Adopteer een monument

Herdachte groepen: Burgerslachtoffers, Verzet Nederland
Ontwerper: Dienst Gemeentewerken, Steenhouwerij Eijgelaar
Onthulling: 4 mei 1981
Adopteer dit monument.
Dit monument is in schooljaar 2018-2019 geadopteerd door OBS De Lamer.

Nijeholtwolde, monument bij spoorwegovergang 'Stadburen' (foto: Wim van Essen)

Het monument

Vorm en materiaal
Het monument bij spoorwegovergang 'Stadburen' in Nijeholtwolde (gemeente Weststellingwerf) is een zwerfkei waarop een gedenkplaatje is bevestigd. De gedenksteen is geplaatst op een bakstenen voetstuk. In de steen zijn twee kruisen en een davidster gebeiteld.

Teksten
De tekst op het gedenkplaatje luidt:

'ROELOF ALGRA * 10-3-1888
MARCEL LEISER * 29-8-1923
NICOLAAS VELTMAN * 15-11-1911'.

In de steen is de volgende datum gebeiteld:

'12.10.1944'.

Symboliek
De twee kruisen en de davidster symboliseren het respectievelijk katholieke, gereformeerde en joodse geloof van de drie slachtoffers.

Digitaal Joods Monument
Het joodse oorlogsslachtoffer dat op dit gedenkteken vermeld staat, is tevens opgenomen in het 'Digitaal Monument Joodse Gemeenschap in Nederland'. Hierin vindt u meer informatie over deze persoon met waar mogelijk een korte biografie, familierelaties en adresgegevens.

Onder het kopje 'Geschiedenis' op deze pagina kunt u op de persoonsnaam klikken om doorverwezen te worden naar het Digitaal Joods Monument.

Locatie niet correct? Geef een verbeterde locatie door.

De geschiedenis

Het monument bij spoorwegovergang 'Stadburen' in Nijeholtwolde (gemeente Weststellingwerf) is opgericht ter nagedachtenis aan drie mannen uit de strafgevangenis van Leeuwarden, die op 12 oktober 1944 bij de spoorwegovergang door de bezetter zijn geëxecuteerd.

De namen van de drie slachtoffers luiden:

De 56-jarige Roelof Algra uit Rinsumageest, de 21-jarige Joodse jongen Marcel Leiser uit Gouda en de 32-jarige Nicolaas Veltman uit Irnsum.

De fusillade was een represaille voor een sabotagedaad van de Knokploeg van Echten uit de aan Weststellingwerf grenzende gemeente Lemsterland. De verzetsmensen hadden diezelfde dag geprobeerd op deze plaats een trein te laten ontsporen door de rails los te schroeven. Om een voorbeeld te stellen, kreeg het hoofd van de SS, Funk te Wolvega, opdracht om drie gevangen uit Leeuwarden bij de spoorbaan neer te schieten.

Veehouder Roelof Algra werd geboren op 10 maart 1888. In de nacht van 12 op 13 juni 1944 werd hij samen met T. Talsma, M. Vellema en S. Woudstra door de landwachters gearresteerd toen zij naar de Engelse zender luisterden. Algra ligt begraven op de N.H. begraafplaats van Rinsumageest.

Marcel Leiser werd geboren op 29 augustus 1923 te Gouda. Tijdens de bezetting zat de bloemkweker ondergedoken bij de familie R.J. Sybrandy aan de Tiltsjedyk te Boksum. Hij leefde onder de schuilnaam Jaap van der Loo, totdat hij bij Weidum als gevolg van verraad werd gearresteerd en in de strafgevangenis van Leeuwarden terechtkwam. Leiser werd begraven op de Algemene begraafplaats in Wolvega. Op 15 november 1983 is hij herbegraven op de joodse begraafplaats in Leeuwarden. Zijn ouders, Benjamin Leiser en Eva Dantzig, zijn in 1942 via het doorgangskamp Westerbork terechtgekomen in het Poolse vernietigingskamp Auschwitz.

Onthulling
Het monument is onthuld op 4 mei 1981.

Locatie
Het monument bevindt zich op een tiental meters afstand van de spoorwegovergang 'Stadburen' te Nijeholtwolde (gemeente Weststellingwerf).

Bronnen

  • Joodse Oorlogsmonumenten in de provincie Friesland van H. Hamburger en J.C. Regtien, met medewerking van Fr. van Echten (Bedum, Uitgeverij Profiel, 2001). ISBN 90 5294 222 6.
  • Verzetsmuseum Friesland: www.verzetsmuseum.nl;
  • Oorlogstekens in Weststellingwerf. Vereniging Historie Weststellingwerf e.o. 2005.

Voor meer informatie
Tekens aan de weg - Tekens aan de wand, C. Reitsma (Leeuwarden, 1980). ISBN 9033020009.

Herdenking aanmelden

Op 4 mei vindt de Nationale Herdenking plaats en wordt er in heel Nederland herdacht. Daarnaast zijn er door het jaar heen herdenkingen waar specifieke groepen slachtoffers of bijzondere gebeurtenissen worden herdacht, zoals de Indiëherdenking op 15 augustus en de Nationale Holocaust Herdenking (laatste zondag van januari).
Wij brengen al deze herdenkingen onder in de herdenkingskalender. Alle herdenkingen van de Tweede Wereldoorlog en oorlogssituaties en vredesoperaties daarna in Nederland kunt u aanmelden.
Er is nog geen herdenking bij dit monument aangemeld. Dat kunt u hier doen.

Persoonlijke bijdragen van onze bezoekers

Heeft u een persoonlijk verhaal met betrekking tot dit monument en/of de geschiedenis waarnaar deze verwijst? Deel uw verhaal hier en help ons de herinnering aan de Tweede Wereldoorlog levend te houden.

Let op: wilt u een wijziging voor deze monumentpagina (bijvoorbeeld een correctie of aanvulling) doorgeven? Neem dan contact met ons op.

Heeft u een vraag of wilt u ons iets melden? Kijk bij de veel gestelde vragen of stuur ons een bericht