Het monument
Vorm en materiaal
Het oorlogsmonument in ‘t Waar (gemeente Oldambt) bestaat uit twee zuilen van beton, waarbij de rechter zuil op de linker zuil steunt. Op de linker zuil zijn twee gedenkplaten aangebracht.
Teksten
De tekst op de bovenste zuil luidt:
‘1940 1945
IN HERINNERING AAN HEN
DIE DOOR OORLOGSGEWELD
ZIJN GESTORVEN
OP 15 APRIL 1945
NOOIT WEER OORLOG!
4-5-1995’.
Op de onderste gedenkplaat zijn de namen van vijf oorlogsslachtoffers aangebracht:
‘JAN HARTMAN 9 J.
JANTJE HOFMAN 49 J.
CORNELIS KRAAIJEMA 44 J.
HENDRIK NIEUWOLD 51 J.
JAN NIEUWOLD 47 J.’
Bijschrift redactie
Nader onderzoek wijst uit dat er discrepanties tussen het monument en andere bronnen bestaan. De overlijdensakte van Jantje Hofman toont dat ze te Winschoten op 52-jarige leeftijd overleed op 23 april 1945 in plaats van de genoemde 49-jarige leeftijd op 15 april 1945. Ook is Hendrik Nieuwold niet in de archieven te vinden. Daarentegen is Hindrik Nieuwold overleden op 46-jarige leeftijd te Winschoten op 16 april 1945. Het monument verwijst hoogstwaarschijnlijk naar Hindrik.
De geschiedenis
Het oorlogsmonument in ‘t Waar (gemeente Oldambt) is opgericht ter nagedachtenis aan vijf medeburgers die tijdens de Tweede Wereldoorlog zijn omgekomen.
De namen van de vijf slachtoffers luiden:
Jan Hartman, Jantje Hofman, Cornelis Kraaijema, Hindrik Nieuwold en Jan Nieuwold.
Toen op 15 april 1945 een Poolse legereenheid ‘t Waar en Nieuw-Scheemda naderde om hen te bevrijden, viel de kustbatterij bij Fiemel de regio aan. Meerdere dorpelingen kwamen hierbij om het leven: Jan Hartman, Cornelis Kraaijema en Jan Nieuwold.
Op 25 maart 1936 werd Jan Hartman geboren als zoon van Geertje Nieuwold en Willem Hartman. De negenjarige jongen sneuvelde door het geschut op 15 april 1945.
Cornelis Kraaijema werd op 10 oktober 1900 geboren te Stedum als zoon van Catharina Smedes en Jan Kraaijema. Van beroep werd hij smid. In oktober 1927 trouwde Cornelis met Grietje Rijskamp. Op 15 april 1945 kwam de 44-jarige Cornelis Kraaijema om.
Op 21 juni 1897 werd Jan Nieuwold geboren als zoon van Willemina Ennen en Jan Nieuwold. Van beroep werd Jan manufacturier. Hij trouwde met Geertje Huismann. De 47-jarige Jan Nieuwold kwam bij het geschut op 15 april 1945 om het leven.
Over de overlijdensomstandigheden van Jantje Hofman en Hindrik Nieuwold is minder bekend. Jantje Hofman werd op 21 augustus 1892 in ‘t Waar geboren als dochter van Jaaptje Keizer en Jan Hofman. Op 23 april 1945 kwam de 52-jarige Jantje om het leven in het bevrijdde Winschoten. Hindrik Nieuwold werd op 15 februari 1899 geboren als zoon van Willemina Emmen en Jan Nieuwold. Van beroep werd hij arbeider. Met Harmke Schuurke trouwde hij in februari 1920, waarna ze samen twee kinderen kregen. Op 16 april 1945 kwam Hindrik in Winschoten om het leven.
Onthulling
Het monument is onthuld op 4 mei 1995.
Oorlogsslachtoffers
Er zijn nog geen personen uit de database van de Oorlogsgravenstichting gekoppeld aan dit monument.
De Oorlogsgravenstichting heeft een database met namen en verhalen van oorlogsslachtoffers. Veel van deze slachtoffers worden herdacht door middel van een monument. Wilt u ons helpen om de namen en verhalen van slachtoffers te koppelen aan het monument waarop hun naam vermeld staat? Kijk dan op de website van de Oorlogsgravenstichting, ziet u in de database een naam die ook voorkomt op dit monument? Maak dan een account aan en koppel de persoon uit de database aan dit monument. Enkele dagen na de koppeling verschijnt de naam van het slachtoffer op deze pagina.
Meer informatie
Locatie
Het oorlogsmonument staat in dorp ‘t Waar (gemeente Oldambt) bij de splitsing van de Hoofdweg waar zich ook huisnummers 32 en 77 bevinden.
Bronnen
- Gemeente Scheemda;
- Dhr. H. Mulder;
- Groninger Archieven, overlijdensaktes van Jan Hartman, Jantje Hofman, Cornelis Kraaijema, Hindrik Nieuwold, en Jan Nieuwold;
- Groninger Archieven, geboorteaktes van Jantje Hofman, Cornelis Kraaijema, Hindrik Nieuwold en Jan Nieuwold;
- Website Online Begraafplaatsen;
- ‘Poolse bevrijders sneuvelen in Nieuwolda, Oostwold en ‘t Waar‘, Oorlogsverhalen Nieuwolda.
Meer informatie
Lees voor meer informatie over Niewolda in de oorlog het boek Dorp in oorlogstijd. Verhalen over verzet, verraad, verschrikking en verlies van Cees Stolk (Niewolda, Stichting Oorlogsverhalen Nieuwolda, 2022). ISBN 9789403650821.
