Adopteer een monument

Herdachte groepen: Algemeen
Ontwerper: Dhr. J.M. Schouten
Onthulling: 4 oktober 1989
Adopteer dit monument.

Achterveld, 'Mobilisatie-monument' (foto: Ad Stegeman)
Achterveld, 'Mobilisatie-monument' (foto: Ad Stegeman)

Het monument

Vorm en materiaal
Het 'Mobilisatie-monument' in Achterveld (gemeente Leusden) is een gedenkplaat van messing.

Tekst
De tekst op de gedenkplaat luidt:

'NEDERLAND

MOBILISATIE 25 AUGUSTUS 1939

ASSCHAT

SEPTEMBER - OCTOBER 1939

ONDERWATERZETTING VAN DE BUURTSCHAP ASSCHAT
DE BEWONERS MOETEN HUIZEN EN ERVEN VERLATEN
EN ELDERS ONDERDAK VINDEN.

VALLEISTELLING

SOLDATEN VAN HET 16E rEGIMENT iNFANTERIE BEZETTEN
DE HOOFDAFWEERSTELLING LANGS HET VALLEIKANAAL EN
DE VOORPOSTEN OP DE SCHANS.
1939 VIJFTIG JAAR GELEDEN 1989
IN HERINNERING ZIJN BIJEEN INWONERS VAN ASSCHAT
DIE MOESTEN WIJKEN VOOR DE ONDERWATERZETTING.
A. V.D. BERKT M. SCHOONDERBEEK-RENKERS
D. V.D. BERKT-V. VOORTHUIZEN R. SCHOONDERBEEK JR
N. BROUWER-V. BURKEN R. SCHOONDERBEEK SR
A HERDER N.H. SCHREUDER-LOKHORST
A. HUIZINGA-V.D. BERKT M. V. SETTEN-V.D. BERKT
M.M. V.D. POL-BROUWER J. V. TIEL-SCHREUDER
A.H. SCHOONDERBEEK-DE JONG

EN WERD DEZE PLAAT OP 4 OCTOBER 1989 ONTHULD IN ACHTERVELD
DOOR HET OUDSTE ECHTPAAR VAN ASSCHAT LEUSDEN 12-1-1990
R SCHOONDERBEEK 91 JAAR EN ZIJN ECHTGENOTE M. RENKERS 89 JAAR'.

Locatie niet correct? Geef een verbeterde locatie door.

De geschiedenis

Het 'Mobilisatie-monument' herinnert de inwoners van Achterveld (gemeente Leusden) aan het in staat van paraatheid brengen van het Nederlandse leger in 1939 vanwege de toenemende oorlogsdreiging uit het oosten. Ter versterking van de verdedigingslinie werden verscheidene gebieden geïnundeerd (onder water gezet).

Na het mobilisatiebevel van 28 augustus 1939 werden de Hoofdafweerstelling langs het Valleikanaal en de voorposten aan de Schans in Asschat door soldaten betrokken. De legerleiding had de Grebbelinie bij Rhenen als verdedigingszone aangewezen. Soldaten van het 5de, 16e en het 21ste Regiment Infanterie werden hier ingekwartierd bij de bevolking. Via het 'kommensysteem' werd een groot deel van de Gelderse Vallei onder water gezet. De eerste kom die geïnundeerd werd, lag tussen de Asschaterkade en de Roffelaarsekade. Vijftig gezinnen moesten op last van de burgemeester jhr. J.K.H. de Beaufort op 15 september 1939 hun huis verlaten. Doordat het veelal om boerderijen ging, werd dit een hele verhuizing. Elk gezin kreeg f 20,- huishoudgeld per week en de huur werd vergoed. In november 1939 moesten ook de huizen in Stoutenberg ontruimd worden. Door de strenge winter was ijsvorming op het water ontstaan, waardoor men het waterpeil een halve meter moest laten stijgen. Om die reden werden in februari 1940 nog een aantal gezinnen hun huizen uit gezet.

Onthulling
Het monument is onthuld op 4 oktober 1989 door de heer R. Schoonderbeek en mevrouw M. Renkers, het oudste echtpaar van Asschat dat de mobilisatie en inundatie vijftig jaar geleden heeft meegemaakt. Op 12 januari 1990 vond nog een samenkomst van bewoners uit het buurtschap Asschat plaats. Tijdens deze herdenkingsbijeenkomst heeft mevrouw N.H. Schreuder-Lokhorst de gedenkplaat nogmaals onthuld.

Locatie
De gedenkplaat hangt in De Moespot, gevestigd aan de Jan van Arkelweg te Achterveld (gemeente Leusden).

Bronnen

  • Gemeente Leusden;
  • Zichtbaar Verleden - oorlogsmonumenten in de gemeente Leusden van M. Vroon-Roubos (Amersfoort, gemeente Leusden, 1990);
  • De heer A. Stegeman.

Herdenking aanmelden

Op 4 mei vindt de Nationale Herdenking plaats en wordt er in heel Nederland herdacht. Daarnaast zijn er door het jaar heen herdenkingen waar specifieke groepen slachtoffers of bijzondere gebeurtenissen worden herdacht, zoals de Indiëherdenking op 15 augustus en de Nationale Holocaust Herdenking (laatste zondag van januari).
Wij brengen al deze herdenkingen onder in de herdenkingskalender. Alle herdenkingen van de Tweede Wereldoorlog en oorlogssituaties en vredesoperaties daarna in Nederland kunt u aanmelden.
Er is nog geen herdenking bij dit monument aangemeld. Dat kunt u hier doen.

Persoonlijke bijdragen van onze bezoekers

Heeft u een persoonlijk verhaal met betrekking tot dit monument en/of de geschiedenis waarnaar deze verwijst? Deel uw verhaal hier en help ons de herinnering aan de Tweede Wereldoorlog levend te houden.

Let op: wilt u een wijziging voor deze monumentpagina (bijvoorbeeld een correctie of aanvulling) doorgeven? Neem dan contact met ons op.

Heeft u een vraag of wilt u ons iets melden? Kijk bij de veel gestelde vragen of stuur ons een bericht