Adopteer een monument

Herdachte groepen: Algemeen, Allen, Militairen in dienst van het Ned. Kon. 1940-1945, Vervolgden Nederland, Verzet Nederland
Ontwerper: ir. S.J. Bouma
Onthulling: 2 juli 1952
Adopteer dit monument.

Den Haag, Madurodam - 'De Dokwerker' (foto: Nationaal Comité 4 en 5 mei)
Den Haag, Madurodam (foto: Madurodam)
George Maduroplein (foto: Nationaal Comité 4 en 5 mei)
Den Haag, Madurodam - Nationaal Monument op de Dam (foto: Nationaal Comité 4 en 5 mei)
Den Haag, Madurodam - Hotel De Wereld (foto: Nationaal Comité 4 en 5 mei)
Den Haag, Madurodam - Anne Frank Huis (foto: Nationaal Comité 4 en 5 mei)
Den Haag, Madurodam - Oosterscheldekering (foto: Madurodam)
Den Haag, Madurodam - Kaaswaag (foto: Madurodam)
Den Haag, monument voor George Maduro (foto: Nationaal Comité 4 en 5 mei)
George Maduro
Den Haag, Madurodam (foto: Madurodam)
Den Haag, Madurodam - Nationaal Monument op de Dam
Den Haag, Madurodam - 'De Dokwerker'
Den Haag, Madurodam - 'Wilhelmina' (foto: Nationaal Comité 4 en 5 mei)
Den Haag, Madurodam - Indisch monument (foto: Stichting Pelita)
Den Haag, Madurodam - 'De Dokwerker' (foto: Nationaal Comité 4 en 5 mei)

Het monument

Vorm en materiaal
Madurodam in Den Haag is 62.626 m2 groot, de miniatuurstad 17.633 m2. Jaarlijks wordt het door circa 1.000.000 mensen bezocht. Beroemde Nederlandse gebouwen en stadsgezichten zijn er tot in de kleinste details nagebouwd: het Rijksmuseum in Amsterdam, het Binnenhof in Den Haag met de gouden koets, de kubuswoningen in Rotterdam, de Domtoren in Utrecht en een gedeelte van de Deltawerken.

De maquettes staan niet stil; windmolens draaien, rondvaartboten varen door de grachten, er wordt een brand geblust in de haven en de treinen rijden af en aan. Poppen, auto's, fietsers, hondjes, treinen en boten geven een levensecht straatbeeld weer. Ook bloeien de bloemenvelden het gehele jaar. Wanneer de schemer invalt, zorgen meer dan 50.000 lampjes voor een sfeervolle stad.

In Madurodam bevindt zich ook een aantal Nederlandse oorlogsmonumenten:

  • Nationaal Monument op de Dam
  • 'De Dokwerker'
  • Anne Frank Huis
  • 'Wilhelmina'
  • Hotel De Wereld
  • 'Indisch monument'

Net als een echte Nederlandse stad is Madurodam voortdurend in ontwikkeling. Regelmatig wordt er een item toegevoegd, dat meestal officieel wordt overgedragen aan de burgemeester van Madurodam. Daarnaast organiseert Madurodam rondom vakanties of feestdagen diverse activiteiten. Bovendien is er met enige regelmaat een tentoonstelling.

Wijzigingen
Ondanks dat er ieder jaar nieuwe maquettes bij komen, is Madurodam sinds 1952 in opzet niet veranderd. Men voorzag echter dat er ruimtegebrek zou ontstaan voor het toevoegen van maquettes. Daarom is besloten de stad te vergroten. Na een proces van enige jaren is op 1 april 1996 het vernieuwde Madurodam opengegaan. Naast de entree, bestaande uit twee dijken en een grote vuurtoren, is de miniatuurstad uitgebreid met onder andere een grote tweede haven, een Stad van de Toekomst en diverse bruggen.

Begin 2012 is Madurodam vernieuwd: het park is interactiever geworden. Madurodam is nu in drie themagebieden opgedeeld:

  • WaterRijk: 'water als vriend en vijand';
  • StedenRijk: 'oude binnensteden';
  • VindingRijk: 'Nederland als inspiratiebron voor de wereld'.

Locatie
Madurodam, Holland in miniatuur
George Maduroplein 1
2584 RZ Den Haag
Telefoon: 070 416 24 00
Email: info@madurodam.nl
Website: http://www.madurodam.nl/.

Madurodam
is goed toegankelijk voor gehandicapten. Ook de restaurants zijn volledig toegankelijk voor rolstoelen. Bovendien zijn er speciale invalidenparkeerplaatsen. Indien die persoon afhankelijk is van een begeleider mag één begeleider gratis naar binnen. Rolstoelen kunt u gratis reserveren bij de receptie. Invalidentoiletten zijn bij de restaurants en de zalen aanwezig. Dieren, uitgezonderd blindengeleidehonden, mogen de miniatuurstad niet in. In de kennel is een beperkt aantal plaatsen beschikbaar.

Locatie niet correct? Geef een verbeterde locatie door.

De geschiedenis

Madurodam in Den Haag is zowel een oorlogsmonument als een charitatieve stichting. De inkomsten werden gebruikt als financiële steun voor een sanatorium voor studenten met tuberculose. Tegelijkertijd zochten de heer en mevrouw Maduro een manier om een monument op te richten voor hun enige zoon George, die in 1945 overleed als krijgsgevangene.

De toenmalige directeur van het Zuiderzeemuseum bedacht een plan om op schaal 1:25 een Nederlandse stad na te bouwen. Het moest een stad worden met een glimlach, enkel de positieve kant van Nederland zou worden weergegeven. De eerste burgemeester van Madurodam was prinses Beatrix.

Oprichting
De gezamenlijke initiatiefnemers van Madurodam zijn mevrouw B. Boon-van der Starp en de heer en mevrouw J.M.L. Maduro.

Mevrouw Boon-van der Starp was lid van de Raad van Bijstand van de Stichting Nederlands Studenten Sanatorium. Dit sanatorium is opgericht in 1947 om studenten met tuberculose te laten kuren. De bouw van het sanatorium en de nazorg van de patiënten kostte veel geld. Daarom werd gezocht naar een manier om financiële steun te krijgen. Het miniatuurstadje in het Engelse Beaconsfield diende als voorbeeld. De eigenaar van dit stadje kon jaarlijks een groot deel van de opbrengst aan de Londense ziekenhuizen afstaan. In navolging van dit project hebben de heer en mevrouw Maduro na hun ontmoeting met mevrouw Boon-van der Starp geld beschikbaar gesteld voor de bouw van een miniatuurstad als herdenkingsmonument voor hun enige zoon George.

De bankiersfamilie Maduro uit Willemstad, Curaçao was van joods-Portugese afkomst. Zoon George John Lionel Maduro (1916-1945) was naar Nederland gekomen om in Leiden rechten te studeren. Bij het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog was hij reserve 2e luitenant der Huzaren. Op 10 mei 1940 leidde Maduro de overmeestering van een groep Duitse soldaten, die villa 'Leeuwenbergh' (nu huize 'Dorrepaal') aan de Westvlietweg in Voorburg bezet hielden. Na de Nederlandse capitulatie ging Maduro in het verzet en hielp hij Engelse piloten ontsnappen. In augustus 1940 zat hij twee weken gevangen in Scheveningen. Eind mei 1941 werd hij opnieuw gearresteerd in Leiden. Ondanks volstrekt eenzame opsluiting weigerde hij namen te noemen of zich vrij te laten kopen.

Bij een poging om naar Engeland uit te wijken, werd Maduro op 4 september 1943 met acht anderen aan de Belgisch-Franse grens bij Charleville opgepakt. Iemand had hen verraden. Tot november 1944 werd Maduro opnieuw in eenzaamheid opgesloten in de politiegevangenis te Saarbrücken. Na een Amerikaans bombardement op 11 mei 1944 redde hij een aantal Polen die onder de aarde bedolven lagen. Op 25 november 1944 werd Maduro naar het Beierse concentratiekamp Dachau getransporteerd, waar hij op 9 februari 1945 aan vlektyphus overleed. Voor zijn daden in de eerste oorlogsdagen werd George Maduro op 14 mei 1946 postuum benoemd tot Ridder 4e klasse der Militaire Willemsorde.

Onthulling
Madurodam is officieel geopend op 2 juli 1952 door Hare Koninklijke Hoogheid Prinses Beatrix, de eerste burgemeester van Madurodam. Bij de officiële opening verklaarde de prinses: 'Ik zal mijn uiterste best doen een goed burgemeester te zijn, die het in haar gestelde vertrouwen niet beschaamt. Waar ik kan, zal ik medewerken aan het tot bloei brengen van Madurodam, opdat het een steunpilaar moge worden voor het Nederlands Studenten Sanatorium en een waardig gedenkteken zal zijn voor zijn naamgever, George Maduro'.

Prinses Beatrix heeft 28 jaar lang de ambtsketen van Madurodam gedragen. In 1980 is H.M. de Koningin Beschermvrouwe van Madurodam geworden. Sinds 1952 worden op 25 Haagse scholen ieder jaar vertegenwoordigers gekozen die samen de Jeugd Gemeenteraad van het miniatuurstadje vormen. Zij kiezen sinds 1980 uit hun midden ook de burgemeester. De Burgemeester en Wethouders zijn bij iedere plechtigheid aanwezig en nemen de nieuwe maquettes officieel in ontvangst.

In Madurodam bevindt zich een aantal Nederlandse oorlogsmonumenten. Het Nationaal Monument op de Dam herinnert aan de oorlogsslachtoffers uit de Tweede Wereldoorlog. Het beeld 'De Dokwerker' herinnert aan de Februaristaking, die op 25 februari 1941 uitbrak als massaal protest tegen de jodenvervolging. Net als in Amsterdam staat het beeld in Madurodam in de buurt van de Portugese synagoge. De onthulling van de replica vond plaats op woensdag 14 februari 2001 door Tinie IJsberg, voorzitter van het Comité Herdenking Februaristaking. Het Comité is samen met de Mari Andriessen Stichting en het Bestuur van Madurodam verantwoordelijk voor de replica. Het Anne Frank Huis herinnert aan de onderduikplaats in Amsterdam waar Anne Frank tijdens de bezetting haar dagboek schreef. Voor het standbeeld van H.K.H. Prinses Wilhelmina (1880-1962) heeft het beroemde beeld van Mari Andriessen model gestaan. In 1995 is een replica van Hotel De Wereld onthuld. In het hotel in Wageningen ondertekende de Duitse kolonel-generaal Johannes Blaskowitz op 5 mei 1945 overgavebevelen. In de miniatuurversie is ook het jaarlijks terugkerend defilé dat door Z.K.H. Prins Bernhard werd afgenomen te zien. In 2005 is een replica van het 'Indisch monument' in Den Haag in Madurodam geplaatst. Het gedenkteken herinnert aan alle Nederlandse burgers en militairen die het slachtoffer zijn geworden van de Japanse bezetting (1941-1945) van het voormalige Nederlands-Indië.

Ter gelegenheid van het 50-jarig jubileum van Madurodam was van 1 februari tot en met 31 mei 2002 de tentoonstelling Land van Oranje, de Nederlanders en hun koningshuis te bezichtigen. Met het koningshuis als rode draad en inspiratiebron liet de expositie zien wat Nederland typeert. De tentoonstelling was opgezet rond dertien Nederlandse thema's, zoals gezelligheid, vrijgevochten/opstandig en spaarzaam. Aan de hand van voorwerpen uit koninklijke collecties, zoals de kinderschaatsen van koningin Wilhelmina en het doopbijbeltje van koningin Juliana, werden de raakvlakken tussen het vorstenhuis en de Nederlanders verduidelijkt.

Bronnen

  • Madurodam;
  • Haags Gemeente Archief;
  • Vrijheid geef je door, onder eindredactie van Aik Meeuwse en Nine Nooter (Amsterdam, Nationaal Comité 4 en 5 mei, 2002). ISBN 90 800650 8 0.
  • De Gelderlander van 30 januari 2001.

Herdenking aanmelden

Op 4 mei vindt de Nationale Herdenking plaats en wordt er in heel Nederland herdacht. Daarnaast zijn er door het jaar heen herdenkingen waar specifieke groepen slachtoffers of bijzondere gebeurtenissen worden herdacht, zoals de Indiëherdenking op 15 augustus en de Nationale Holocaust Herdenking (laatste zondag van januari).
Wij brengen al deze herdenkingen onder in de herdenkingskalender. Alle herdenkingen van de Tweede Wereldoorlog en oorlogssituaties en vredesoperaties daarna in Nederland kunt u aanmelden.
Er is nog geen herdenking bij dit monument aangemeld. Dat kunt u hier doen.

Miniatuurstad als oorlogsmonument

Marc Albers (1988), Den Haag - Zuid-Holland

George Maduro wordt in 1916 op Curaçao geboren. Bij het begin van de oorlog studeert hij rechten in Leiden. George helpt gestrande piloten om weg te komen. De Gestapo pakt hem op. Hij komt om in concentratiekamp Dachau. Anno 2008 is Madurodam voor veel bezoekers in de eerste plaats een attractie. Maar de miniatuurstad is ook een monument ter nagedachtenis aan George Maduro. Marc Albers is in 2005-2006 burgemeester van het stadje. Hij vindt de oprichting een zeer bijzonder initiatief van de ouders van George Maduro.


De Jeugdgemeenteraad

"De Jeugdgemeenteraad van Madurodam bestaat uit leerlingen van elf middelbare scholen in Den Haag en Wassenaar. Per school twee leerlingen uit de hogere klassen. De raad kiest drie wethouders en een burgemeester. Als burgemeester ben ik voorzitter van de gemeenteraad. We vergaderen vier keer per jaar over het werk van drie commissies en over het reilen en zeilen van Madurodam. Zo bespreken we de bestedingen van het Madurodam Steunfonds - aan jeugdprojecten -, maar bijvoorbeeld ook over of een opening goed verlopen is."

Knip een lintje door
"Mijn voornaamste rol als burgemeester is gastheer zijn bij openingen van nieuwe gebouwen of objecten zoals een auto of een vliegtuig. Dat gebeurt ongeveer vijftien keer per jaar. Ik ontvang de gasten, houd een openingsspeech, doe met de eregast de opening of knip een lintje door en doe de overdracht. Het programma verschilt per keer. Ik heb door deze baan wel leren speechen. Ook weet ik nu dat ik het bijzijn van Koningin Beatrix geen slokje van mijn thee mag nemen."

Dubbele betekenis
"Er gaan ook gebouwen weg uit Madurodam, als ze minder belangrijk in Nederland zijn geworden, gesloopt zijn of er geen financiering meer is voor onderhoud. Madurodam heeft geen mogelijkheden meer tot uitbreiding. Dat Madurodam een oorlogsmonument is, vind ik bijzonder. De miniatuurstad heeft zo een dubbele betekenis. Ik vind het een goed initiatief van de ouders van George Maduro."

Het eerste gebouwtje
"De meeste bezoekers komen bij het passeren van het eerste gebouwtje - het ouderlijk huis van Maduro - achter de geschiedenis of als ze het boekje lezen. Herdenkingen vinden - voor zover ik weet - niet plaats. Veel mensen zullen zich bij een bezoek aan Madurodam niet bewust zijn van de betekenis als oorlogsmonument. De generatie die de oorlog heeft meegemaakt, sterft uit. Misschien zou je de betekenis van het monument daarom juist belangrijker moeten maken. Zo biedt je jongeren de kans om zich bewust te worden van wat er in de oorlog gebeurd is."

Een belangrijke gebeurtenis
"In 2005 is het Indisch Monument in Madurodam onthuld, in aanwezigheid van veel mensen die de oorlog in voormalig Nederlands-Indië hebben meegemaakt. Het werd me duidelijk dat het voor hen een belangrijke gebeurtenis was. Ze vertelden over die tijd. Op zo'n moment sta je even stil bij het feit dat Madurodam zelf ook een oorlogsmonument is. Bij het echte Indisch Monument, dat je hier vlak achter Madurodam vindt, is een groot grasveld en liggen altijd bloemen. Hier bij ons dus ook."

Miniatuurstad als oorlogsmonument

Ik ben enorm trots op George Maduro

Paul Comenencia (1960), Den Haag - Zuid-Holland

Paul Comenencia (1960) is van 2004-2009 gevolmachtigd minister van de Antillen, de hoogste vertegenwoordiger van de Antillen in Nederland. George Maduro is zijn verzetsheld. Maduro was ook afkomstig uit de Antillen. Hij studeert rechten in Leiden als de oorlog uitbreekt. Met volle overtuiging zet hij zich in om het land te verdedigen. Nederland capituleert. George moet zich melden bij de bezetter, maar duikt onder. Hij sluit zich aan bij het verzet en helpt gestrande Engelse piloten vluchten. George heeft zelf minder geluk en wordt opgepakt. Hij sterft in Dachau.

Productie: Interakt; tekst: Anita van Stel


Met zeer veel moed

George Maduro is geboren in Willemstad, Curaçao. Hij was de achterkleinzoon van de stichter van de invloedrijke Joodse onderneming S.E.L. Maduro & Sons. Toen de Duitsers op 10 mei 1940 Nederland binnenvielen, studeerde George rechten aan de universiteit van Leiden. Als reserveofficier (2e luitenant) der Huzaren werd hij ingezet in de regio Den Haag. Hij leidde een aanval op Duitse parachutisten in de Villa Leeuwenberg te Rijswijk. 'Met zeer veel moed, aan het hoofd van twee groepen, de onder vijandelijk mitrailleurvuur liggende brug over de Vliet overschreden, den aanval op het versterkte steunpunt (Villa "Leeuwenburg") persoonlijk geleid en bij den stormaanval als eerste binnengedrongen, het verzet aldaar gebroken en de bezetting krijgsgevangen gemaakt'. Zo luidde de tekst toen hij, jaren later, werd onderscheiden met de Militaire Willemsorde ontving.

In handen van de Duitsers

In maart 1942 verplichtte de Duitse bezetter alle reserveofficieren om zich te melden. George Maduro weigerde en dook onder bij familie van een studievriend. Hij sloot zich aan bij het verzet en hielp onder meer geallieerde piloten via een zuidelijke route naar Spanje en Portugal vluchten. Om zich in Londen te kunnen aanmelden voor de Nederlandse strijdkrachten ging hij eind juni 1943 ook op weg naar Spanje. Door verraad viel hij aan de Belgisch-Franse grens, bij Charlesville, in de handen van de Duitsers. Hij werd als militair geïnterneerd in Saarbrücken.

Vergeefs verzoek
In september 1943 diende de vader van George, Jossy M.L. Maduro, een verzoekschrift in bij koningin Wilhelmina. Hij vroeg om de uitwisseling van zijn zoon tegen op Bonaire geïnterneerde Duitsers. De regering ging er niet op in. Ruim een jaar later, in november 1944, werd George vanwege de geallieerde opmars naar het concentratiekamp Dachau gestuurd. Daar overleed hij op 9 februari 1945 aan vlektyfus. Na zijn dood ontving hij voor 'uitstekende daden van moed, beleid en trouw op 10 mei 1940 verricht' de Militaire Willemsorde.

De oorlog op de Antillen

Paul Comenencia: "Als kind leerden wij op school over de geschiedenis van het Koninkrijk der Nederlanden en daar hoorde de oorlog natuurlijk ook bij. De Arubanen Boy Ecury en George Maduro waren onze verzetshelden. De Antillen en Suriname waren tijdens de oorlog het enige stuk vrij Koninkrijk. Veel bedrijven zochten hun toevlucht op de eilanden, om weg te zijn uit de greep van de bezetter. De oorlogseconomie draaide op volle toeren. Het patriottisme en het verzet tegen de bezetter werd openlijk getoond. Maar de eilanden waren niet zonder dreiging. Verschillende malen hebben Duitse U-boten geprobeerd de Antillen in te nemen. Dankzij de waakzaamheid van de Amerikanen, de overgebleven Nederlandse troepen en lokale reservetroepen kwam een Duitse bezetting niet tot stand. De koninkrijksgedachte was zeer sterk. Mensen bewaakten hun naar Londen gevluchte koningin en alles waar Nederland voor stond."

Een bron van inspiratie

"Ik ben heel trots op George Maduro. Hij is voor mij een voorbeeld van moed en doorzettingsvermogen. Hij is een bron van inspiratie. Zijn ouders moeten ook geweldige mensen zijn geweest. Zij verloren hun enige zoon. Maar waar andere mensen tegenwoordig over schadevergoeding praten, kozen zij ervoor om hun zoon te eren op de grond waar hij zijn heldendaden verrichtte. Ze hadden Madurodam of een ander gedenkteken ook op Curaçao kunnen realiseren."

Madurodam

"Bij het grote publiek is eigenlijk niet goed bekend wat de achtergrond is van Madurodam. Misschien is daar een rol voor ons weggelegd. Op Curaçao vind je een gedenkteken in brons van George Maduro, op Maduroplaza, de locatie van het familiebedrijf. Op 4 mei zijn er bij oorlogsmonumenten op de eilanden herdenkingen. Ook zijn straten naar oorlogshelden en slachtoffers vernoemd. Men heeft nog niet de slag gemaakt naar het, meer in het algemeen, herdenken van alle slachtoffers van gewapende conflicten in de wereld."

Ik ben enorm trots op George Maduro

Persoonlijke bijdragen van onze bezoekers

Heeft u een persoonlijk verhaal met betrekking tot dit monument en/of de geschiedenis waarnaar deze verwijst? Deel uw verhaal hier en help ons de herinnering aan de Tweede Wereldoorlog levend te houden.

Let op: wilt u een wijziging voor deze monumentpagina (bijvoorbeeld een correctie of aanvulling) doorgeven? Neem dan contact met ons op.

Heeft u een vraag of wilt u ons iets melden? Kijk bij de veel gestelde vragen of stuur ons een bericht