Adopteer een monument

Herdachte groepen: Allen
Ontwerper: Willem Johannes Valk (beeldhouwer), G. Bosma (architect)
Onthulling: 1954
Adopteer dit monument.
Dit monument is in schooljaar 2017-2018 geadopteerd door OBS De Vuurvlinder.
Dit monument is in schooljaar 2017-2018 geadopteerd door OBS Jan-Ligthart.

Appingedam, oorlogsmonument (foto: Peter en René van der Krogt)
Appingedam, oorlogsmonument (Foto: B. van Bohemen / NIOD)
Appingedam, oorlogsmonument (Foto: B. van Bohemen / NIOD)
Appingedam, oorlogsmonument (foto: Peter en René van der Krogt)
Appingedam, oorlogsmonument (foto: Peter en René van der Krogt)

Het monument

Vorm en materiaal
Het oorlogsmonument in Appingedam is een ronde pilaar van witte natuursteen, bekroond met een bronzen beeld van een pelikaan met jongen.

Symboliek
De pelikaan is een christelijk symbool voor totale zelfopoffering. Volgens de legende voedt de vogel haar jongen met haar eigen bloed.

Locatie niet correct? Geef een verbeterde locatie door.

De geschiedenis

Het oorlogsmonument herinnert de inwoners van Appingedam aan het offer dat de oorlogsslachtoffers tijdens de bezettingsjaren brachten voor een leven in vrijheid.

Begin april 1945 naderden de geallieerden in hoog tempo de provincie Groningen. De bevrijding van de provincie voltrok zich in drie regio's: de grensstreek tussen Musselkanaal en de Dollard, de stad Groningen en het 'bruggenhoofd Delfzijl'. Een verkenningseenheid van de Eerste Poolse Pantserdivisie overschreed op 11 april bij Musselkanaal de provinciegrens. Vervolgens rukten zij op in de noordelijke richting naar Winschoten. De Tweede Canadese Infanteriedivisie, onder leiding van generaal A.B. Matthews, bevrijdde tussen 13 en 16 april 1945 de stad Groningen. Na de verovering van Groningen richtten de Canadezen zich op hun volgende doel: het 'bruggenhoofd Delfzijl'.

Aangezien grote delen van het gebied tussen Groningen en Delfzijl sinds september 1944 onder water waren gezet, besloten de geallieerden Delfzijl langs twee opmarsroutes te benaderen: via het noorden door Hunsingo en via het zuidoosten van het Afwateringskanaal van Duurswold. Het geïnundeerde gebied maakte deel uit van diverse Duitse verdedigingslinies in de provincie. Bij het 'bruggenhoofd Delfzijl' was de sterkste stelling in de provincie aangelegd.

Op zondag 21 april 1945 drongen troepen van het Canadese 'Royal Winnipeg Rifle Regiment' Appingedam binnen. Het stadje was omgeven door inundaties, zodat de opmarsroute via de spoordijk liep. Tegen de avond hadden de Canadezen het westelijke gedeelte van Appingedam in handen. Straatgevechten en artillerieduels tussen de bezetter en de geallieerden maakten het verblijf in de stad levensgevaarlijk. Maar de Duitse verdediging, die hoofdzakelijk bestond uit marinemilitairen, bleek niet tegen de Canadese infanteristen opgewassen. Maandag 23 april gaven meer dan honderd Duitsers zich over en was Appingedam bevrijd.

Onthulling
Het monument is onthuld in 1954.

Locatie
Het monument is geplaatst op het erehof aan de Wijkstraat te Appingedam.

Bronnen

  • Sporen van strijd in de provincie Groningen van Franz Lenselink (Groningen, Commissie 'Sporen van strijd', i.o.v. het Gemeentelijk 5 Mei Comité Groningen, april 2000). In dit boekje staat een autoroute beschreven, die voert langs sporen van de verbitterde strijd in april en mei 1945. De oplage bestaat uit 2.000 exemplaren;
  • Sta een ogenblik stil... Monumentenboek 1940/1945 van Wim Ramaker en Ben van Bohemen. (Kampen, Uitgeversmaatschappij J.H. Kok Matrijs, 1980). ISBN 90 242 0185 3;
  • Mens & Dier in Steen & Brons door Peter en René van der Krogt.

Herdenking aanmelden

Op 4 mei vindt de Nationale Herdenking plaats en wordt er in heel Nederland herdacht. Daarnaast zijn er door het jaar heen herdenkingen waar specifieke groepen slachtoffers of bijzondere gebeurtenissen worden herdacht, zoals de Indiëherdenking op 15 augustus en de Nationale Holocaust Herdenking (laatste zondag van januari).
Wij brengen al deze herdenkingen onder in de herdenkingskalender. Alle herdenkingen van de Tweede Wereldoorlog en oorlogssituaties en vredesoperaties daarna in Nederland kunt u aanmelden.
Er is nog geen herdenking bij dit monument aangemeld. Dat kunt u hier doen.

Persoonlijke bijdragen van onze bezoekers

Heeft u een persoonlijk verhaal met betrekking tot dit monument en/of de geschiedenis waarnaar deze verwijst? Deel uw verhaal hier en help ons de herinnering aan de Tweede Wereldoorlog levend te houden.

Let op: wilt u een wijziging voor deze monumentpagina (bijvoorbeeld een correctie of aanvulling) doorgeven? Neem dan contact met ons op.

Heeft u een vraag of wilt u ons iets melden? Kijk bij de veel gestelde vragen of stuur ons een bericht