Naar overzicht
Naar overzicht
  • Het monument
  • Leg een bloem
  • Uw verhaal

Het monument

Vorm en materiaal
Het oorlogsmonument in Winschoten (gemeente Oldambt) is een bakstenen gedenkmuur, bedekt met dakpannen. In het midden is een in natuursteen uitgehouwen Canadese ‘Maple Leaf’ (esdoornblad) aangebracht. Bij de muur zijn een zwerfkei en een klokkenstoel geplaatst. De muur is 1 meter 75 hoog, 40 meter breed en 18 centimeter diep. Op de gedenkmuur zijn drie natuurstenen plaquettes bevestigd.

Teksten
De tekst op de zwerfkei luidt:

‘VOOR HEN DIE VIELEN’.

Op de eerste plaquette zijn de namen en geboortedata van dertien omgekomen verzetsstrijders uit Winschoten aangebracht.

Op een tweede plaquette zijn de namen en geboortedata van negen omgekomen burgers uit Winschoten aangebracht.

Op de derde plaquette zijn de namen, rangen, onderdelen en overlijdensdata van 22 gesneuvelde Canadese militairen aangebracht. De tekst luidt:

‘FAS ET GLORIA
TO CANADA FROM WINSCHOTEN
APRIL – DECEMBER 1945
Unveiled 24 november 1945
by lt.col. E.T. Winslow M.B.E. 0.0′.

Wijziging
In 1995 en 2000 is het monument verder uitgebreid. Op de gedenkmuur zijn de drie plaquettes van natuursteen bevestigd.

De geschiedenis

Het oorlogsmonument herinnert de inwoners van Winschoten (gemeente Oldambt) aan dertien verzetsstrijders, negen medeburgers en 22 Canadese militairen, die tijdens de bezettingsjaren door oorlogshandelingen zijn omgekomen.

Begin april 1945 naderden de geallieerden in hoog tempo de provincie Groningen. De bevrijding van de provincie voltrok zich in drie regio’s: de grensstreek tussen Musselkanaal en de Dollard, de stad Groningen en het ‘bruggenhoofd Delfzijl’. Een verkenningseenheid van de Eerste Poolse Pantserdivisie, onder leiding van generaal S.W. Maczek, overschreed op 11 april bij Musselkanaal de provinciegrens. Na de bevrijding van Stadskanaal, Onstwedde en Tange-Alteveer rukte de Poolse voorhoede verder noordwaarts op. In de ochtend van 13 april bereikten ze Wedde en Blijham. Onder Duits mitrailleurvuur stormden twee lichte tanks schietend door Blijham in de richting van Winschoten. Maar bij de Winschoter Hoogebrug (over de Pekel A) werden de tanks onder vuur genomen door Duits veldgeschut. De tanks maakten rechtsomkeert.

Een meisje dat bij de brug woonde, herinnerde zich: ‘We overleggen, wat ons te doen staat en besluiten om het huis te verlaten en in het veld dekking te zoeken. Vader had altijd gezegd: ‘Als er iets gebeurt dan moeten we weg in de richting Winschoterzijl.’ Mijn 15-jarige zusje Martha neemt de fotoboeken onder de arm en rent spontaan met de hond de weg over, maar juist in de tegenovergestelde richting, waarover vader altijd gesproken heeft. Wij nemen de kruiwagen, die gevuld met noodvoorzieningen al langer klaar stond en volgen haar. Samen met ons gaan ook de buren Drent en de weduwe Kunst met haar pleegdochter. We vinden een schuilplaats achter de in het veld staande schaapskooi en nemen plaats in de slootwal achter de dam daar. Tegen enen voegt het oudere echtpaar Pathuis zich ook nog bij ons. Het wordt nu met elf personen wel heel erg vol en daardoor kunnen Martha en ik niet meer goed achter de dam en binnen de slootwal dekking vinden.’

Na het treffen bij de Hoogebrug voerden beide partijen versterkingen aan. Een luchtaanval van de Belgische Special Air Service onder leiding van kolonel Blondeel op 14 april, die gevolgd werd door een snelle actie van Belgische commando’s, leverde geen resultaat op. De brug kon niet worden veroverd. ‘s Avonds trok de bezetter zich echter stilletjes uit Winschoten terug, terwijl ze bij de Hoogebrug landmijnen achterlieten. De aan de Eerste Poolse Pantserdivisie toegevoegde Belgische troepen trokken de volgende dag over de brug Winschoten binnen en vanuit Oude Pekela en Heiligerlee naderden de Polen. De bevrijding van Winschoten voltrok zich op 15 april zonder verdere strijd.

Tijdens de bevrijding van Delfzijl in april/mei 1945 zijn 22 Canadese militairen om het leven gekomen. Op de plaats waar het monument staat, werd enkele dagen na de bevrijding een tijdelijke begraafplaats ingericht voor de in Noordoost-Groningen omgekomen Canadezen. In 1946 werden zij overgebracht naar de erebegraafplaats op de Holterberg.

Onthulling
Het monument is onthuld op 24 november 1945 door de Canadese luitenant-kolonel E.T. Winslow.

Oorlogsslachtoffers

Achternaam Voornamen Geboren Overleden

De Oorlogsgravenstichting heeft een database met namen en verhalen van oorlogsslachtoffers. Veel van deze slachtoffers worden herdacht door middel van een monument. Wilt u ons helpen om de namen en verhalen van slachtoffers te koppelen aan het monument waarop hun naam vermeld staat? Kijk dan op de website van de Oorlogsgravenstichting, ziet u in de database een naam die ook voorkomt op dit monument? Maak dan een account aan en koppel de persoon uit de database aan dit monument. Enkele dagen na de koppeling verschijnt de naam van het slachtoffer op deze pagina.

Meer informatie

Bronnen

  • Gemeente Winschoten;
  • Sporen van strijd in de provincie Groningen van Franz Lenselink (Groningen, Commissie ‘Sporen van strijd’, i.o.v. het Gemeentelijk 5 Mei Comité Groningen, april 2000). In dit boekje staat een autoroute beschreven, die voert langs sporen van de strijd in april en mei 1945. De oplage bestaat uit 2.000 exemplaren.

Leg een bloem bij dit monument

Klik op onderstaande knop om een digitale bloem bij dit monument te leggen. Je kunt kiezen uit een rode gerbera, een witte roos of een blauwe Iris. Ook is het mogelijk om een persoonlijke boodschap toe te voegen. Nadat het formulier is verstuurd toont de bloem op deze pagina (vergeet niet om de pagina opnieuw te laden). 

Leg een bloem
bloem

Familie Slootweg

04 mei 2020

Familie Slootweg

04 mei 2020

Wij leggen een bloem ter nagedachtenis van alle oorlogsslachtoffers die voor onze vrijheid hebben gestreden.

bloem

Huurdersorganisatie Oldambt

04 mei 2020

Huurdersorganisatie Oldambt

04 mei 2020

Zij die vielen voor onze vrijheid mogen nooit vergeten worden.

bloem

Helga Koning

04 mei 2020

Helga Koning

04 mei 2020

bloem

Martin Haan

03 mei 2020

Martin Haan

03 mei 2020

Ter herinnering aan Ruurd de Bruin, lid van het verzet en gefusilleerd op 10-9-1944 te Bierum als vergeldingsmaatregel. Ruurd was een (verzets)vriend van mijn vader, verzetsman Henk Haan (Henk Brands).

bloem

Jan

01 mei 2020

Jan

01 mei 2020

Deze bloem leg ik neer voor mijn Vader, die als jongeman in Duitsland te werk werd gesteld en in barre omstandigheden moest overleven. Hij heeft het gelukkig overleefd.

Persoonlijke bijdragen van onze bezoekers


Heeft u een persoonlijk verhaal met betrekking tot dit monument en/of de geschiedenis waarnaar deze verwijst?
Deel uw verhaal hier en help ons de herinnering aan de Tweede Wereldoorlog levend te houden.

Let op: wilt u een wijziging voor deze monumentpagina (bijvoorbeeld een correctie of aanvulling) doorgeven? Neem dan contact met ons op.

Heeft u een vraag of wilt u ons iets melden? Kijk bij de veel gestelde vragen of stuur ons een bericht

Tooltip contents