Adopteer een monument

Herdachte groepen: Verzet Nederland, Vervolgden Nederland, Burgerslachtoffers
Onthulling: 1948
Adopteer dit monument.

Nijmegen, plaquette in Universiteitsgebouw (foto: FakirNL CC BY-SA 3.0)
Nijmegen, plaquette in Universiteitsgebouw (foto: Fotocollectie Katholiek Documentatie Centrum - Nijmegen / Fotopersbureau Gelderland)

Het monument

Vorm en materiaal
De plaquette in het Universiteitsgebouw in Nijmegen is uitgevoerd in natuursteen.

Tekst
De tekst op de gedenkplaat luidt:

'IN PIAM MEMORIAM CATHOLICAE UNIVERSITATIS NOVIOMAGENSIS PROFESSORUM
ET ALUMNORUM QUI CRUDELISSIMO ARDENTE BELLO MCMXL - MCMXLV PRO FIDE
AC PATRIA BENE MERENTES VITAM POSUERUNT.'

Hieronder zijn de namen van 47 oorlogsslachtoffers aangebracht.

Locatie niet correct? Geef een verbeterde locatie door.

De geschiedenis

De plaquette in het Universiteitsgebouw in Nijmegen is opgericht ter nagedachtenis aan de 47 docenten, alumni en studenten die tijdens de Tweede Wereldoorlog door oorlogshandelingen zijn omgekomen. Onder hen waren ook enige Joden.

De namen van de 47 slachtoffers luiden:

Pater Rochus Beving O.F.M. Theol. drs
.; mr. R.A.C. van den Boorn; prof. dr. Titus Brandsma O. Carm.; Th.H.M. Coolen Litt Germ. drs.; mr. TH.A.M. Couwenberg; mr. C.J.Daniels; J.W.H.M. Dols Litt. Ned. drs.; jhr. mr. P.J.M. von Fisenne; A.L. Fredericks; Pater mr. dr. Angelinus Freericks O.F.M.CAP.; Mejuffrouw P.M.O.S. Geerts ; mr. A.Q.H.P. Geurts; dr. P.H.J.M. Geurts; J.J. Hendrikx; G.A. Hoes; J.J.L van Hoof; mgr. prof. dr. J.H.E.J. Hoogveld; J.F.H.M. Baron van Hövell van Wezeveld en Westerflier; mr. L.F. Jansen; J.W.A.H.M. Jaspers; W.A. van Kempen Ec. drs.; Mevrouw Mr J.J. van Lugt – de Preter; mr. M.Ch.O.M.R. Magnee de Horn; S.F.J. Martens; H.J. Meyer; mr. M.A. Mignot; mr. L.W.W.M. Moller; J.L. Moonen Theol. drs.; U.H.A. Nooteboom; mr. J. van Ophuysen; mr. F.H.M.J. van Oppen; F.Ph. Polak; prof. mr. R.H.W. Regout S.J.; jhr. mr. Th.W. Serraris; mr. J.M. Sormani; W.G.H.A. Stapert Psych. drs.; Pater Firmatus Stevens O.F.M.; mr. R.J.J.M. Tellegen; W.L.M. Theunissen; G.W.A.M. Vekemans; Pater Hubertus J.Th.H. Verbeeten O.E.S.A.; R. Vermeulen; J.J. de Weert; Mejuffrouw M.L.H. Zilkens.

Enkele medewerkers en studenten van de Nijmeegse universiteit namen na de inval van de Duitsers al snel een opstandige houding aan. Een van hen was de Nijmeegse professor Robert Regout, die na de Duitse inval op zijn fiets de stad rond reed om iedereen die hij van een slappe houding tegenover de bezetter verdacht op andere gedachten te brengen. Enkele weken na zijn fietstocht werd hij - net als enkele collega's - gearresteerd door de Sicherheitsdienst (SD). Twee jaar later stierf hij in het Beierse concentratiekamp Dachau, waar ook zijn collega Titus Brandsma om het leven kwam.

De student Psychologie Antoon Frederiks organiseerde een verzetskern en schreef een pamflet waarin hij opriep tot een landelijke staking. Er ontstond een massale werkweigering, die hardhandig werd neergeslagen door de Duitse bezetter. Frederiks heeft de oorlog niet overleefd; hij werd verraden en gefusilleerd. Ook de student Rechten Joseph van Hövell van Wezeveld en Westerflier was actief in het verzet. Hij vertegenwoordigde Nijmegen bij het landelijke studentenverzet - de Raad van Negen - en zorgde ervoor dat het landelijke studentenblad De Geus werd verspreid. Student Wim van Kempen werkte mee aan het verzetsblad Christofoor.

De Nijmeegse rector magnificus B.H.D. Hermesdorf besloot om als enige Nederlandse universiteit, de door de bezetter verplicht gestelde loyaliteitsverklaring niet aan haar studenten voor te leggen. De universiteit sloot vanaf 10 april 1943 - de datum dat de verklaring moest zijn ondertekend - zelf haar deuren. Uiteindelijk werd de loyaliteitsverklaring slechts door twee Nijmeegse studenten getekend.

De bekendste Nijmeegse verzetsheld is ongetwijfeld de rechtenstudent Jan van Hoof. Hij speelde een belangrijke rol bij het in kaart brengen van de Duitse verdedigingswerken aan de vooravond van de bevrijding van Nijmegen. Op 17 september 1944 begon operatie Market Garden, waarbij de geallieerden landden nabij Eindhoven, Nijmegen en Arnhem. In Nijmegen werd hevig gevochten om de strategisch gelegen Waalbrug, die eerder door de Duitsers met explosieven was ondermijnd. Of Jan van Hoof deze bommen heeft verwijderd, is altijd onduidelijk gebleven. Hij heeft zelf nooit uitsluitsel kunnen geven. Toen hij als gids een verkenningswagen van de Royal Engineers door de binnenstad loodsde werd deze auto in brand geschoten. Van Hoof overleefde het voorval, maar werd alsnog opgepakt, mishandeld en gedood.

Onthulling
Het monument is onthuld in 1948. Oorspronkelijk bevond het monument zich in de Aula van de voormalige Katholieke Universiteit Nijmegen aan de Bijleveldsingel te Nijmegen. Later is het monument verplaats naar de nieuwe Aula van de Radboud Universiteit aan de Comemiuslaan te Nijmegen.

Locatie
De gedenkplaat hangt in de Aula van de Radboud Universiteit, gelegen aan de Comeniuslaan te Nijmegen.

Bronnen

Herdenking aanmelden

Op 4 mei vindt de Nationale Herdenking plaats en wordt er in heel Nederland herdacht. Daarnaast zijn er door het jaar heen herdenkingen waar specifieke groepen slachtoffers of bijzondere gebeurtenissen worden herdacht, zoals de Indiëherdenking op 15 augustus en de Nationale Holocaust Herdenking (laatste zondag van januari).
Wij brengen al deze herdenkingen onder in de herdenkingskalender. Alle herdenkingen van de Tweede Wereldoorlog en oorlogssituaties en vredesoperaties daarna in Nederland kunt u aanmelden.
Er is nog geen herdenking bij dit monument aangemeld. Dat kunt u hier doen.

Persoonlijke bijdragen van onze bezoekers

Heeft u een persoonlijk verhaal met betrekking tot dit monument en/of de geschiedenis waarnaar deze verwijst? Deel uw verhaal hier en help ons de herinnering aan de Tweede Wereldoorlog levend te houden.

Let op: wilt u een wijziging voor deze monumentpagina (bijvoorbeeld een correctie of aanvulling) doorgeven? Neem dan contact met ons op.

Heeft u een vraag of wilt u ons iets melden? Kijk bij de veel gestelde vragen of stuur ons een bericht