Adopteer een monument

Herdachte groepen: Militairen in dienst van het Ned. Kon. na 1945, Geallieerde militairen, Burgerslachtoffers
Onthulling: 23 april 1990
Adopteer dit monument.
Dit monument is in schooljaar 2018-2019 geadopteerd door PCBS Ichtus.

Apeldoorn, plaquette in de Koninklijke Stallen (foto: Jan van den Heuvel)
Apeldoorn, plaquette in de Koninklijke Stallen (foto: Jan van den Heuvel)
Rob van Zinnicq Bergmann in 1944 (bron: 'Het doel bereikt' van R.J.E.M van Zinnicq Bergmann (Leiden, 1990).)
Typhoon jagerbommenwerper (bron: Jelle Reitsma)

Het monument

Vorm en materiaal
De plaquette in de Koninklijke Stallen te Apeldoorn is uitgevoerd in roestvrij staal. De plaquette is 30 centimeter hoog en 36 centimeter breed.

Tekst
De tekst op de plaquette luidt:

'4 NOVEMBER 1944 KREEG HET 181STE ROYAL AIR FORCE SQUADRON
OPDRACHT HET NOORDELIJKE PAVILJOEN VAN DE KONINKLIJKE STALLEN VAN PALEIS HET LOO,
TOEN BEZET DOOR SS TROEPEN, TE VERNIETIGEN.
TWAALF TYPHOONS VERNIETIGDEN MET HUN RAKETTEN HET GEHELE PAVILJOEN,
DAT NIET MEER WERD OPGEBOUWD.
DE NEDERLANDER R.J.E.M. VAN ZINNICQ BERGMANN, EEN VAN DE TWAALF PILOTEN,
HEEFT DE AANVAL BESCHREVEN IN ZIJN BOEK 'HET DOEL BEREIKT'.
HET EERSTE EXEMPLAAR VAN DIT BOEK WERD OP 23 APRIL 1990 OP DEZE PLEK,
WAAR HET PAVILJOEN HEEFT GESTAAN, AANGEBODEN AAN
Z.K.H. PRINS BERNHARD DER NEDERLANDEN

PLAQEUTTE AANGEBODEN DOOR DE UITGEVER VAN 'HET DOEL BEREIKT', VAN MAZIJK UITGEVERS B.V.- LEIDEN.'

Locatie niet correct? Geef een verbeterde locatie door.

De geschiedenis

De plaquette in de Koninklijke Stallen te Apeldoorn herinnert aan de Engelse luchtaanval op het noordelijke paviljoen van de Koninklijke Stallen van Paleis het Loo op 4 november 1944.

Paleis Het Loo werd tijdens de Tweede Wereldoorlog door de bezetter gebruikt als hospitaal. In het noordelijke paviljoen van de stallen was in 1944 het hoofdkwartier van de Waffen SS gevestigd. De Engelsen waren hiervan op de hoogte en besloten het hoofdkwartier uit te schakelen. Op zaterdag 4 november 1944 stegen 12 Typhoon jagerbommenwerpers van het 181ste Squadron van de RAF op vanaf Eindhoven om een luchtaanval uit te voeren op het noordelijke paviljoen. Grote nauwkeurigheid was geboden bij deze aanval, in verband met het feit dat er Nederlandse families in het zuidelijke paviljoen woonden. De Typhoons vuurden hun raketten af en vernietigden het doel. Hierbij werden een aantal Nederlandse SS-ers gedood. Om de aandacht van de Duitse luchtafweer af te leiden, voerde het 247ste Squadron tegelijkertijd aanvallen uit op andere doelen in Apeldoorn.

De Nederlander Rob van Zinnicq Bergmann, die bij 181ste Squadron vloog, schrijft in zijn boek Het doel bereikt dat de aanval een groot succes was. Het gebouw werd inderdaad volledig vernietigd. Maar de maandag na de aanval vorderde de bezetter een paar woningen in de Rostocklaan, tegenover de Keizerskroon. In een van die huizen werd de verbindingsapparatuur uit het getroffen paviljoen opgesteld. Uit verslagen uit die tijd blijkt dat er niet veel schade aan de overige delen van de stallen was. Maar op de Loseweg werden huizen geraakt en werden zeker drie onschuldige mensen gedood. Eén Typhoon van het 247ste Squadron werd neergeschoten en kwam dicht bij de stallen terecht. Piloot David Wallace kwam daarbij om het leven.

Rob van Zinnicq Bergmann was van oorsprong een cavalerieofficier. Hij vocht in de meidagen van 1940 tegen de bezetter. Hierbij raakte hij gewond en kwam met een gebroken been in een hospitaal terecht. Toen hij weer beter was probeerde hij uit Nederland te ontsnappen. Van Zinnicq Bergmann werd echter verraden en moest onderduiken. Een Brabantse plattelandsdokter hielp hem uit handen van de bezetter te blijven, bezorgde hem een valse identiteitskaart met een nieuwe naam en zorgde ervoor dat hij aan boord van een sleepboot naar België kon ontkomen. Na omzwervingen via Frankrijk en Spanje belandde Van Zinnicq Bergmann in Portugal. Van daaruit reisde hij naar Engeland. Als piloot van de Royal Air Force vloog Rob van Zinnicq Bergmann in de oorlog met vliegtuigen als Spitfire, Hurricane en Typhoon. De Engelsen gaven hem de bijnaam 'Bergy'. Koningin Wilhelmina benoemde hem in 1945 tot haar adjudant en twee jaar later tot hofmaarschalk. Rob van Zinnicq Bergmann stierf op 14 juni 2004.

Onthulling
Het monument is op 23 april 1990 onthuld door Z.K.H. Prins Bernhard. Het monument is geadopteerd door de Protestants Christelijke basisschool De Ichtus.

Locatie
De plaquette is bevestigd aan de gevel van het gebouw van de Koninklijke Stalen van Rijksmuseum Paleis Het Loo te Apeldoorn.

Bronnen

  • De heer Jelle Reitsma;
  • Apeldoorn '40-'45, het verhaal achter de Apeldoornse oorlogsmonumenten van Jan Heerze en Jelle Reitsma (Apeldoorn, 2006);
  • Het doel bereikt van R.J.E.M van Zinnicq Bergmann (Leiden, 1990);
  • Oorlogsvlieger en hofmaarschalkRob van Zinnicq Bergmann: 1917-2004, door John van Miltenburg in het Brabants Dagblad van 17 juni 2004;
  • www.apeldoornendeoorlog.nl.

Herdenking aanmelden

Op 4 mei vindt de Nationale Herdenking plaats en wordt er in heel Nederland herdacht. Daarnaast zijn er door het jaar heen herdenkingen waar specifieke groepen slachtoffers of bijzondere gebeurtenissen worden herdacht, zoals de Indiëherdenking op 15 augustus en de Nationale Holocaust Herdenking (laatste zondag van januari).
Wij brengen al deze herdenkingen onder in de herdenkingskalender. Alle herdenkingen van de Tweede Wereldoorlog en oorlogssituaties en vredesoperaties daarna in Nederland kunt u aanmelden.
Er is nog geen herdenking bij dit monument aangemeld. Dat kunt u hier doen.

Persoonlijke bijdragen van onze bezoekers

Heeft u een persoonlijk verhaal met betrekking tot dit monument en/of de geschiedenis waarnaar deze verwijst? Deel uw verhaal hier en help ons de herinnering aan de Tweede Wereldoorlog levend te houden.

Let op: wilt u een wijziging voor deze monumentpagina (bijvoorbeeld een correctie of aanvulling) doorgeven? Neem dan contact met ons op.

Heeft u een vraag of wilt u ons iets melden? Kijk bij de veel gestelde vragen of stuur ons een bericht