Adopteer een monument

Herdachte groepen: Militairen in dienst van het Ned. Kon. 1940-1945
Adopteer dit monument.
Dit monument is in schooljaar 2018-2019 geadopteerd door OBS Rheder Enk.

Rheden, 'Monument voor Nederlandse Militairen' (Foto: Willem Wijnveld)
Rheden, 'Monument voor Nederlandse Militairen' (Foto: Willem Wijnveld)
Rheden, 'Monument voor Nederlandse Militairen' (Foto: Willem Wijnveld)
Rheden, 'Monument voor Nederlandse Militairen' (Foto: Willem Wijnveld)
Rheden, 'Monument voor Nederlandse Militairen' (Foto: Willem Wijnveld)
Rheden, 'Monument voor Nederlandse Militairen' (Foto: Willem Wijnveld)
Rheden, 'Monument voor Nederlandse Militairen' (Foto: Willem Wijnveld)
Rheden, 'Monument voor Nederlandse Militairen' (Foto: Willem Wijnveld)
Rheden, 'Monument voor Nederlandse Militairen' (Foto: Willem Wijnveld)
Rheden, 'Monument voor Nederlandse Militairen' (Foto: Willem Wijnveld)
Rheden, 'Monument voor Nederlandse Militairen' (Foto: Willem Wijnveld)

Het monument

Vorm en materiaal
Het 'Monument voor Nederlandse Militairen' in Rheden bestaat uit een gedenknaald van rode baksteen met een ingemetseld kruis en twee ingemetselde plaquettes van witte natuursteen. De naald is geplaatst op een voetstuk van baksteen en witte natuursteen. Op de linker- en rechterhoek van het voetstuk is een wit natuurstenen reliëf aangebracht van een Nederlandse helm en palmtak. In het plantsoen voor de naald bevinden zich de graven van vier Rhedense soldaten. Bij elk graf is een grafzerk van witte natuursteen geplaatst.

Teksten
De tekst op de linkerplaat luidt:

'10 MEI 1940
ZIJ DIE VIELEN
IN DEZE GEMEENTE

RES. KAP. I. NOTEBOOM. GESN. IJSSELLINIE.
DPL. SGT. A.J. VAN EIJK. " "
DPL. L.J.G. BADART. " "
DPL. G. BLANKESTIJN. " "
DPL. G.J. BOOIJINK. " "
DPL. T. BRAAKMAN. " "
DPL. F. GELDERMANN " "
DPL. H.J. LUBBERINK. " "
DPL. M. MARTENS. " "
DPL. B. ZWARTENDIJK. " ".'

De tekst op de rechterplaat luidt:

'10 MEI 1940
ZIJ DIE ELDERS VIELEN
AFKOMSTIG
UIT DEZE GEMEENTE

DPL. KPL. H. ENKHOFF GESN. GREBBELINIE
DPL. L. LIET GESN. TE LOON OP ZAND
DPL. H.J. TEUNISSEN
GESN. GREBBELINIE
DPL. H. URSINUS GESN. GREBBELINIE.'

De teksten op de vier grafzerken luiden:

'C. BLANKESTIJN.
SOLDAAT
2 - II - 35 R.I.
GEB. 18-4-1919
OVERL. 10-5-1940.'

'A.J. VAN EIJK
SERGEANT
3 - III - 35 R.I.
GEB. 27-2-1912
OVERL. 10-5-1940.'

'B.C. ZWARTENDIJK
SOLDAAT
1 - III - 35 R.I.
GEB. 31-10-1920
OVERL. 11-5-1940.'

'H.J. LUBBERINK
SOLDAAT
1 - II - 35 R.I.
GEB. 24-2-1911
OVERL. 10-5-1940.'

Symboliek
Het kruis is niet alleen een symbool van het christelijke geloof, maar herinnert tevens aan het offer dat de oorlogsslachtoffers brachten voor een leven in vrijheid. De palmtak symboliseert de overwinning, over de dood en ondergang heen.

Wijziging
Oorspronkelijk stond op het monument ook de naam van sergeant Chris Meijer vermeld. Maar in 1948 is zijn naam 'op last van hogerhand' weg gebeiteld.

Informatie van de Oorlogsgravenstichting over slachtoffers

Op dit moment is dit monument nog niet gekoppeld aan personen uit het bestand van de Oorlogsgravenstichting.

Weet u of er op dit monument een naam voorkomt die ook bij de Oorlogsgravenstichting bekend is? Ga dan naar de website van de Oorlogsgravenstichting, zoek de persoon in de database en koppel dit monument aan deze persoon. U moet hiervoor wel een account aanmaken bij de Oorlogsgravenstichting. Na de koppeling verschijnt de naam van het slachtoffer op deze pagina.

Locatie niet correct? Geef een verbeterde locatie door.

De geschiedenis

Het 'Monument voor Nederlandse Militairen' in Rheden is opgericht ter nagedachtenis aan vier Rhedense soldaten die op 10 mei 1940 in de strijd tegen de bezetter zijn gesneuveld en aan tien Nederlandse soldaten die in de gemeente Rheden bij de verdediging van de IJssellinie het leven hebben gelaten.

De namen van de vier Rhedense soldaten die zijn gesneuveld luiden: H. Enkhoff, L. Liet, H.J. Teunissen en H. Ursinus.

De namen van de tien Nederlandse soldaten die in de gemeente Rheden zijn gesneuveld luiden: I. Noteboom, A.J. van Eijk, L.J.G. Blankestijn, G.J. Booijink, T. Braakman, F. Geldermann, H.J. Lubberink, M. Martens en B. Zwartendijk.

Oorspronkelijk stond op de gedenknaald ook de naam van sergeant Chris Meijer uit Dieren vermeld. Maar in 1948 is zijn naam 'op last van hogerhand' weg gebeiteld. De 22-jarige onderofficier Meijer werd op 12 mei 1940 door de krijgsraad wegens desertie ter dood veroordeeld, omdat hij zonder toestemming met zijn compagnie zijn legerpost op de Grebbeberg (die zwaar onder Duits vuur lag) verlaten had. Nog diezelfde dag, om 15.10 uur, werd hij in de bossen bij Doorn geëxecuteerd door een vuurpeloton.

Uit onderzoek van dr. Lou de Jong en Parool-journalist Jan Boer uit 1970 is echter gebleken dat er in 'de zaak van sergeant Meijer' enkele fatale vormfouten zijn gemaakt. Van desertie in de zin van 'weglopen met het doel zich blijvend aan de dienst te onttrekken' was geen sprake. Generaal Jacob Harberts (de commandant van het IIe legerkorps), die de aanklacht verzorgde, probeerde de krijgsraad te beïnvloeden en werd nauwelijks een dag later volstrekt overspannen uit zijn functie gezet (al werd hij later weer in ere hersteld).

De executie werd binnen enkele uren voltrokken, waarmee de voorgeschreven termijn van minimaal 48 uur na het uitspreken van het vonnis werd genegeerd. Niemand werd over de terechtstelling ingelicht, zodat van een 'afschrikwekkend voorbeeld' geen sprake was. Meijers moeder hoorde pas 28 jaar later wat de werkelijke toedracht was geweest.

De naam van Chris Meijer werd van het oorlogsmonument verwijderd, toen de 'zaak-Meijer' nog volstrekt onbekend was. Een brief van een anoniem gebleven 'oud-strijder' was daarvoor voldoende. Sergeant Chris Meijer werd ter aarde besteld op de begraafplaats van Dieren. Op 12 mei 2000 (precies 61 jaar na de executie) is in Dieren een gedenksteen onthuld ter nagedachtenis aan Meijer.

Oprichting
De oprichting van het monument was een particulier initiatief.

Locatie
Het monument staat recht tegenover de ingang van begraafplaats 'Heiderust' aan de Snippendaalseweg in Rheden. Aan de rechterzijde van het monument bevinden zich een verzetsgraf en zes Britse eregraven.

Bronnen

  • www.4en5meicomiterheden.nl;
  • Gelders Dagblad van 28 februari 1998;
  • Sta een ogenblik stil... Monumentenboek 1940/1945 van Wim Ramaker en Ben van Bohemen. (Kampen, Uitgeversmaatschappij J.H. Kok Matrijs, 1980). ISBN 90 242 0185 3.

Voor meer informatie

Herdenking aanmelden

Op 4 mei vindt de Nationale Herdenking plaats en wordt er in heel Nederland herdacht. Daarnaast zijn er door het jaar heen herdenkingen waar specifieke groepen slachtoffers of bijzondere gebeurtenissen worden herdacht, zoals de Indiëherdenking op 15 augustus en de Nationale Holocaust Herdenking (laatste zondag van januari).
Wij brengen al deze herdenkingen onder in de herdenkingskalender. Alle herdenkingen van de Tweede Wereldoorlog en oorlogssituaties en vredesoperaties daarna in Nederland kunt u aanmelden.
Er is nog geen herdenking bij dit monument aangemeld. Dat kunt u hier doen.

Persoonlijke bijdragen van onze bezoekers

Heeft u een persoonlijk verhaal met betrekking tot dit monument en/of de geschiedenis waarnaar deze verwijst? Deel uw verhaal hier en help ons de herinnering aan de Tweede Wereldoorlog levend te houden.

Let op: wilt u een wijziging voor deze monumentpagina (bijvoorbeeld een correctie of aanvulling) doorgeven? Neem dan contact met ons op.

Heeft u een vraag of wilt u ons iets melden? Kijk bij de veel gestelde vragen of stuur ons een bericht