Adopteer een monument

Herdachte groepen: Burgerslachtoffers
Ontwerper: K. Hallema
Onthulling: 4 april 1995
Adopteer dit monument.

Hengelo, 'Niet Vergeten' (foto: Gemeente Hengelo)
Hengelo, 'Niet Vergeten' (foto: Pastoor Smits)
Hengelo, 'Niet Vergeten' (foto: Gemeente Hengelo)

Het monument

Vorm en materiaal
Het monument 'Niet Vergeten' in Hengelo is een gemetselde gedenkmuur met een bronzen plaquette. Op de plaat zijn in reliëf een aantal figuren verbeeld. Het gedenkteken is circa 1 meter 80 hoog, 3 meter 50 breed en 25 centimeter diep.

Tekst
De tekst op de plaquette luidt:

'NIET VERGETEN
TER NAGEDACHTENIS AAN DE SLACHTOFFERS VAN DE BOMBARDEMENTEN OP HENGELO 1940-1945
HENGELO GEDENKT 4 MEI 1995'.

Locatie niet correct? Geef een verbeterde locatie door.

De geschiedenis

Het monument 'Niet Vergeten' herinnert de inwoners van Hengelo aan alle medeburgers die tijdens de bombardementen op de stad in de Tweede Wereldoorlog om het leven zijn gekomen.

Hengelo was voor de bezetter een belangrijke stad, omdat het treinstation een goede verbinding kende met alle delen van Nederland. Al vanaf het eerste moment van de Duitse inval op 10 mei 1940 waren er in de stad schoten te horen. Tijdens de bezetting was het in de regio een komen en gaan van treinen met Duitse manschappen en oorlogsmaterieel. Daarom besloten de geallieerden het Hengelose station te bombarderen om zo het bedrijvige spoorwegknooppunt lam te leggen. Dit had tot gevolg dat de binnenstad van Hengelo na de oorlog voor een groot deel uit ruïnes bestond.

De eerste bombardementen vonden plaats op 23 en 24 juni 1940. Deze werden echter niet uitgevoerd door de geallieerden, maar door de bezetter. Op deze wijze probeerde de bezetter een anti-Engelse stemming te kweken. Ook op 23 augustus werd een dergelijke actie ondernomen. Hierbij kwamen zes mensen om het leven. Bovendien was er veel schade aangericht.

In 1942 begonnen de geallieerden met een reeks bombardementen. Hiermee wilden zij zowel het station als de fabrieken stilleggen. Het offensief werd hoofdzakelijk uitgevoerd door Britse vliegtuigen. In Engeland was men in de veronderstelling dat de fabrieken voor de bezetter werkten. Pas in 1943 werd duidelijk dat dit een vergissing was.

Op 6 en 7 oktober 1944 werd Hengelo het zwaarst gebombardeerd. De geallieerden wilden het spooremplacement in de stad vernietigen, omdat na de Slag om Arnhem (van 16 tot 24 september) het station van de Gelderse hoofdstad totaal was verwoest. Hierdoor kon de bezetter alleen nog het station van Hengelo gebruiken voor de aan- en afvoer van oorlogsmaterieel en troepen. Ook kwamen via Hengelo de V1 en V2-raketten het land binnen om naar Hellendoorn te worden vervoerd. Zij waren het nieuwe wapen van Hitler om de eindoverwinning mee te behalen. Daarom was het station van Hengelo strategisch gezien een belangrijk doel. Op 6 oktober werden er veel vernielingen in de stad aangericht. Ook de Cosa op de hoek van de Telgen en de Markt werd getroffen. Hierbij kwamen tien personeelsleden om het leven.

Het treinstation bleef ongedeerd. Het verzet gaf dit door aan Londen, met als gevolg dat Hengelo de volgende dag werd onderworpen aan een ware bommenregen. Ook de Lambertuskerk werd getroffen door een bom, die dwars door het dak op het altaar viel. Het bleek echter een blindganger te zijn (bommen die niet ontploffen), waardoor de oude kerk voor Hengelo bewaard is gebleven. In totaal zijn op 6 en 7 oktober meer dan 160 Hengelose burgers om het leven gekomen. Naar schatting zijn tijdens de geallieerde bombardementen ook meer dan 200 Duitse slachtoffers gevallen.

Onthulling
Het monument is onthuld op 4 mei 1995.

Bronnen

  • Gemeente Hengelo;
  • Oorlogsmonumenten Route (naar aanleiding W.O. II) Hengelo van 3 april-5 mei 1995;
  • In het spoor van Market Garden - Monumenten en gedenktekens Noord-Brabant van Jacq van Eekelen e.a. (Den Dungen, Market Garden Comité, 1998).

Herdenking aanmelden

Op 4 mei vindt de Nationale Herdenking plaats en wordt er in heel Nederland herdacht. Daarnaast zijn er door het jaar heen herdenkingen waar specifieke groepen slachtoffers of bijzondere gebeurtenissen worden herdacht, zoals de Indiëherdenking op 15 augustus en de Nationale Holocaust Herdenking (laatste zondag van januari).
Wij brengen al deze herdenkingen onder in de herdenkingskalender. Alle herdenkingen van de Tweede Wereldoorlog en oorlogssituaties en vredesoperaties daarna in Nederland kunt u aanmelden.
Er is nog geen herdenking bij dit monument aangemeld. Dat kunt u hier doen.

Persoonlijke bijdragen van onze bezoekers

Heeft u een persoonlijk verhaal met betrekking tot dit monument en/of de geschiedenis waarnaar deze verwijst? Deel uw verhaal hier en help ons de herinnering aan de Tweede Wereldoorlog levend te houden.

Let op: wilt u een wijziging voor deze monumentpagina (bijvoorbeeld een correctie of aanvulling) doorgeven? Neem dan contact met ons op.

Heeft u een vraag of wilt u ons iets melden? Kijk bij de veel gestelde vragen of stuur ons een bericht