Adopteer een monument

Herdachte groepen: Vervolgden Nederland, Burgerslachtoffers
Ontwerper: Christelijke Hogeschool Leeuwarden
Onthulling: 4 mei 2007
Adopteer dit monument.
Dit monument is in schooljaar 2017-2018 geadopteerd door OBS De Elsakker.

Westervelde, monument 'Kamp De Fledders' (foto: Niek van der Oord / Stichting Joodse Werkkampen)
Onthullling van het monument (foto: Roder Journaal)
Westervelde, monument 'Kamp De Fledders' (foto: Frits van Echten)
Westervelde, monument 'Kamp De Fledders' (foto: Niek van der Oord / Stichting Joodse Werkkampen)

Het monument

Vorm en materiaal
Het monument 'Kamp De Fledders' in Westervelde (gemeente Noordenveld) is een glasplaat, ingeklemd tussen twee betonnen, gebogen houders. Op de glasplaat is een tekst aangebracht. Tussen de regels is prikkeldraad verbeeld. Het gedenkteken staat op een gemetseld plateau, in de vorm van een davidster, die tussen de twee laagste banen prikkeldraad is aangebracht.

Tekst
De tekst op de glasplaat luidt:

'EEN MONUMENT VOOR GISTEREN, VANDAAG EN MORGEN.
IN 1942 VERBLEVEN IN HET NABIJGELEGEN WERKKAMP
"DE FLEDDERS" 120 JOODSE MEDEBURGERS.
ZIJ KWAMEN NIET MEER TERUG.'

Hierboven is een gedicht van Jacqueline van der Waals aangebracht.

Symboliek
Het glaswerk staat symbool voor het bieden van perspectief. De twee houders refereren aan de hekken in de concentratiekampen. Het prikkeldraad symboliseert afscheiding. Met het monument wil men heden, verleden en toekomst met elkaar verbinden.

Locatie niet correct? Geef een verbeterde locatie door.

De geschiedenis

Het monument 'Kamp de Fledders' in Westervelde (gemeente Noordenveld) is opgericht ter nagedachtenis aan de 120 joodse dwangarbeiders die in de periode juli-oktober 1942 in dit werkkamp ondergebracht waren.

Rijkswerkkamp ‘De Fledders’ werd midden jaren dertig gebouwd. Het kamp deed toen dienst als verblijfplaats van gevluchte joden uit Duitsland en werklozen die werden aangesteld voor ontginningswerk. Tijdens de bezettingsjaren werd De Fledders een Joods werkkamp. In de periode juli-oktober 1942 werden er 120 Groningse joden tewerkgesteld. Op 2 en 3 oktober 1942 zijn zij allen door de bezetter overgeplaatst naar concentratiekampen. Geen van hen heeft de Tweede Wereldoorlog overleefd. Na de bevrijding werden er in het kamp NSB-ers gevangen gehouden. Eind jaren veertig werd 'De Fledders' gebruikt als opvangplaats voor Zuid-Molukkers. De laatste van de vier houten barakken werd omstreeks 1959 afgebroken.

De uit Hoogkerk afkomstige Thea Dop heeft enkele jaren geleden een briefwisseling van haar moeder Janny Hulleman met de in het kamp De Fledders gevangenen genomen Harry de Metz openbaar gemaakt. De briefwisseling geeft een aangrijpend beeld van de dagelijkse gang van zaken in het kamp. Historicus Jaap Ekhart bewerkte de brieven tot het boek ‘Een liefde, een oorlog’. Ekhart noemde de brieven menselijk, informatief en zeker ook voor kinderen erg toegankelijk.

Oprichting
De oprichting van het monument was een initiatief van de Historische Vereniging Norch.

Onthulling
Het monument is onthuld op 4 mei 2007 door Thea Dop. Zij werd hierbij geholpen door Lars Hidding en Luuk Steenbergen, leerlingen van de basisschool De Elsakker in Westervelde. Tijdens de onthulling las Thea Dop enkele citaten voor uit het boek van Jaap Ekhart: 'Voor ons allen is nu het ergste aangebroken, n.l. de tijd van absolute afzondering van de buitenwereld. Liefste, het gehele kamp is omgeven met prikkeldraad, bewegingsvrijheid is er helemaal niet. Dus 0 uur per week vrij. Pakjes mogen we niet ontvangen, rookerskaarten afgenomen, eten heel weinig. Enfin Janny, je kunt je wel voorstellen hoe groot de sof is. Als we dit nog overleven, zullen we het ons gehele leven nooit meer kunnen vergeten. Het is natuurlijk een verlaten oord waar in de buurt geen huis te bekennen is, maar mogelijk is het nog dat we enige bewegingsvrijheid zullen krijgen. Het is allemaal zo vreemd en verlaten, we moeten helemaal wennen, en dat zal moeilijk zijn. Schat, we zullen ons lot met moed en volharding dragen en vertrouwen dat het niet te lang zal duren. Weest gegroet en vele kussen van mij, je liefhebbende Harry. Als je terug schrijft is het adres: H. de Mets, Kamer 2 R.W.K. ‘de Fledders’ Norg.'

Locatie
Het monument bevindt zich in het weiland tussen Westervelde, Zuidvelde en Huis ter Heide (gemeente Noordenveld), aan de weg van Zuidvelde naar de Kolonievaart ter hoogte van de ingang van het voormalige Joodse werkkamp.

Bron

Voor meer informatie
'Een liefde, een oorlog', Jaap Ekhart, Uitgeverij Passage, ISBN 90 5452 113 9.

Herdenking aanmelden

Op 4 mei vindt de Nationale Herdenking plaats en wordt er in heel Nederland herdacht. Daarnaast zijn er door het jaar heen herdenkingen waar specifieke groepen slachtoffers of bijzondere gebeurtenissen worden herdacht, zoals de Indiëherdenking op 15 augustus en de Nationale Holocaust Herdenking (laatste zondag van januari).
Wij brengen al deze herdenkingen onder in de herdenkingskalender. Alle herdenkingen van de Tweede Wereldoorlog en oorlogssituaties en vredesoperaties daarna in Nederland kunt u aanmelden.
Er is nog geen herdenking bij dit monument aangemeld. Dat kunt u hier doen.

Persoonlijke bijdragen van onze bezoekers

Heeft u een persoonlijk verhaal met betrekking tot dit monument en/of de geschiedenis waarnaar deze verwijst? Deel uw verhaal hier en help ons de herinnering aan de Tweede Wereldoorlog levend te houden.

Let op: wilt u een wijziging voor deze monumentpagina (bijvoorbeeld een correctie of aanvulling) doorgeven? Neem dan contact met ons op.

Heeft u een vraag of wilt u ons iets melden? Kijk bij de veel gestelde vragen of stuur ons een bericht