Naar overzicht
Naar overzicht
  • Het monument
  • Leg een bloem
  • Uw verhaal

Het monument

Vorm en materiaal
Het 'Van Randwijk-monument' in Amsterdam is een gedenkmuur met witte letters.

Tekst
De tekst op het monument luidt:

'HENDRIK MATTHEUS VAN RANDWIJCK 1909-1966
EEN VOLK DAT VOOR TIRANNEN ZWICHT
ZAL MEER DAN LIJF EN GOED VERLIEZEN
DAN DOOFT HET LICHT…'.

De tekst op het monument is de slotregel van Van Randwijks gedicht Bericht aan de levenden. Van Randwijk schreef dit gedicht in 1953 om te worden aangebracht op een monument op de Erebegraafplaats in Bloemendaal. Uiteindelijk werd daar echter gekozen voor een prozatekst van zijn hand met dezelfde titel.

De geschiedenis

Het 'Van Randwijk-monument' herinnert de inwoners van Amsterdam aan de verzetsstrijder Hendrik Mattheus van Randwijk.

De protestants-christelijke onderwijzer, schrijver, dichter en letterkundige Henk van Randwijk raakte in 1941 betrokken bij het ondergrondse verzet toen zijn collega-onderwijzer Kooistra hem vroeg of hij wilde meewerken aan het illegale blad Vrij Nederland. Begin 1942 werd Van Randwijk onder de schuilnaam Sjoerd van Vliet hoofdredacteur van het wekelijks verschijnende VN. Het ging hem echter niet alleen om de strijd tegen de bezetter en herstel van de Nederlandse democratie. Van Randwijk zag de bezetting niet allereerst als een politieke en economische crisis, maar als een culturele strijd richting een rechtvaardiger samenleving dan die voor de oorlog. Vanuit dit uitgangspunt ontstond er begin 1943 een meningsverschil binnen de groep medewerkers van VN. Een deel van hen splitste zich af en stichtte de orthodoxe 'Trouw-groep', waar het dagblad uit voort is gekomen.

Van Randwijk is tijdens de bezettingsjaren tot twee keer toe gearresteerd door de bezetter wegens het verschaffen van onderdak aan joodse burgers. Hij wist zich echter iedere keer vrij te pleiten. In de loop van de oorlog werd hij vanwege zijn denkbeelden én verzetsactiviteiten de meest gezochte Nederlander.

Na de bevrijding is Van Randwijk nog tot 1950 hoofdredacteur van Vrij Nederland gebleven. Na een intern meningsverschil over zijn kritiek op het PvdA standpunt inzake de onafhankelijkheid van Indonesië trad hij terug als hoofdredacteur. Op 7 mei 1966 is Henk van Randwijk gestorven op 57-jarige leeftijd.

Onthulling

Het monument is onthuld op 4 mei 1970 door de weduwe van Henk van Randwijk, mevrouw Ada van Randwijk-Henstra.

Oorlogsslachtoffers

Er zijn nog geen personen uit de database van de Oorlogsgravenstichting gekoppeld aan dit monument.

De Oorlogsgravenstichting heeft een database met namen en verhalen van oorlogsslachtoffers. Veel van deze slachtoffers worden herdacht door middel van een monument. Wilt u ons helpen om de namen en verhalen van slachtoffers te koppelen aan het monument waarop hun naam vermeld staat? Kijk dan op de website van de Oorlogsgravenstichting, ziet u in de database een naam die ook voorkomt op dit monument? Maak dan een account aan en koppel de persoon uit de database aan dit monument. Enkele dagen na de koppeling verschijnt de naam van het slachtoffer op deze pagina.

Meer informatie

Locatie
Het monument is geplaatst in het H.M. van Randwijkplantsoen op het Weteringcircuit te Amsterdam.

Bronnen

  • Om nooit te vergeten – Amsterdamse monumenten en gedenktekens ter herinnering aan de Tweede Wereldoorlog van Mies Bouhuys en Boris Klatser. (Bussum, Produktie Uitgeverij Thoth, 1995). ISBN 90 6868 124 9;
  • Vertel de verhalen van Frans Heddema en Margit Willems (Stadsdeel Amsterdam-Centrum, 2005). ISBN 90-9019166-6.

Leg een bloem bij dit monument

Klik op onderstaande knop om een digitale bloem bij dit monument te leggen. Je kunt kiezen uit een rode gerbera, een witte roos of een blauwe Iris. Ook is het mogelijk om een persoonlijke boodschap toe te voegen. Nadat het formulier is verstuurd toont de bloem op deze pagina (vergeet niet om de pagina opnieuw te laden). 

Leg een bloem
bloem

Elvira

04 mei 2021

Elvira

04 mei 2021

Opdat wij nooit, nooit vergeten.

bloem

Vincenzo Navigio

04 mei 2021

Vincenzo Navigio

04 mei 2021

Voor mijn Opa Loutje Visser hij nam mij hier toen ik nog klein was vaak mee naartoe en naar de dokwerker

bloem

Johan

04 mei 2021

Johan

04 mei 2021

bloem

Rachel

04 mei 2021

Rachel

04 mei 2021

bloem

Marjolein

20 apr 2021

Marjolein

20 apr 2021

Opdat we nooit vergeten

bloem

Mischa Rus

05 mei 2020

Mischa Rus

05 mei 2020

Om nooit te vergeten hoe belangrijk leven in liefde en vrijheid is.

bloem

Paul Lokkerbol

04 mei 2020

Paul Lokkerbol

04 mei 2020

Dat deze boodschap nooit zal worden vergeten.

bloem

Annemiek de Noord

04 mei 2020

Annemiek de Noord

04 mei 2020

Een volk dat voor tirannen zwicht.....

bloem

Gauke

04 mei 2020

Gauke

04 mei 2020

Schitterende tekst, zo actueel.

bloem

Joyce Kieft

03 mei 2020

Joyce Kieft

03 mei 2020

Met eerbied en dankbaarheid

Persoonlijke bijdragen van onze bezoekers

jsridderbos | 04 mei 2020

Als kind al liep ik mee, jaren '50 in de Stille stoet. Geklak van politiepaarden, die eindeloze schuifelende rij mensen. We kwamen dan Weteringschans altijd langs van Randwijk. Leerde de tekst uit mijn hoofd. Vers 6 van het Wilhelmus eindigt: "de tyrannie verdrijven, die mij mij 't hert doorwondt"

Madelon van Waart | 14 apr 2018

Ik ben erg onder de indruk van deze tekst. Al vanaf de eerste keer dat ik hem las. Hij sluit heel goed aan bij mijn eigen gevoel. En ook bij de film Darkest Hour over Churchill, die ik waarschijnlijk om die reden al vijf keer ben gaan zien.


Heeft u een persoonlijk verhaal met betrekking tot dit monument en/of de geschiedenis waarnaar deze verwijst? Deel uw verhaal hier en help ons de herinnering aan de Tweede Wereldoorlog levend te houden.

Let op: wilt u een wijziging voor deze monumentpagina (bijvoorbeeld een correctie of aanvulling) doorgeven? Neem dan contact met ons op.

Heeft u een vraag of wilt u ons iets melden? Kijk bij de veel gestelde vragen of stuur ons een bericht.

Tooltip contents