Adopteer een monument

Herdachte groepen: Militairen in dienst van het Ned. Kon. na 1945
Ontwerper: Wijnand Thönissen en Dick van Wijck
Onthulling: 7 september 1988
Adopteer dit monument.

Roermond, Nationaal Indië Monument 1945-1962 (Foto: Rob Visser)
Roermond, Nationaal Indië Monument 1945-1962 (Foto: Rob Visser)
Roermond, Nationaal Indië Monument 1945-1962 (Foto: Rob Visser)
Roermond, Nationaal Indië Monument 1945-1962 (Foto: Rob Visser)
Roermond, Nationaal Indië Monument 1945-1962 (Foto: Rob Visser)
Roermond, Nationaal Indië Monument 1945-1962 (Foto: Rob Visser)
Roermond, Nationaal Indië Monument 1945-1962 (Foto: Rob Visser)
Roermond, Nationaal Indië Monument 1945-1962 (Foto: Renske Krimp/ Nationaal Comité 4 en 5 mei. CC BY 3.0)
Roermond, Nationaal Indië Monument 1945-1962 (Foto: Renske Krimp/ Nationaal Comité 4 en 5 mei. CC BY 3.0)
Roermond, Nationaal Indië Monument 1945-1962 (Foto: Renske Krimp/ Nationaal Comité 4 en 5 mei. CC BY 3.0)
Roermond, Nationaal Indië Monument 1945-1962 (Foto: Renske Krimp/ Nationaal Comité 4 en 5 mei. CC BY 3.0)
Roermond, Nationaal Indië Monument 1945-1962 (Foto: Renske Krimp/ Nationaal Comité 4 en 5 mei. CC BY 3.0)
Roermond, Nationaal Indië Monument 1945-1962 (Foto: Renske Krimp/ Nationaal Comité 4 en 5 mei. CC BY 3.0)
Roermond, Nationaal Indië Monument 1945-1962 (Foto: B. van Bohemen / NIOD)
Roermond, Nationaal Indië Monument 1945-1962 (Foto: Rob Visser)
Roermond, Nationaal Indië Monument 1945-1962 (Foto: B. van Bohemen / NIOD)
Roermond, Nationaal Indië Monument 1945-1962 (Foto: B. van Bohemen / NIOD)
Roermond, Nationaal Indië Monument 1945-1962 (Foto: Renske Krimp/ Nationaal Comité 4 en 5 mei. CC BY 3.0)
Roermond, Nationaal Indië Monument 1945-1962 (Foto: Rob Visser)
Roermond, Nationaal Indië Monument 1945-1962 (Foto: Rob Visser)

Het monument

Vorm en materiaal
Het Nationaal Indië Monument 1945-1962 in Roermond bestaat uit verscheidene onderdelen. Centraal staat een obelisk met een kroonduif. Bij de obelisk is een fontein met karbouwenkoppen geplaatst. Achter de obelisk staan achttien driehoekige zuilen van aluminium, verscheidene gedenktafels met plaquettes en een groot bronzen borstbeeld van generaal S.H. Spoor, de toenmalige bevelhebber van de Nederlandse strijdkrachten. Op het monument zijn meer dan honderd plaquettes geplaatst van alle krijgsmachtonderdelen van de toenmalige krijgsmacht.

Tekst
De tekst op een koperen plaquette luidt:

'PALMAM QUI MERUIT FERAT.'

De vertaling van deze Latijnse tekst luidt: 'Ere wie ere toekomt'.

De zuilengalerij bevat de namen van ruim 6.200 militairen die in het voormalige Nederlands-Indië of in Nieuw-Guinea zijn gesneuveld.

Symboliek
De kroonduif is het symbool van Nieuw-Guinea.

Wijzigingen
Een aantal onderdelen is later aan het monument toegevoegd:

  • de buste van generaal S.H Spoor;
  • de zuilengalerij;
  • de herdenkingsplaat 31 en 32 AAT.

In december 2010 werden maar liefst 53 bronzen plaquettes gestolen en 19 plaquettes werden zwaar beschadigd. In Januari 2011 heeft het Ministerie van Defensie besloten alle resterende plaquettes te verwijderen. Na installatie van bewakingscamera's is begonnen met herstel en terugplaatsing van de plaquettes.

Locatie niet correct? Geef een verbeterde locatie door.

De geschiedenis

Het Nationaal Indië Monument 1945-1962 herinnert de inwoners van Roermond aan de ruim 6.200 militairen die in de periode tussen 1945 en 1962 in het voormalige Nederlands-Indië of in Nieuw-Guinea zijn gesneuveld.

Oprichting
Na afloop van de jaarlijkse 4 mei-herdenking in Roermond merkte de huidige voorzitter van de Stichting Nationaal Indië Monument 1945-1962, de heer Hans Cremers, op dat hij het vreemd vond dat er niet op een centrale plaats aandacht is voor de slachtoffers van het naoorlogse conflict in het voormalige Nederlands-Indië. De Stichting Overkwartier, een groep inwoners van Roermond die zich bezighoudt met het organiseren van culturele activiteiten, besloot een commissie onder leiding van Cremers in het leven te roepen om te ondezoeken of er in Roermond een blijvende herinnering voor deze groep oorlogsgetroffenen kon worden opgericht. De plaquettes zijn bekostigd door de krijgsmachtonderdelen zelf.

Onthulling
Het oorspronkelijke monument is onthuld op 7 september 1988 door Zijne Koninklijke Hoogheid Prins Bernhard. De zuilengalerij is onthuld op 7 september 1990 door de minister van Defensie, de heer Relus ter Beek. De herdenkingsplaat 31 en 32 AAT is onthuld op 29 augustus 2001 door mevrouw Drent en de heer De Ridder (nestors van de compagnie).

Tijdens de onthulling van de zuilengalerij sprak toenmalig minister van Defensie, de heer Relus ter Beek een 'mea culpa' uit, in verband met de houding van de Nederlandse regering tegenover de Indië-veteranen: 'Hiermee is een nieuwe stap gezet op de weg naar erkenning waarop deze overledenen en hun nabestaanden en ook zij die toentertijd wel uit de strijd zijn teruggekeerd recht kunnen en mogen doen gelden. In ronde bewoordingen kan worden gesteld dat Nederland bij de opvang van de veteranen in gebreke is gebleven. De overheid is mede door het initiatief in Roermond wakker geschud.'

Locatie
Het monument is geplaatst in het Stadspark Hattem, direct naast het Nationaal Monument voor Vredesoperaties. Het park is gelegen aan de Maastrichterweg te Roermond.

Bronnen

  • Gemeente Roermond en Stichting ICODO;
  • Tijdschrift Checkpoint van 2 september 2002;
  • Maandblad Kontakt door Aantreden (Nederlandse Vereniging van Ex-politieke Gevangenen uit de Bezettingstijd);
  • Brochure Van Stichting Overkwartier tot Veteranenpark (Doorn, Stichting Veteraneninstituut, 2003);
  • www.veteraneninstituut.nl

Voor meer informatie
De website van de Stichting Nationaal Indië Monument 1945-1962 in Roermond.

Voor het overzicht van de plaquettes (en de renovatie van de in mei 2011 beschadigde en gestolen exemplaren) kunt u hier terecht.

Herdenking aanmelden

Op 4 mei vindt de Nationale Herdenking plaats en wordt er in heel Nederland herdacht. Daarnaast zijn er door het jaar heen herdenkingen waar specifieke groepen slachtoffers of bijzondere gebeurtenissen worden herdacht, zoals de Indiëherdenking op 15 augustus en de Nationale Holocaust Herdenking (laatste zondag van januari).
Wij brengen al deze herdenkingen onder in de herdenkingskalender. Alle herdenkingen van de Tweede Wereldoorlog en oorlogssituaties en vredesoperaties daarna in Nederland kunt u aanmelden.
Er is nog geen herdenking bij dit monument aangemeld. Dat kunt u hier doen.

Een politiek gevoelige snaar

Kolonel b.d. Jan Willem de Leeuw (1933), Roermond - Limburg

Zelf dient hij 2,5 jaar in Nieuw-Guinea. Kolonel buiten dienst Jan Willem de Leeuw (1933) heeft zich sterk gemaakt voor het Nationaal Indië Monument. En dat is er gekomen. Pas in 1988, want de militaire inzet in de voormalige koloniën was lang een politiek gevoelige snaar. De Leeuw heeft er een dagtaak aan gehad om de namen op te sporen van alle Nederlandse militairen die in de periode tussen 1945 en 1962 in het voormalige Nederlands-Indië of in Nieuw-Guinea zijn gesneuveld. Het zijn er uiteindelijk 6.200 geworden. Hij vertelt hoe het mensen raakt om de naam van hun overleden familielid te herkennen op de zuilengalerij.

Productie: Interakt; tekst: Alex Bakker


Erkenning voor veteranen

"Goed, het heeft even geduurd, maar de erkenning voor het lot van de individuele veteraan is toch van de grond gekomen. Het monument biedt een plaats waar veteranen hun gesneuvelde maten kunnen herdenken. Zoals de tekst op het monument luidt: zij brachten het grootste offer dat van de soldaat gevraagd kan worden. Lange tijd heeft de maatschappij weinig oog gehad voor veteranen uit voormalig Nederlands-Indië en Nieuw-Guinea. De soldaten van toen konden hun verhaal niet kwijt. Nederland stopte het weg toen de militaire inzet in de voormalige koloniën politiek gevoelig was geworden. Dat veranderde pas eind jaren '80. De roep van de veteranen om maatschappelijke erkenning voor hun inzet en om aandacht voor lichamelijke en psychische klachten als gevolg daarvan kreeg gehoor in Den Haag. De oprichting van het Nationaal Indië Monument paste in deze ontwikkeling."

Als een zoutpilaar
"Je ziet mensen bij het monument vaak zoeken naar een naam. Vervolgens leggen ze hun hand op die naam. En dan voel je als het ware de emoties door de lucht gieren. Ooit zag ik een vrouw plotsklaps stilstaan als een zoutpilaar. Ze stond bij de naam van haar broer, de broer die ze nooit had leren kennen. De toeloop naar het monument is nog altijd groot. Ik dacht: ze worden onderhand echt oud, die veteranen; de belangstelling voor het monument zal wel verminderen. Maar nu komen de kinderen. En de kleinkinderen. Zelfs schoolgroepen. Bij de jaarlijkse herdenking op 7 september zijn zo'n 10.000 mensen aanwezig. Uit het hele land, van Friesland tot Zeeland."

Zuilengalerij
"Ten tijde van de oprichting van het monument sprak het Ministerie van Defensie over 5.000 gesneuvelde Nederlandse militairen in de periode tussen 1945 en 1962. Wij kwamen in onze research voor het monument uit op het precieze aantal van 5.843. Sindsdien ben ik door blijven zoeken. De zuilengalerij bij het monument geeft de namen weer van gesneuvelde soldaten. Ik heb doublures verwijderd en ontbrekende namen toegevoegd."

Het zijn allemaal veteranen
"Zo kwam ik namen tegen van veteranen die niet direct 'op het slagveld' sneuvelden, maar die stierven ten gevolge van hun inzet. Of, zoals defensie het noemt, 'gevechtsverliezen' versus 'niet-gevechtsverliezen'. Het begrip sneuvelen is gekleurd door de beelden die we allemaal kennen uit oorlogsfilms en van prijswinnende foto's. Maar hoe zit het met de militairen die ziek worden in de jungle, gerepatrieerd worden en op het schip overlijden? Of die omkomen bij een ongeluk met een jeep? Want waar het in essentie om gaat is dit: een militair wordt uitgezonden en komt niet meer thuis. Of komt wel thuis, maar keert niet terug in de huiselijke kring zoals hij was, als echtgenoot en vader. Hij heeft bijvoorbeeld een trauma opgelopen, raakt depressief en pleegt suïcide. Dat komt helaas voor. En in mijn ogen zijn dit allemaal veteranen die een plek verdienen op het monument. Het criterium is: wij, Nederland, hebben deze persoon uitgezonden. Ongeacht welke oorlog en hoe wij daar nu over denken. Wij hebben hem uitgezonden en daarvoor is hij gestorven."

Zoektocht
"Tijdens mijn zoektocht kreeg ik namen door via oude maten, via familie, soms trof ik een naam in de krant aan. Met een geboortedatum en een registratienummer als vertrekpunt probeerde ik het levensverhaal te achterhalen. Soms vond ik beoordeling van het criterium 'gesneuveld ten gevolge van' lastig. Wat heeft nog relatie met de uitzending, wat niet? Als de doodsoorzaak te ver van de militaire missie lag nam ik zo'n naam niet op in de lijst. Ik heb er een flinke dagtaak aan gehad. Nu druppelt zo nu en dan nog wat binnen. In totaal met de doublures en correcties zijn er een slordige 500 namen bijgekomen. Vandaar dat we nu voor de periode 1945-1962 het cijfer van 6.200 Nederlandse militaire slachtoffers hanteren."

Jonge veteraren
"Ondertussen is er erkenning gekomen voor de doorwerking van oorlogen ná de desbetreffende oorlog zelf. Daar ben ik blij om. Vlak bij 'ons' monument staat sinds 2003 het Nationaal Monument voor Vredesoperaties. Je zou kunnen zeggen: voor de jonge veteranen. Hier worden de veteranen die ten gevolge van de vredesoperaties zijn overleden expliciet genoemd."

Een politiek gevoelige snaar

Persoonlijke bijdragen van onze bezoekers

Heeft u een persoonlijk verhaal met betrekking tot dit monument en/of de geschiedenis waarnaar deze verwijst? Deel uw verhaal hier en help ons de herinnering aan de Tweede Wereldoorlog levend te houden.

Let op: wilt u een wijziging voor deze monumentpagina (bijvoorbeeld een correctie of aanvulling) doorgeven? Neem dan contact met ons op.

Heeft u een vraag of wilt u ons iets melden? Kijk bij de veel gestelde vragen of stuur ons een bericht