Adopteer een monument

Herdachte groepen: Verzet Nederland, Militairen in dienst van het Ned. Kon. 1940-1945, Geallieerde militairen
Ontwerper: Onbekend
Onthulling: 1945
Adopteer dit monument.
Dit monument is in schooljaar 2020-2021 geadopteerd door Wellantcollege.

Amsterdam, monument op de Odorperweg (foto: Pim Ligtvoet, CC BY 3.0)
Amsterdam, monument op de Odorperweg (foto: Pim Ligtvoet, CC BY 3.0)
Jan Kars
Dover Ch. Fleming jr.

Het monument

Vorm en materiaal
Het monument op de Odorperweg in Amsterdam (gemeente Amsterdam) bestaat uit een kleine obelisk op een voetstuk. Dit staat op een vierkante basis. Rond de basis is een sierstrook van kiezelstenen die op de vier hoeken wordt afgesloten door stenen zuiltjes met kettingen ertussen. Ervoor ligt een stenen tegel met een inscriptie in het Nederlands en het Engels.

Tekst
De tekst op het voetstuk luidt: 
'GEVALLEN VOOR HET VADERLAND

PETRUS FRANCISCUS BIERMAN
GEB. 8 DEC. 1914
GESNEUVELD EN BEGRAVEN
10 MEI 1940 TE OEGSTGEEST

JAN KARS
GEB. 20 APRIL 1919
OVERL. 20 OCT. 1944
EN BEGRAVEN
TE WATERLANDKERKJE
TE ZEELAND.'

De tekst op de gedenktegel luidt:  
'DEZE TEGEL HERDENKT EEN AMERIKAANSE PILOOT VAN DE US ARMY AIR FORCE (USAAF). OP 8 OKTOBER 1943 WERD ZIJN P-47 THUNDERBOLT GETROFFEN DOOR EEN DUITSE JAGER. HIJ STORTTE NEER IN DE BUURT VAN AMSTERDAM , RAAKTE VERMIST EN WERD OVERLEDEN VERKLAARD. 2 LT DOVER CHALMOND FLEMING JR. (1917), PILOOT HIJ STIERF VOOR ONZE VRIJHEID.

THIS PLAQUE COMMEMORATES AN AMERICAN PILOT OF THE US ARMY AIR FORCE (USAAF). ON OCTOBER 8, 1943 HE GOT MISSING WHEN HIS THUNDERBOLT BOMBER, HIT BY A GERMAN FIGHTER, CRASHED IN THE SURROUNDINGS OF AMSTERDAM. HE IS REGARDED AS KILLED IN ACTION. 2 LT DOVER CHALMOND FLEMING JR. (1917) HE SACRIFICED HIS LIFE FOR OUR FREEDOM.'

Wijzigingen
In 2008 is het monument na herprofilering van de Osdorperweg opgeknapt. De tekst is opgefrist en de verdwenen kettingen werden vervangen door vier nieuwe. In 2018 is de gedenktegel verder aangepast.

Informatie van de Oorlogsgravenstichting over slachtoffers

Op dit moment is dit monument nog niet gekoppeld aan personen uit het bestand van de Oorlogsgravenstichting.

Weet u of er op dit monument een naam voorkomt die ook bij de Oorlogsgravenstichting bekend is? Ga dan naar de website van de Oorlogsgravenstichting, zoek de persoon in de database en koppel dit monument aan deze persoon. U moet hiervoor wel een account aanmaken bij de Oorlogsgravenstichting. Na de koppeling verschijnt de naam van het slachtoffer op deze pagina.

Locatie niet correct? Geef een verbeterde locatie door.

De geschiedenis

Het monument aan de Osdorperweg te Amsterdam (gemeente Amsterdam) herinnert aan twee Osdorpse militairen en een geallieerde piloot.

De namen van de slachtoffers luiden:
Petrus Franciscus Biermans, Dover Chalmond Fleming jr., Jan Kars.

Piet Bierman
Piet Bierman (Sloten, 8-12-1914) woonde met zijn ouders en de andere kinderen aan de Osdorperweg 565. Op 9 mei 1940 kreeg hij plotseling de oproep zich bij zijn regiment in Lisse te voegen. In die nacht begon de Duitse overval. Het eerste Regiment Infanterie (I-1 RI) moest Den Haag verdedigen en rukte op naar Rijnsburg. Bierman hoorde bij de mitrailleurcompagnie (MC). In Oegstgeest, op de Valkenburgseweg, werd de colonne aangevallen door een Duits vliegtuig. Piet en negen anderen raakten zwaar gewond. Een Fries sterft ter plekke. De anderen korte tijd later. Piet overlijdt diezelfde dag in het Militair hospitaal in Oegstgeest. Hij werd op 14 mei begraven bij het Groene Kerkje ter plaatse. Daar bleef zijn lichaam tot 22 december 1977, toen het werd bijgezet op het Ereveld Grebbeberg.

Dover Ch. Fleming jr.
Dover Chalmond werd in 1917 in de Amerikaanse staat Mississippi geboren, in Calhoun County. Zijn vader droeg dezelfde naam, zijn moeder heette Jerusha en hij had twee zussen, Ila en Elvira, en een broer, Fester. Tweede luitenant Fleming nam vanuit de Engelse basis Holesworth op 8 oktober 1943 deel aan de alles-of-niets aanval, op het Duitse Bremen. Hij hoorde bij het 63e squadron, de 62e fighter group van de Amerikaanse luchtmacht (USAAF). De P-47 Thunderbold is een zware jager-bommenwerper en heeft maar 1 bemanningslid. Deze keer vloog Fleming in de kist van zijn kapitein, William H. Janson. Boven het IJsselmeer werd hij door een Messerschmitt 109 beschoten. Dovers collega Kidd Hofer haalde dat toestel neer, maar Fleming kon niet verder. Hij haakte af van de formatie en crashte. Sinds 1979 werd gedacht dat de crash bij de Osdorperweg was, maar na recent onderzoek van Jon van der Maas (SGLO) bleek dat een vergissing te zijn.  Fleming werd geregistreerd als Missed in Action (MIA). Op 14 augustus 1945 werd zijn dood administratief vastgesteld. Dover Chalmond Fleming jr. wordt op de Amerikaanse begraafplaats Margraten herdacht op de Muur der Vermisten.

Jan Kars
Jan werd op 20 april 1919 geboren als zoon van Tonia Kars. Haar latere man, Klaas Duijster, erkende Jantje en deze groeide met acht broers en zussen op aan de Osdorperweg 496. Maar zijn naam bleef Kars. Jan was lang en had opvallend rood haar. Hij zong graag, en was lid van de jongelingsvereniging en het jongerenkoor van de hervormde kerk in Sloten, waar hij ook belijdenis deed. Jan werkte eerst aan het onderwegje van de Osdorperweg bij tuinderij van Berkel. Na zijn militaire dienst bij het paardenvolk; kwam hij in bij de Koninklijke Marechaussee terecht. Deze stationeerde hem in Oostburg, Zeeuws Vlaanderen. Voor hij eind juli 1940 hierheen vertrok ging Jan in ondertrouw met zijn katholieke verloofde, Ans Kruissen. Een brief uit de marechausseekazerne van Oostburg van mei 1945 schrijft dat Jan lang ondergronds werkte. Zijn zuster Greet zei dat Jan joodse gevangenen op weg naar Vught had helpen ontsnappen. Jaap Gerritsen (1922), ondergedoken bij een zus van Jans moeder, weet dat Jan onderduikers van Rotterdam naar Groningen moest brengen. Als politieman kon hij dat makkelijker doen dan een ander. Kars zat in het verzet maar vertelde er weinig van. Hij wordt echter bekend; als hij op 4 augustus 1944 meewerkt aan de overval op het distributiekantoor van Oostburg. Hij zorgt voor de sleutel van de kluis en zet de achterdeur van het kantoor open. Daarna duikt hij in Oostburg onder. Zijn besluit om in oktober 1944, samen met boer de Bruyne en verzetsvrouw Francien de Zeeuw, door de vuurlinie bij Waterlandkerkje te gaan betekent het einde van zijn leven. De drie wilden de geallieerden waarschuwen hun boerderij met zo'n 80 gevluchte burgers niet te bombarderen. Onderweg werd een granaat naar hen gegooid. Alleen Jan werd geraakt en kwam om het leven. Na de bevrijding van West-Zeeuws-Vlaanderen werd Jan Kars begraven in Waterlandkerkje en afgebeeld als prominent lid van partizanengroep De Vos. Francien de Zeeuw, die kort daarna de eerste vrouwelijke militair (MARVA) werd, sprak vaak over hem. Zijn lichaam werd in 1946-1947 overgebracht naar het kerkhof bij de hervormde kerk van Sloten. Op 29 juni 1970 werden zijn stoffelijke resten bijgezet op het Nationaal Ereveld Loenen. 

Oprichting
Het is niet geheel duidelijk wanneer en door wie het monument is opgericht. Omdat de stoffelijke resten van Jan Kars waarschijnlijk in de loop van 1947 zijn overgebracht van Waterlandkerkje (Zeeuws-Vlaanderen) naar de begraafplaats bij de Nederlands-Hervormde kerk van Amsterdam-Sloten, moet het monument van voor die tijd zijn. Oude bewoners van Osdorp denken dat het monument werd gesticht door het Oranjecomité.

Op 4 mei 2017 is door het 4-5 mei comité Oud-Osdorp in aanwezigheid van adoptievrienden van de Amerikaanse begraafplaats te Margraten door de Amerikaanse consul David McCawley een gedenktegel gelegd voor Dover Chalmond Fleming jr.

Locatie
Het monument aan de Osdorperweg bevindt zich op de hoek van de Osdorperweg en Lutkemeerweg te Amsterdam (gemeente Amsterdam).

Bronnen

  • Traces of War. 'Monument PF Bierman en J Kars';
  • Pim Ligtvoet, In de schaduw van de oorlog. 1940-1945 in de polders van Amsterdam Nieuw-West. Stichting de Driehoek 2015;
  • Jon van der Maas, artikel over de noodlandingen in 1941 en 1943 aan de Osdorperweg in: Bulletin van de Studiegroep Luchtoorlog (zie www.studiegroepluchtoorlog.nl);
  • Pim Ligtvoet, Osdorper Jan Kars (1919-1944), partizaan in Zeeuws-Vlaanderen. In: Tijdschrift. Bulletin van de Heemkundige Kring West-Zeeuws-Vlaanderen, 11/2/42, juni 2016 (p.15-39).

Herdenking aanmelden

Op 4 mei vindt de Nationale Herdenking plaats en wordt er in heel Nederland herdacht. Daarnaast zijn er door het jaar heen herdenkingen waar specifieke groepen slachtoffers of bijzondere gebeurtenissen worden herdacht, zoals de Indiëherdenking op 15 augustus en de Nationale Holocaust Herdenking (laatste zondag van januari).
Wij brengen al deze herdenkingen onder in de herdenkingskalender. Alle herdenkingen van de Tweede Wereldoorlog en oorlogssituaties en vredesoperaties daarna in Nederland kunt u aanmelden.
Er is nog geen herdenking bij dit monument aangemeld. Dat kunt u hier doen.

Persoonlijke bijdragen van onze bezoekers

Heeft u een persoonlijk verhaal met betrekking tot dit monument en/of de geschiedenis waarnaar deze verwijst? Deel uw verhaal hier en help ons de herinnering aan de Tweede Wereldoorlog levend te houden.

Let op: wilt u een wijziging voor deze monumentpagina (bijvoorbeeld een correctie of aanvulling) doorgeven? Neem dan contact met ons op.

Heeft u een vraag of wilt u ons iets melden? Kijk bij de veel gestelde vragen of stuur ons een bericht

Bijdragen

Pim Ligtvoet | 15 mei 2017

Ik was op 4 mei druk met de herdenking op het Sierplein. De volgende dag fietste ik naar het monument aan de Osdorperweg. Ook daar was een gedenktegel onthuld. De jonge Amerikaanse piloot, Dover Chalmond Fleming jr., crashte niet ver van de plek van het monument. Het polderlandschap bestaat hier nog. Je kan zien waar hij zwaar gewond neerkwam en vermist raakte. Er waren Amerikaanse en Nederlandse kransen en bloemen. Dover komt na 73 jaar een beetje thuis.

Pim Ligtvoet | 15 mei 2017

Bij de onthulling van de gedenktegel voor de in de buurt gecrashte piloot Dover Fleming was er een grote Amerikaanse vertegenwoordiging. Consul David McCawley onthulde de tegel. Militair attaché Robert Buzzell en Community Liaison Office Coordinator Sherry Buzzell legden een krans bij het monument.

Leg een bloem bij dit monument

In verband met het coronavirus wordt het aangeraden om thuis te blijven. Om u toch de mogelijkheid te geven bloemen te leggen bij het monument in uw buurt kunt u dat via deze website doen.

Bloemen

Wellantcollege Sloten | 11 mei 2020

Wij zullen nooit vergeten!

Pim Ligtvoet | 11 mei 2020

Voor Piet Bierman, Jan Kars en Dover Chalmond Fleming jr. Zij stierven bij de verdediging van vrijheid, democratie en mensenrechten.

Olga Schade | 1 mei 2020

Wij blijven herinneren en zijn dankbaar!

Tamar Frankfurther | 28 april 2020

Herdenken is nodig om de slachtoffers en helden van toen te eren te gedenken. En om waakzaam te blijven dat generieke uitsluiting in de maatschappij nooit meer voor komt. Ik zal deze jaarlijkse intieme herdenking met blatende schapen en kwakende kikkers tijdens de twee minuten stilte missen.