Adopteer een monument

Herdachte groepen: Algemeen, Vervolgden Nederland, Geallieerde militairen, Verzet Nederland, Burgerslachtoffers, Militairen in dienst van het Ned. Kon. 1940-1945, Burgers voormalig Nederlands-Indië
Ontwerper: Kees Verkade
Onthulling: 22 april 2010
Adopteer dit monument.
Dit monument is in schooljaar 2017-2018 geadopteerd door RSG De Nieuwe Veste.
Dit monument is in schooljaar 2017-2018 geadopteerd door OBS Baalder.
Dit monument is in schooljaar 2017-2018 geadopteerd door CBS de Mars Weijde.

Hardenberg, 'Verlies, verdriet, verzet en vrijheid' (foto: Gemeente Hardenberg)
Hardenberg, De eerste versie van de plaquette (foto: B. van Bohemen / NIOD)
Hardenberg, de carillontoren waar voorheen de plaquette op bevestigd was (foto: Frits van Echten)
Hardenberg, de plaquette op zijn oude locatie (foto: Frits van Echten)
Hardenberg, 'Verlies, verdriet, verzet en vrijheid' (foto: Gemeente Hardenberg)
Hardenberg, 'Verlies, verdriet, verzet en vrijheid' (foto: Gemeente Hardenberg)
Hardenberg, 'Verlies, verdriet, verzet en vrijheid' (foto: Gemeente Hardenberg)

Het monument

Vorm en materiaal
Het monument 'Verlies, verdriet, verzet en vrijheid' in Hardenberg bestaat uit vier bronzen levensgrote figuren die verlies, verdriet, verzet en vrijheid verbeelden. De kunstenaar maakte tevens twaalf miniaturen die werden uitgedeeld aan basisscholen in Hardenberg.

Voor de beeldengroep is een plaquette geplaatst waarop de namen van de 142 oorlogsslachtoffers uit Hardenberg zijn opgenomen en die voorheen op de carillontoren bevestigd was.

Tekst
De tekst op de plaquette luidt:

'10 MEI 1945 HARDENBERG 5 MEI 1945
OPDAT WIJ NIET VERGETEN.'

Symboliek
De vier figuren staan symbool voor de Tweede Wereldoorlog, waarin men verlies, verdriet, verzet en vrijheid kan ervaren.

Digitaal Joods Monument
De joodse oorlogsslachtoffers die op dit gedenkteken vermeld staan, zijn tevens opgenomen in het 'Digitaal Monument Joodse Gemeenschap in Nederland'. Hierin vindt u meer informatie over deze personen met waar mogelijk een korte biografie, familierelaties en adresgegevens.

Onder het kopje 'Geschiedenis' op deze pagina kunt u op een persoonsnaam klikken om doorverwezen te worden naar het Digitaal Joods Monument.

Locatie niet correct? Geef een verbeterde locatie door.

De geschiedenis

Het monument 'Verlies, verdriet, verzet en vrijheid' in Hardenberg, bestaat uit twee onderdelen, te weten de beeldengroep en een plaquette. De plaquette was voorheen bevestigd aan de carillontoren.

De oorspronkelijke bronzen gedenkplaat werd in 2001 al eens vervangen door een nieuw exemplaar. Op deze plaat werden onder het kopje 'GEALLIEERDE VLIEGTUIGBEMANNING' 37 namen van vliegeniers toegevoegd. Verder staat op de nieuwe plaat de naam J.C. Karres bij 'DE DOOR OORLOGSGEWELD OMGEKOMENEN'.

De Nederlandse slachtoffers zijn op de plaquette in zeven categorieën verdeeld.

De namen van de herdachte Nederlandse militairen luiden:
G. Bakker, G.J. Eilander en H. Wolf.

De namen van de herdachte verzetsstrijders luiden:
P. Arends, H. Bolks, A. Bols, J.L. Flapper, H.E. Gouwe, M. Grendelman, G. Griemink, K. Huibers, C.L. de Jong, A.J. Kerkdijk, J.F. Krosse, A. Kremer, H. de Lange, G. Luichies, G. Migchels, G.W. Nijboer, W. Oordt, G. Oosterveen, G.J. Ormel, H.J. Post, J.H. Prenger, N. Rakers, D.J. te Rietstap, G. Salomons, H.H. Scheffer, K. Schippers, H. Schuurman, J. Schut, W. Sebel, R. Seinen, W. van der Sluis, H.H. Kleine Staarman, A. Timmerman, J. Veldkamp en P.H. Wolfert.

De namen van de herdachte joodse slachtoffers luiden:
David Blein, Regina Blein-Hoogstraal, Hartog Simon Blein, Johanna Blein-Zilverberg, Regina Bertha Blein, Simon Blein, Gerta Blein-Gross, Lotte Blein, Lotte Blein-Stein, Asser Bromet, Marcus Bromet, Meijer Bromet, Philip Bromet, Rudolf Emanuel de Bruin, Rosalchen de Bruin-Salomonson, Alex Sallie de Bruin, Emanuel de Bruin, Lion Emanuel de Bruin, Rosetta de Bruin, Isak Frank, Andries Frank, Frederika Frank-Levie, Aron Karel Frank, Zina van Gelderen, Helene Kösters, Mozes Leman, Ottilia Leman-Levie, Liepman Leman, Mathilde Leman, Sientje Leman, Karl Michelsohn, Mathilda Michelsohn-Blein, Ilse Michelsohn, Friedrich Salomonson, Esther Salomonson-Philips, Hanni Bertel Salomonson en Lion Salomonson.

De namen van de door oorlogsgeweld omgekomen herdachte medeburgers luiden:
G. Boers, H. Dijkstra, G.J. Hekman, E.H. van der Elst, J.C. Karres, J.J.P. de Lange, D.J. Plaggenmarsch, A.H. Ravenshorst en M.D. van der Wal.

De namen van de herdachte 'anderszins omgekomenen' luiden:
J.C.H. Fleer sr., J.C.H. Fleer jr., A.H. Flierman, H.J. Meijer, B.H. Plas, J. Schonewille, A. Sportel en H. Visser.

De namen van de herdachte medeburgers die niet uit Duitsland terugkeerden luiden:
H.L.J. Biermans, J. van Faassen, H. Habers, A.J. Hofsteede, D.J. Huiskes, L. Smit en H. Zwiep.

De namen van de herdachte geallieerde vliegers luiden:
R.I.H. Aird, R.A. Blomberg, W.T. Brunson, E.T. Cooper, R. Cordingley, W.R. Davies, J.V. Del Torto, D.P. Drummond, I. Duncan, P.W. Dunn, J. Forbes, J. Forman, R. Goulding, J. Gunning, K.H. Grenfell, D. Hanlon, E.A. Hansen, C. Holland, W.J. Howes, E. Jackson, R.H. Jordan, G.E. Lewis, E.F. Lloyd, R.E. Mc Cormick, S.F.S. Mc Cullagh, D. Morrison, F.G. Peebles, R.L. Potter, B. Ramsden, G.W. Rhodes, J.J. Scheppard, G. Slater, H. Smith, J.E. Sumpton, L.R. Watts, S.G. Webb en R.S. Williams.

De namen van de herdachte medeburgers die in voormalig Nederlands-Indië omkwamen luiden:
J.H. van den Berg, H. Bosch, G. Brand, J.H. Herbers, E.H. Meijertink en A. Stroeve.

Oprichting
Nadat besloten was om de carillontoren waaraan de plaquette bevestigd was te slopen ten behoeve van een nieuw gemeentehuis, zocht de gemeente Hardenberg een oplossing voor het oorlogsmonument. De keuze viel op een nieuw monument, waaraan de plaquette werd toegevoegd. Het gemeentebestuur en het 4-mei Comité gaven gezamenlijk opdracht aan de kunstenaar Kees Verkade om een nieuw oorlogsmonument te ontwerpen.

Onthulling
Het monument werd onthuld in het bijzijn van de kunstenaar en zijn vrouw Ludmila, de burgemeester en de Overijsselse commissaris van de Koningin Geert Jansen.

Bronnen

  • Gemeente Hardenberg;
  • De Pers;
  • Sallander;
  • Sta een ogenblik stil... Monumentenboek 1940/1945 van Wim Ramaker en Ben van Bohemen. (Kampen, Uitgeversmaatschappij J.H. Kok Matrijs, 1980). ISBN 90 242 0185 3;
  • Joodse oorlogsmonumenten in de provincie Overijssel van H. Hamburger en J.C Regtien, met medewerking van Fr. van Echten (Bedum, Uitgeverij Profiel, 2002). ISBN 90 5294 294 8.

Herdenking aanmelden

Op 4 mei vindt de Nationale Herdenking plaats en wordt er in heel Nederland herdacht. Daarnaast zijn er door het jaar heen herdenkingen waar specifieke groepen slachtoffers of bijzondere gebeurtenissen worden herdacht, zoals de Indiëherdenking op 15 augustus en de Nationale Holocaust Herdenking (laatste zondag van januari).
Wij brengen al deze herdenkingen onder in de herdenkingskalender. Alle herdenkingen van de Tweede Wereldoorlog en oorlogssituaties en vredesoperaties daarna in Nederland kunt u aanmelden.
Er is nog geen herdenking bij dit monument aangemeld. Dat kunt u hier doen.

Persoonlijke bijdragen van onze bezoekers

Heeft u een persoonlijk verhaal met betrekking tot dit monument en/of de geschiedenis waarnaar deze verwijst? Deel uw verhaal hier en help ons de herinnering aan de Tweede Wereldoorlog levend te houden.

Let op: wilt u een wijziging voor deze monumentpagina (bijvoorbeeld een correctie of aanvulling) doorgeven? Neem dan contact met ons op.

Heeft u een vraag of wilt u ons iets melden? Kijk bij de veel gestelde vragen of stuur ons een bericht