Adopteer een monument

Herdachte groepen: Algemeen
Ontwerper: Shinkichi Tajiri (1923)
Onthulling: 2 mei 2007
Adopteer dit monument.

Venlo, 'De Wachters' (bron: museum Bommel van Dam)
Venlo, 'De Wachters' (bron: museum Bommel van Dam)
Venlo, 'De Wachters' (bron: museum Bommel van Dam)
Venlo, 'De Wachters' (bron: museum Bommel van Dam)
Venlo, 'De Wachters' (bron: museum Bommel van Dam)

Het monument

Vorm en materiaal
Het monument ‘De Wachters’ in Venlo bestaat uit vier gietijzeren, figuratieve beelden, geplaatst op een sokkel. De sculpturen zijn, inclusief sokkels, negen meter hoog.

Symboliek
De Amerikaanse Japanner Shinkichi Tajiri geeft met zijn beeldhouwkunst al meer dan zestig jaar vorm aan de psychologische littekens die de indringende ervaringen van de Tweede Wereldoorlog op hem hebben achtergelaten. Eind jaren veertig maakt hij een eerste serie krijgers van gips en ijzeren armaturen. In de jaren negentig pakt hij het thema van de krijger weer op als hij van beroepsverenigingen van militairen de opdracht krijgt een beeld te maken dat de afschaffing van de dienstplicht uitbeeldt. Een Wachter van Tajiri staat al ruim tien jaar voor het ministerie van Defensie in Den Haag.

Venlo hoopt dat de gedachte achter Tajiri’s beelden, gemeenschappen vrijwaren van geweld en oorlog, op de vijftig jaar oude stadsbrug beklijft en dat de bevolking lang en in vrede kan genieten van de sculpturen. Naast ‘De Wachters’ wordt op de brug nieuwe verlichting van onderen geplaatst, zodat de sculpturen verticaal extra worden aangelicht.

Locatie niet correct? Geef een verbeterde locatie door.

De geschiedenis

‘De Wachters’ in Venlo waarschuwen tegen agressie, geweld en oorlog. Ze dienen als symbolische hoeders van de stad Venlo.

Na een voorspoedige opmars door Noord-Frankrijk en België waren de Amerikanen van de 30ste infanterie 'Old Hickory' erin geslaagd het grootste deel van Zuid-Limburg te bevrijden. Vervolgens wilden de geallieerden op 17 september 1944 met een groot offensief (operatie 'Market Garden') vanuit België een bruggenhoofd over de grote rivieren in Nederland veroveren. Luchtlandingstroepen moesten in een bliksemsnelle aanval bruggen in Noord-Brabant en Gelderland veilig stellen. Vanuit België moesten grondtroepen over de veroverde bruggen naar het IJsselmeer optrekken.

Er werden drie complete divisies gedropt: de 101ste US Airborne Divisie bij Eindhoven en Veghel, de 82ste US Airborne Divisie bij Grave en Groesbeek en de 1ste Britse Airborne Divisie bij Arnhem en Oosterbeek. Bij de Amerikanen verliep alles vrij goed. De bruggen over de Maas en het Maas-Waalkanaal bij Heumen en de meeste bruggen nabij Eindboven vielen in hun handen en na harde strijd ook de Waalbrug bij Nijmegen. Maar de Rijnbrug bij Arnhem bleek een brug te ver. De Britse para's werden verrast door Duitse pantsertroepen en moesten zich onder zware verliezen terugtrekken in de Betuwe.

 Op 19 september stagneerde ook de Amerikaanse opmars in Zuid-Limburg, enkele kilometers ten noorden van Sittard. De frontlinie liep nu dwars door Limburg. In de daaropvolgende maanden ontstond in dit gebied een zware en bloedige strijd, waaronder de burgerbevolking zwaar te lijden had. 

Ook Venlo lag in de frontlinie. De geallieerden vochten zich vanuit de Peel moeizaam een weg naar de Maas. Naarmate de bezetters steeds verder naar hun eigen rijksgrens werden teruggedrongen, werden zij steeds taaier en fanatieker. De brug over de Maas tussen Venlo en Blerick werd vanwege haar strategisch belang tussen 13 oktober en 19 november 1944 herhaaldelijk gebombardeerd. De bevolking leed zwaar onder deze voortdurende bombardementen. Dieptepunten waren 4 en 5 november.

In het najaar van 1944 hield Martien Blondel (pseudoniem voor Gijs Bertels) een dagboek bij. Zijn relaas over de gebeurtenissen in het najaar van 1944 zijn vastgelegd in de publicatie Die swaere noodt. Blondel noteerde in zijn dagboek: 'Zondag, 5 november 1944. Het Venlose hart roept ach en wee. Van de ene kant tot de andere waggelen boven de stad logge vlammen. Ons lief heem brandt en in de onrustige ademtocht van de nachtwind gloeien de rossige schijnsels zo ver langs het wolkendek, dat heel Noord-Limburg moet weten: de stad van Valuas brandt. De oorlogsgod heeft zijn fakkel in het hart van Venlo gestoten. [...] Andermaal sloegen de bommen ver bezijden het doel in de binnenstad rondom de Sint-Nicolaaskerk. De meisjesscholen in de Grote Kerkstraat stortten in boven de kelders, waar tientallen kloosterzusters opgesloten raakten. In het midden van de stad begon het hier en daar te branden. Vonken zwierden met de storm door de vernielde ramen van de Klaaskerk. De waterleidingen waren kapot. Bluswater moest van ver worden opgepompt. De vuurgloed wakkerde aan tot een ronkende en ziedende hel. Een orkaan van vonken joelde over een stad, die met haar vensterloze huizen en stukgeschoten daken open lag voor iedere kiem van vuur. Dit kon de volledige ondergang worden.'

Maar de wind ging liggen en een hevige regenval maakte een einde aan de vuurzee. Circa 16.000 Venlonaren waren gevlucht naar dorpen ten noorden en ten zuiden van de stad. Plunderingen braken uit en Venlo raakte in een toestand van ontreddering en anarchie. Ook het voedselgebrek was dramatisch. Het laatste en tevens zwaarste bombardement trof Venlo op zondag 19 november 1944. Twintig burgers kwamen hierbij om het leven. Op 25 november 1944 blies de bezetter de Maasbrug op. Het officiële dodental als gevolg van de bombardementen was inmiddels opgelopen tot 333. Op 3 december 1944 werd het stadsdeel Blerick na een zwaar gevecht tussen de Britten en de bezetter bevrijd. De Britten bleven in Blerick hun wonden likken. Venlo zou nog maandenlang bezet blijven. Omdat Noord- en Midden-Limburg in de frontlinie lagen, besloot de bezetter een evacuatiebevel voor dit gebied uit te vaardigen. Ook Venlo werd ontruimd. Treinen vol evacués vertrokken naar Groningen, Friesland en Drenthe, waar de Limburgers werden ondergebracht bij particulieren. Na alle doorstane ellende in Limburg werden ze in het hoge noorden in de loop van de maand april vrijwel geruisloos door de Canadezen bevrijd.

De Maasbrug werd tijdens het laatste bombardement op 25 november 1944 geheel verwoest. In 1957 is de brug herbouwd.

Oprichting
Aanleiding voor de oprichting van het monument was het 50-jarig jubileum van de Maasbrug.

Onthulling
Het monument is onthuld op 2 mei 2007, door Hare Majesteit Koningin Beatrix.

Locatie
Het monument bevindt zich op de Maasbrug in Venlo.

Bronnen

  • Die swaere noodt van Martien Blondel (december 1945);
  • Limburgse monumenten vertellen 1940-1945 van H.J. Mans en A.P.M. Cammaert. (Maastricht, Stichting Historische Reeks Maastricht, 1994). ISBN 90 70356 67 8;
  • Krantenartikel in De Gooi en Eemlander van 3 mei 2007;
  • www.musea.nu

Herdenking aanmelden

Op 4 mei vindt de Nationale Herdenking plaats en wordt er in heel Nederland herdacht. Daarnaast zijn er door het jaar heen herdenkingen waar specifieke groepen slachtoffers of bijzondere gebeurtenissen worden herdacht, zoals de Indiëherdenking op 15 augustus en de Nationale Holocaust Herdenking (laatste zondag van januari).
Wij brengen al deze herdenkingen onder in de herdenkingskalender. Alle herdenkingen van de Tweede Wereldoorlog en oorlogssituaties en vredesoperaties daarna in Nederland kunt u aanmelden.
Er is nog geen herdenking bij dit monument aangemeld. Dat kunt u hier doen.

Persoonlijke bijdragen van onze bezoekers

Heeft u een persoonlijk verhaal met betrekking tot dit monument en/of de geschiedenis waarnaar deze verwijst? Deel uw verhaal hier en help ons de herinnering aan de Tweede Wereldoorlog levend te houden.

Let op: wilt u een wijziging voor deze monumentpagina (bijvoorbeeld een correctie of aanvulling) doorgeven? Neem dan contact met ons op.

Heeft u een vraag of wilt u ons iets melden? Kijk bij de veel gestelde vragen of stuur ons een bericht