Adopteer een monument

Herdachte groepen: Geallieerde militairen, Burgerslachtoffers
Ontwerper: Mathieu Ficheroux (1926-2003)
Onthulling: 31 maart 1993
Adopteer dit monument.

Rotterdam, 'Het Vergeten Bombardement' (foto: B. van Bohemen / NIOD)
Rotterdam, 'Het Vergeten Bombardement' (foto: B. van Bohemen / NIOD)
Rotterdam, 'Het Vergeten Bombardement' (foto: B. van Bohemen / NIOD)

Het monument

Vorm en materiaal
Het monument 'Het Vergeten Bombardement' in Rotterdam is een sculptuur van cortenstaal, bestaande uit de cijfers die tezamen de datum van het bombardement (31-03-1943) vormen. De onderdelen staan verspreid in het gras, als door een bom getroffen. Het gedenkteken is 2 meter 60 hoog.

Symboliek
De ontwerper, Mathieu Ficheroux, probeerde de opdracht te benaderen op een beschouwende, introverte manier. Zijn monument is ingetogen en vrij van pathetiek.

Locatie niet correct? Geef een verbeterde locatie door.

De geschiedenis

Het monument 'Het Vergeten Bombardement' herinnert de inwoners van Rotterdam aan het zware bombardement van 31 maart 1943 dat door de geallieerden bij vergissing werd uitgevoerd op het havenbekken, oostelijk van de Schiedamse scheepswerf Wilton-Feijenoord. Deze fatale fout kostte het leven van 326 burgers en één Amerikaanse piloot, er vielen 400 gewonden en 10.000 Rotterdammers raakten dakloos.

Door een noodlottige vergissing werden de woonwijken Bospolder en Tussendijken zwaar getroffen door bommen van de Amerikaanse luchtmacht. Deze bommen waren eigenlijk bedoeld voor de bezetter in het westelijke havengebied van Delfshaven. Maar de bommen vielen op de zuidoever van de grens van de Nieuwe Waterweg en de Maas, de Wilhelminahaven, de Keilehaven en de Lekhaven. En op de huizen langs de Schiedamseweg, de Rozener Manzstraat en de Mathenesserweg, tot bij het Marconiplein.

Oprichting
Vijftig jaar na dato werd besloten een monument op te richten om het bombardement te gedenken. De werkgroep ‘Het Vergeten Bombardement’ zocht contact met het Centrum Beeldende Kunst om een blijvende herinnering in de vorm van een monument te maken. Drie kunstenaars deden een voorstel voor een monument: Mathieu Ficheroux, Paul Cox en René Verouden. Hun ontwerpen werden gepresenteerd aan de bewoners van Bospolder-Tussendijken. Uiteindelijk werd gekozen voor het ontwerp van Ficheroux. Het gedenkteken werd gefinancierd door de CBK, het SV-fonds en sponsoring. De kosten bedroegen 34.090 euro.

Onthulling
Het monument is onthuld op 31 maart 1993 door de heer Ruud Lubbers.

Locatie
Het monument is geplaatst in het Gijzingplantsoen van Park 1943, gelegen in de wijk Bospolder-Tussendijken van de deelgemeente Delfshaven te Rotterdam.

Bronnen

Voor meer informatie

  • Het tijdschrift: Het Gebaar, beeldende kunst in Rotterdam en omgeving, jaargang 4, nr. 4, december 1992, blz. 12-13;
  • Op de website www.exposurerotterdam.nl is een filmpje te zien over dit werk.

Herdenking aanmelden

Op 4 mei vindt de Nationale Herdenking plaats en wordt er in heel Nederland herdacht. Daarnaast zijn er door het jaar heen herdenkingen waar specifieke groepen slachtoffers of bijzondere gebeurtenissen worden herdacht, zoals de Indiëherdenking op 15 augustus en de Nationale Holocaust Herdenking (laatste zondag van januari).
Wij brengen al deze herdenkingen onder in de herdenkingskalender. Alle herdenkingen van de Tweede Wereldoorlog en oorlogssituaties en vredesoperaties daarna in Nederland kunt u aanmelden.
Er is nog geen herdenking bij dit monument aangemeld. Dat kunt u hier doen.

Kom maar niet naar huis want ons huis is weg

Aart Markus (1928-2008) en Nel Schmidt-Markus (1929), Rotterdam - Zuid-Holland

Een bombardement op Rotterdam dat officieel lang vergeten is. Omdat het gaat om bommen van de Amerikanen? Bedoeld voor de Duitsers maar per ongeluk op een Rotterdamse woonwijk gevallen? In twee minuten komen 369 mensen om. Huizen staan in lichterlaaie.10.000 mensen raken dakloos. Ook het gezin van Aart Markus en zijn zus Nel Schmidt-Markus. Vader, moeder en vijf kinderen moeten in een andere wijk een nieuw bestaan zien op te bouwen. Pas in 1995 komt er een monument voor het 'vergeten' bombardement in wat wordt omgedoopt tot 'Park 1943'.

door Anita van Stel

Eén grote vuurzee
Nel: "Even na een uur op 31 maart 1943 was er luchtalarm. Ik was thuis met mijn ouders en mijn jongste zusje. Mijn vader werkte bij de Luchtbeschermingsdienst. Hij had nachtdienst gehad en lag te slapen. Wakker geworden door het luchtalarm deed hij meteen zijn uniform aan. Onze gebruikelijke schuilplaats was de ronding van de trap, toen ook. De bommen vielen en binnen de kortste keren was het aardedonker door het puin dat van tweehoog naar beneden stortte. We wisten niet wat ons overkwam. Wij waren ongedeerd en gingen buiten kijken wat er gebeurd was. Door de harde wind stonden de huizen snel in lichterlaaie. Ik zie het nog voor me, de brandende gordijnen door de kapotte ramen. Een tram was gestopt en de passagiers waren een winkel in gevlucht. Daar viel precies een bom op. Niemand heeft dit overleefd. Achteraf bleek het te gaan om bommen van de Amerikanen bedoeld voor de bezetter in het havengebied. 'Per ongeluk' op onze woonwijk gevallen."

Solidariteit in Tuindorp De Vaan
Aart: "We konden tijdelijk terecht in het huis van mijn oom. Wij hadden geen geld meer en ook geen bonnen." Nel: "Na vier maanden kregen we gelukkig een huis toegewezen in Tuindorp De Vaan. Daar waren twee soorten bewoners: mensen die geëvacueerd waren uit Hoek van Holland, door ons Hoekenezen genoemd. Zij zaten er over het algemeen nog keurig bij. De slachtoffers van het bombardement woonden in andere straten en hadden nagenoeg niets. De solidariteit was groot. Je leende van alles bij elkaar, blikopeners, kurkentrekkers, koffiemolens." 

Een fiets midden in de kamer
Nel: "Mannen mochten beperkt kleding kopen. Vrouwen en meisjes kregen twee jurkjes, twee stel ondergoed, een jas en een paar schoenen toegewezen. Kinderen in de groei deden hier niet zo lang mee. Als kind van dertien liep ik op allerlei schoenen, afdankertjes met houten klompzolen. Omdat er geen elektrisch licht meer was, moest een van de kinderen op een oude fiets - die midden in de kamer stond - trappen om zo voor licht te zorgen. We stookten een potkacheltje, waarop ook 'het eten' werd gekookt. De kachel werd steeds kleiner. Op een noodkacheltje, een vierkante voorraadbus met een roostertje, warmde mijn vader een bakje drinken. Dat werd gestookt met alles wat van hout was. De kolenkist, kastplanken en enkele traptreden moesten eraan geloven. Later gingen we eten halen bij de gaarkeuken." 

Fout van de geallieerden wegpoetsen
Aart: "Mijn ervaring is dat het bombardement op onze wijk regelmatig vergeten is in de oorlogsgeschiedenis van Rotterdam. Zelfs bij een recente tentoonstelling over de maritieme en historische geschiedenis van Rotterdam was. Ik denk soms dat men bewust deze fout van de geallieerden zo snel mogelijk wilde wegpoetsen. Er waren meer kleinere bombardementen waarvan dan wél melding gemaakt werd. Ik ben sinds 1990 redacteur van het tijdschrift Ons Rotterdam, populair historisch tijdschrift voor groot Rotterdam. In ons blad besteden we aandacht aan de complete geschiedenis van Rotterdam." 

Als door een explosie weggeslagen
Aart: "Bij de totstandkoming van het monument ben ik niet rechtstreeks betrokken geweest. Een speciale werkgroep 'Het Vergeten Bombardement' en het Centrum voor Beeldende Kunst hebben zich hiervoor ingespannen. Ik heb het wel met belangstelling gevolgd. Op een expo waren de ontwerpen te zien en kon het publiek een keuze maken. Zowel jury als publiek koos unaniem voor het ontwerp van Mathieu Ficheroux: in omgevallen cijfers als door een explosie weggeslagen, is de datum van de verwoesting - 31 maart 1943 - weergegeven. Het is geplaatst in het Park 1943. Jammer dat het een beetje weggestopt lijkt. Bij de onthulling, precies vijftig jaar na dato om 13.20 uur, trotseerden 2000 mensen de stromende regen. Velen van hen waren gedupeerden, die nog steeds emotioneel worden als ze terugdenken aan 31 maart 1943. Ik vond vrienden terug die ik vijftig jaar niet had gezien. Ruud Lubbers en Bram Peper legden een krans. Het Rotte's Mannenkoor zong het lied De Achttien Doden van Jan Campert."

Kom maar niet naar huis want ons huis is weg

Persoonlijke bijdragen van onze bezoekers

Heeft u een persoonlijk verhaal met betrekking tot dit monument en/of de geschiedenis waarnaar deze verwijst? Deel uw verhaal hier en help ons de herinnering aan de Tweede Wereldoorlog levend te houden.

Let op: wilt u een wijziging voor deze monumentpagina (bijvoorbeeld een correctie of aanvulling) doorgeven? Neem dan contact met ons op.

Heeft u een vraag of wilt u ons iets melden? Kijk bij de veel gestelde vragen of stuur ons een bericht