Adopteer een monument

Herdachte groepen: Verzet Nederland
Ontwerper: Prof. Ludwig Oswald Wenckebach (1885-1962)
Onthulling: 1949
Adopteer dit monument.
Dit monument is in schooljaar 2017-2018 geadopteerd door R.K. Bavo Basisschool.

Haarlem, 'Treurende Vrouw' (foto: Birthe Kulik/Nationaal Comité 4 en 5 mei CC BY 3.0)
Haarlem, 'Treurende Vrouw' (foto: Birthe Kulik/Nationaal Comité 4 en 5 mei CC BY 3.0)
Haarlem, 'Treurende Vrouw' (foto: Birthe Kulik/Nationaal Comité 4 en 5 mei CC BY 3.0)
Haarlem, 'Treurende Vrouw' (foto: Birthe Kulik/Nationaal Comité 4 en 5 mei CC BY 3.0)
Haarlem, 'Treurende Vrouw' (foto: Birthe Kulik/Nationaal Comité 4 en 5 mei CC BY 3.0)
Haarlem, 'Treurende Vrouw' (foto: Birthe Kulik/Nationaal Comité 4 en 5 mei CC BY 3.0)
Haarlem, 'Treurende Vrouw' (foto: B. van Bohemen / NIOD)
Haarlem, 'Treurende Vrouw' (foto: B. van Bohemen / NIOD)

Het monument

Vorm en materiaal
Het monument 'Treurende Vrouw' in Haarlem is een in Namense natuursteen uitgevoerd beeld van een staande vrouwenfiguur. Het beeld is geplaatst op een voetstuk van natuursteen. Rondom het voetstuk liggen tien stenen met de namen van de omgekomen verzetsmensen. Het beeld is 2 meter 30 hoog, 60 centimeter breed en 38 centimeter diep. Het voetstuk is 33 centimeter hoog, 58 centimeter breed en 47 centimeter diep.

Teksten
De namen op de stenen luiden:

'W. DE BOER (26 JAAR)
W. BÖHLER (49 JAAR)
C. ERENDS (32 JAAR)
G. FAMBACH (32 JAAR)
R. LOGGERS (29 JAAR)
F. MAASWINKEL (33 JAAR)
K. TEMPELMAN (31 JAAR)
MR. C. VLOT (37 JAAR)
J. DE VRIES (27 JAAR)
J. WÜTHRICH (40 JAAR)'.

Symboliek
Het beeld verbeeldt een 'treurende, peinzende, enigszins verbitterde, in zichzelf gekeerde vrouw'.

Locatie niet correct? Geef een verbeterde locatie door.

De geschiedenis

Het monument 'Treurende Vrouw' in Haarlem is opgericht ter nagedachtenis aan de tien verzetsmensen die in 1944 bij de nieuwe Sint-Bavo zijn gefusilleerd.

De namen van de tien slachtoffers luiden:

W. de Boer, W. Böhler, C. Erends, G. Fambach, R. Loggers, F. Maaswinkel, K. Tempelman, Mr. C. Vlot, J. de Vries en J. Wüthrich.

In oktober 1944 besloot het Haarlems verzet om Fake Krist te liquideren. Deze Haarlemse politieman was levensgevaarlijk voor een groot aantal mensen. Men wist dat hij lijsten op zak had met Haarlemmers die opgepakt moesten worden. De meesten zouden het er waarschijnlijk niet levend van afbrengen.

Fake Krist was in de kost bij NSB-ers aan de Westergracht. Dagelijks vertrok hij vanuit zijn kostadres op een vast tijdstip per fiets naar het politiebureau. Besloten werd Krist neer te schieten vanuit de Bavoschool, tegenover de kerk. Een klus voor 'Zwarte Kees', één van de beste schutters in de verzets-knokploeg. Samen met twee anderen verschanste hij zich op 25 oktober heel vroeg in de ochtend in de school, in de gymzaal op de eerste etage. Hier bevond zich een raam op de hoek van de Leidsezijstraat. Het schoolhoofd had hem de sleutels gegeven.

Toen Krist op de fiets kwam aangereden, richtte Zwarte Kees zijn karabijn en schoot. Het eerste schot schampte af op de koppel van Krist, maar de volgende twee schoten troffen hem dodelijk.

De bezetter nam onmiddelijk wraak. Naast de school werden vier woningen ontruimd en in brand gestoken. De bewoners kregen nauwelijks tijd om hun woningen te verlaten. Bovendien haalde men tien arrestanten op uit de gevangenis aan de Weteringschans in Amsterdam. Deze verzetsmensen werden als vergelding op 26 oktober 1944 in het openbaar aan de Westergracht gefusileerd.

Oprichting
De oprichting van het gedenkteken was een initiatief van het Comité voor Verzetsmonument Westergracht.

Onthulling
Het monument is onthuld in 1949.

Locatie
Het monument is geplaatst in het plantsoen aan de Westergracht, bij de Sint-Bavo te Haarlem.

Bronnen

  • De Archiefdienst voor Kennemerland;
  • Sta een ogenblik stil... Monumentenboek 1940/1945 van Wim Ramaker en Ben van Bohemen. (Kampen, Uitgeversmaatschappij J.H. Kok Matrijs, 1980). ISBN 90 242 0185 3;
  • Houdt de toorts van het verzet brandend van de Bond van Oud-Illegale Werkers (BOIW)

Herdenking aanmelden

Op 4 mei vindt de Nationale Herdenking plaats en wordt er in heel Nederland herdacht. Daarnaast zijn er door het jaar heen herdenkingen waar specifieke groepen slachtoffers of bijzondere gebeurtenissen worden herdacht, zoals de Indiëherdenking op 15 augustus en de Nationale Holocaust Herdenking (laatste zondag van januari).
Wij brengen al deze herdenkingen onder in de herdenkingskalender. Alle herdenkingen van de Tweede Wereldoorlog en oorlogssituaties en vredesoperaties daarna in Nederland kunt u aanmelden.
Er is nog geen herdenking bij dit monument aangemeld. Dat kunt u hier doen.

Persoonlijke bijdragen van onze bezoekers

Heeft u een persoonlijk verhaal met betrekking tot dit monument en/of de geschiedenis waarnaar deze verwijst? Deel uw verhaal hier en help ons de herinnering aan de Tweede Wereldoorlog levend te houden.

Let op: wilt u een wijziging voor deze monumentpagina (bijvoorbeeld een correctie of aanvulling) doorgeven? Neem dan contact met ons op.

Heeft u een vraag of wilt u ons iets melden? Kijk bij de veel gestelde vragen of stuur ons een bericht