Adopteer een monument

Herdachte groepen: Verzet Nederland
Ontwerper: Lukas van de Meer (beeldhouwer)
Onthulling: 1949
Adopteer dit monument.
Dit monument is in schooljaar 2018-2019 geadopteerd door RKBS De Akkerwinde.

Baarle-Hertog, oorlogsmonument (foto: René en Peter van der Krogt)
Baarle-Hertog, oorlogsmonument op de oude locatie (foto: B. van Bohemen / NIOD)
Baarle-Hertog, oorlogsmonument op de oude locatie (foto: B. van Bohemen / NIOD)
Baarle-Hertog, oorlogsmonument (foto: René en Peter van der Krogt)
Baarle-Hertog, oorlogsmonument (foto: René en Peter van der Krogt)
Baarle-Hertog, oorlogsmonument (foto: René en Peter van der Krogt)
Baarle-Hertog, oorlogsmonument (foto: René en Peter van der Krogt)
Baarle-Hertog, oorlogsmonument (foto: René en Peter van der Krogt)

Het monument

Vorm en materiaal
Het oorlogsmonument in Baarle-Hertog (arrondissement Turnhout) is een zuil, opgetrokken uit rode baksteen. In de zuil is een bronzen reliëf aangebracht van een vrouwenfiguur (Maria Verhoeven) die bescherming biedt aan een groep piloten. Het reliëf is geplaatst op een wit natuurstenen voetstuk. Bovenin de zuil zijn de twee wit natuurstenen heraldische wapens van Baarle-Hertog en Baarle-Nassau ingemetseld.

Teksten
De tekst op het voetstuk luidt:

'10 SEPTEMBER 1944'.

Direct onder deze tekst is een bruin ANWB informatiebord bevestigd. De tekst op dit bord luidt:

'MONUMENT GEFUSILLEERDEN

DIT MONUMENT IS IN 1949 VERVAARDIGD DOOR
L. VAN DER MEER TER NAGEDACHTENIS AAN DE
DRIE, OP 10 SEPTEMBER 1944 GEFUSILLEERDE
INWONERS VAN BAARLE: MARIA VERHOEVEN,
GERARDUS GERRITSEN EN ADRIAAN VAN GESTEL'.

Links en rechts van het monument zijn nog twee bruine ANWB informatieborden geplaatst. De tekst op het linkerbord luidt:

'SINDS
1987 GEADOPTEERD
DOOR DE
BAARLESE BASISSCHOLEN'.

De tekst op het rechterbord luidt:

'FUSILLADE

ZOALS DE DOEMMUUR
BROKKELT ONDER
SCHAAMTEKRACHT
HET TREKKER-VONNIS
AL VERWEERD
IN VAGE VOEGEN
VERGAAN IN
VOORBESTEMDE
FOLTERING
DE BEULEN DIE
VERZET EN MOED
DE DOOD IN JOEGEN
HELDENBLOED WAST
BLINDE EERZUCHT
IN HUN SCHIMMEN
NIET MEER AF
NOCH DE NAMEN
DIE ZIJ DROEGEN

JOHN BINDELS 10-09-1994'.

Onder op het bronzen beeld is een signatuur aangebracht, deze luidt:

'BRONS-GIETERIJ
A. BINDER'.

Informatie van de Oorlogsgravenstichting over slachtoffers

Achternaam Voornamen Geboren Overleden
Gerritsen Gradus Antonius 19-07-1917 10-09-1944
Gestel Adrianus Theodorus Johannes 18-01-1916 10-09-1944

Weet u of er op dit monument een naam voorkomt die ook bij de Oorlogsgravenstichting bekend is? Ga dan naar de website van de Oorlogsgravenstichting, zoek de persoon in de database en koppel dit monument aan deze persoon. U moet hiervoor wel een account aanmaken bij de Oorlogsgravenstichting. Na de koppeling verschijnt de naam van het slachtoffer op deze pagina.

Locatie niet correct? Geef een verbeterde locatie door.

De geschiedenis

Het oorlogsmonument in Baarle-Hertog (arrondissement Turnhout) is opgericht ter nagedachtenis aan een Belgische verzetsvrouw en twee Nederlandse verzetsmannen uit Baarle die op 10 september 1944 zijn geëxecuteerd door de Duitse bezetter.

De namen van de drie verzetsstrijders luiden: Maria Verhoeven, Adrianus van Gestel en Gerardus Gerritsen.

Maria Verhoeven was een Belgische verzetsstrijder die tijdens de Eerste Wereldoorlog Belgische jongens de grens van het neutrale Nederlandse overzette opdat ze zich konden aansluiten bij de geallieerde troepen in Frankrijk. Vanwege haar verzetsdaden pakte de Duitse bezetter haar op en vervolgens werd zij ter dood veroordeeld. In afwachting van de uitvoer van haar straf werd zij opgesloten. Uiteindelijk zat zij tot het einde van de Eerste Wereldoorlog opgesloten.

Na de Eerste Wereldoorlog huwde zij met Hugo Cornellissen. Het echtpaar verhuisde naar Baarle-Hertog. Direct na het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog bood zij hulp aan vluchtende landgenoten. Later in de oorlog raakte zij bij het verzet betrokken en sloot zij zich aan bij de Belgische verzetsorganisatie De Witte Brigade. In 1943 kwam zij in contact met de Nederlandse marechausees en verzetstrijders Adrianus van Gestel en Gerardus Gerritsen. Samen verschaften zij hulp aan geallieerde vliegers.

Maria Verhoeven werd verraden. Op 9 september 1944 werd zij, samen met haar helpers en echtgenoot, opgepakt door de Duitse bezetter. Haar echtgenoot werd vrijgelaten omdat hij geen weet had van de verzetsactiviteieten van zijn vrouw. Op 10 september 1944 werden Maria Verhoeven, Adrianus van Gestel en Gerardus Gerritsen gefussileerd op de Galderse Heide te Breda.

Onthulling
Het monument is onthuld in 1949. Het monument stond oorspronkelijk aan het Oosteinde in Baarle-Hertog.

Locatie
Het monument is geplaatst op de hoek Kerstraat/Desirée Geraertstraat in Baarle-Hertog (arrondissement Turnhout), vlakbij de Nederlandse grens. Het monument stond voorheen aan het Oosteinde in Baarle-Hertog.

Bronnen

  • Sta een ogenblik stil... Monumentenboek 1940/1945 van Wim Ramaker en Ben van Bohemen. (Kampen, Uitgeversmaatschappij J.H. Kok Matrijs, 1980). ISBN 90 242 0185 3;
  • Mens & Dier in Steen & Brons door Peter en René van der Krogt;
  • www.baarlewiki.nl.

Herdenking aanmelden

Op 4 mei vindt de Nationale Herdenking plaats en wordt er in heel Nederland herdacht. Daarnaast zijn er door het jaar heen herdenkingen waar specifieke groepen slachtoffers of bijzondere gebeurtenissen worden herdacht, zoals de Indiëherdenking op 15 augustus en de Nationale Holocaust Herdenking (laatste zondag van januari).
Wij brengen al deze herdenkingen onder in de herdenkingskalender. Alle herdenkingen van de Tweede Wereldoorlog en oorlogssituaties en vredesoperaties daarna in Nederland kunt u aanmelden.
Er is nog geen herdenking bij dit monument aangemeld. Dat kunt u hier doen.

Persoonlijke bijdragen van onze bezoekers

Heeft u een persoonlijk verhaal met betrekking tot dit monument en/of de geschiedenis waarnaar deze verwijst? Deel uw verhaal hier en help ons de herinnering aan de Tweede Wereldoorlog levend te houden.

Let op: wilt u een wijziging voor deze monumentpagina (bijvoorbeeld een correctie of aanvulling) doorgeven? Neem dan contact met ons op.

Heeft u een vraag of wilt u ons iets melden? Kijk bij de veel gestelde vragen of stuur ons een bericht