet om de pagina opnieuw te laden). 

Leg een bloem

Persoonlijke bijdragen van onze bezoekers


Heeft u een persoonlijk verhaal met betrekking tot dit monument en/of de geschiedenis waarnaar deze verwijst? Deel uw verhaal hier en help ons de herinnering aan de Tweede Wereldoorlog levend te houden.

Let op: wilt u een wijziging voor deze monumentpagina (bijvoorbeeld een correctie of aanvulling) doorgeven? Neem dan contact met ons op.

Heeft u een vraag of wilt u ons iets melden? Kijk bij de veel gestelde vragen of stuur ons een bericht.

Tooltip contents