Adopteer een monument

Herdachte groepen: Burgerslachtoffers, Vervolgden Nederland
Onthulling: 1956
Adopteer dit monument.
Dit monument is in schooljaar 2018-2019 geadopteerd door Dalton OBS De Meer.

Amsterdam, WV-HEDW monument (foto: Joost Elten CC BY 3.0)
Amsterdam, WV-HEDW monument (foto: Joost Elten CC BY 3.0)
Amsterdam, WV-HEDW monument (foto: Hette Spoelstra)
Amsterdam, WV-HEDW monument (foto: Anita van Stel)
Amsterdam, WV-HEDW monument (foto: Hette Spoelstra)
Amsterdam, WV-HEDW monument (foto: Hette Spoelstra)

Het monument

Vorm en materiaal
Het monument van voetbalclub WV-HEDW in Amsterdam bestaat uit een gedenkmuur van metaal waarop twee gedenkplaten zijn aangebracht. Beide platen zijn voorzien van een glasplaat. 

Teksten
De tekst op de linker gedenkplaat luidt:

'TER HERINNERING
AAN ONZE H.E.D.W.
CLUBVRIENDEN
ZIJ VIELEN ALS SLACHTOFFER
VAN DE DUITSCHE TERREUR
1940 - 1945

WIJ GEDENKEN HEN
IN EERBIED.'

Onder het glas zijn op de gedenkplaat de namen van 162 omgekomen clubleden van HEDW aangebracht.

De tekst op het rechter gedenkplaat luidt:

'A.V.V.
WILHELMINA
VOORUIT.'

'TER WEEMOEDIGE HERINNERING AAN DE LEDEN
DIE ONS IN DE JAREN 1940-1945 ZIJN ONTVALLEN

Eronder zijn de namen van 64 omgekomen leden aangebracht.

Wijzigingen
Toen WV-HEDW in 1998 verhuisde naar Sportpark Middenmeer, spraken de leden als nadrukkelijke wens uit dat het monument behouden zou blijven. Het werd grondig gerestaureerd en markeert sindsdien de toegang van het sportterrein.  Vanwege de uitbreiding van de accommodatie is het monument in 2020 vernieuwd. Daarbij is de muur uit 1998 vervangen door een metalen achterwand, de door de jaren aangetaste gedenkstenen zijn verstevigd. Ook is het monument tien meter verplaatst. 

Informatie van de Oorlogsgravenstichting over slachtoffers

Achternaam Voornamen Geboren Overleden
Appel Israël 12-01-1910 28-02-1943
Aandagt Isaac 08-11-1898 30-11--0001
Aandagt Jonas 09-10-1921 30-11--0001
Abraham Aaron 26-12-1927 09-07-1943
Agsteribbe Joseph 09-04-1909 31-03-1943
Aldewereld Jonas 28-08-1925 30-09-1942

Weet u of er op dit monument een naam voorkomt die ook bij de Oorlogsgravenstichting bekend is? Ga dan naar de website van de Oorlogsgravenstichting, zoek de persoon in de database en koppel dit monument aan deze persoon. U moet hiervoor wel een account aanmaken bij de Oorlogsgravenstichting. Na de koppeling verschijnt de naam van het slachtoffer op deze pagina.

Locatie niet correct? Geef een verbeterde locatie door.

De geschiedenis

Het monument van voetbalclub WV-HEDW in Amsterdam is opgericht ter nagedachtenis aan de 67 leden van Wilhelmina Vooruit en de 169 leden van Hortus Eendracht Doet Winnen die tijdens de bezettingsjaren door oorlogshandelingen zijn omgekomen. Wilhelmina Vooruit (WV) en Hortus Eendracht Doet Winnen (HEDW) waren geen exclusief joodse verenigingen, maar het aantal joodse leden was wel bijzonder groot (respectievelijk 45% en 95%). In de Tweede Wereldoorlog werden velen van hen door de bezetter omgebracht.

De namen van de slachtoffers van W.V. luiden:

I. Aappel, H. Aussen, M. Aussen, L. Blitz, E. Blom, E. Breemer, J.L. Cohen, Max Cohen, M. Cok, L. Drukker, G. Duim, Z.L. Duim, I. Frank, J. Frank, S. Franken, B. Groen, E. Groen, H. Groenheim, L. Groenheim, E. Groenteman, A.L. de Groot, H. de Haas, J. Jas, M. de Jong, J. Kapper, A. Kerkmeester, L. Kerkmeester, E. Koopman, B. Korper, A. Lenson, L. Leuw, H. de Levie, H. Lopes Dias, A. Loterijman, E. Lowenstein, N. Mandel, J. Mendes Monteiro, S. Mossel, M. Meeter, L. Pach, E. Pashter, E. Pehha, H. Polak, M. van Praag, (?) Premsela, M. Rodrigues, H. de Rood, L. de Rood, J. Sachs, R. Soester, A. Stork, J. Stouwer, J. Strauss, J. Swaaf, S. Swaaf, L.M. Theeboom, S. Vas Dias, N. Vleeschdrager, M. de Vriend, G. Walvisch, D. Zendijk, J. de Zoete, H. van Zuiden, D. de Zwarte en J. de Zwarte.

De namen van de 162 met name genoemde slachtoffers van HEDW luiden:

Isaac Aandagt, Jonas Aandagt, Aaron Abraham, Joseph Agsteribbe, Jonas Aldewereld, Samuel Baggers, Nathan Bak, Emanuel Bamberger, Louis Biet, Jozef Blitz, Nathan Blitz, Isaac Blog, Henri Blom, Elias Boas, Maurits Boas, Salomon Boas, Herman Bonewit, Louis Bonewit, Freddie Brogholter, Jacob Bouwman, Salomon Bril, Mozes Bruinvels, Salomon Buijtekant, Simon Caun, Nathan Cohen, Jonas Content, Levie Coppenhagen, I. Coster, Joseph Coster, Jacob Coster, Samuel Croese, Joël Deegen, Samuel Dresden, Herman Drukker, Louis Drukker, Isy Duijts, Louis Elsas, Michael Elsas, Samson Elsas, Philip Emmerik, Simon Emmerik, Abraham Ensel, Samuel Farro, Rudolf Gellert, Hartog van Geuns, Jacob Goldberg, Joseph Goslau, Barend Gosler, Joseph Groenteman, Simon Groenteman, Abraham de Groot, A.M. de Haas, Meijer Hagenaar, Israel Hakker, Emanuel Halberstadt, Louis Hammelburg, Werner Sigismund Hecht, Gunther Heidemann, Aron Hondsregt, Joseph Huijsman, Jacob Italiaander, Samson Jut, David van der Kar, Gerrit Keizer, Joachim Kerkmeester, Jacob Kleerekoper, Emanuel Hijman Kloos, Abraham Kokernoot, Mozes Kokernoot, Jacques Kolm, Daniel Kool, Louis Koopman, Eduard Korper, Markus Abraham Korper, Marcus Koster, Samuel Krieker, Abraham Kroet, Joseph Kuijt, Abraham Lap, Herman de Leeuw, Marcel van Loggem, Levie Mauw, Max Mauw, Jacques Meents, Aaron van Moppes, Aaron Nikkelsberg, Louis Nikkelsberg, Martijn Nussbaum, David Overst, Leendert Overst, Meijer Overste, Jacob de Paauw, Mozes Pach, Jacob Pachter, Isaac Papegaaij, Isaac Parijs, Abraham Peekel, Jesayas Peeper, Joseph Peperwortel, Louis Piller, Bernard Polak, Benjamin Porcelijn, Alexander van Praag, Bernard van Praag, Hartog van Praag, Juda van Praag, Jacob Prajs, Jacob Premselaar, Samuel Presser, Elkan Prins, Zacharias Pront, Philip Roeg, Salomon Roeg, Abraham Rood, Zadok Roodveldt, Ruben Santen, Louis Sarlui, Mozes Sarlui, Maurits Scheffer, Willem Scheffer, Louis Schenkkan, Izaak Schoonhoed, Joseph Schrijver, Simon Sealtiel, Werner Silberberg, H. Silverberg, Theodoor Silverenberg, Joseph Slier, Philip Slier, Ruben Soesan, Isaac Speijer, Izaac van Staveren, Samuel van Staveren, Fritz Stern, Salomon Abraham van Straten, Nochum van Stratum, Israel van Sijs, David Tas, Simon Theeboom, Gerson Trompetter, Hartog Trijtel, Leonard Turfrijer, Max Verdooner, Levie Vogel, Jacob de Vries, Hartog Waterman, Leendert Waterman, Mozes Waterman, Samuel Waterman, Leo Weenen, Eliazer Witteboon, Gerrit Witteboon, I. Witzenhausen, Hijman Worms, Gerhard Wunsch, Aron Wijnschenk, Kobus Wijnschenk, David Zeelander, Albert Zeeman, Hartog Zegerius, Max Zilverberg, Alexander Zwaaf.

7 slachtoffers van HEDW worden niet met name genoemd.

Oprichting
Na de bevrijding hebben zowel WV als HEDW een gedenkplaat gemaakt ter nagedachtenis aan de omgekomen leden. Na de fusie in 1956 werden beide platen op een stenen monument bevestigd naast het veld op Sportpark Voorland.

De commissie die deze restauratie voorbereidde, besloot om het monument te verbeteren. Op de gedenkplaat van WV stond de verenigingsnaam niet weergegeven. Op de gedenkplaat van HEDW stonden de namen van de omgekomen leden niet vermeld. Daarom vormden de twee platen een onduidelijk geheel voor hen die niet bekend waren met de verenigingsgeschiedenis. De commissie besloot om de oude platen te handhaven en met behulp van glasplaten de ontbrekende gegevens toe te voegen.

Onthulling
Hiermee gaf de commissie zichzelf de ambitieuze opdracht om de namen van de circa 160 omgebracht HEDW-leden te achterhalen. In eerste instantie konden met zekerheid zestig namen worden vastgesteld. Hun namen stonden gegraveerd in de glasplaat op het vernieuwde monument, toen dat op 24 mei 1998 werd onthuld. Onder de sprekers was de heer Harrie Groen, toenmalig loco-burgemeester van Amsterdam. Rabbijn Ralph Evers sprak het Jizkor (gebed voor de zielerust van de doden) uit.

Het onderzoek naar de namen van de omgekomen HEDW-leden werd voortgezet. Bij de herdenking op 4 mei 2000 werden de definitieve glasplaten onthuld. De historicus Evert de Vos, auteur van de doctoraalscriptie Verliest den moed toch niet. Joodse voetbalclubs in Amsterdam 1908-1948, hield bij deze gelegenheid een toespraak.

Locatie
Het monument is geplaatst bij de kantine van van voetbalclub WV-HEDW op Sportpark Middenmeer, gelegen aan de Radioweg te Amsterdam.

Bron
www.wvhedw.nl

Herdenking aanmelden

Op 4 mei vindt de Nationale Herdenking plaats en wordt er in heel Nederland herdacht. Daarnaast zijn er door het jaar heen herdenkingen waar specifieke groepen slachtoffers of bijzondere gebeurtenissen worden herdacht, zoals de Indiëherdenking op 15 augustus en de Nationale Holocaust Herdenking (laatste zondag van januari).
Wij brengen al deze herdenkingen onder in de herdenkingskalender. Alle herdenkingen van de Tweede Wereldoorlog en oorlogssituaties en vredesoperaties daarna in Nederland kunt u aanmelden.
Er is nog geen herdenking bij dit monument aangemeld. Dat kunt u hier doen.

Persoonlijke bijdragen van onze bezoekers

Heeft u een persoonlijk verhaal met betrekking tot dit monument en/of de geschiedenis waarnaar deze verwijst? Deel uw verhaal hier en help ons de herinnering aan de Tweede Wereldoorlog levend te houden.

Let op: wilt u een wijziging voor deze monumentpagina (bijvoorbeeld een correctie of aanvulling) doorgeven? Neem dan contact met ons op.

Heeft u een vraag of wilt u ons iets melden? Kijk bij de veel gestelde vragen of stuur ons een bericht

Leg een bloem bij dit monument

In verband met het coronavirus wordt het aangeraden om thuis te blijven. Om u toch de mogelijkheid te geven bloemen te leggen bij het monument in uw buurt kunt u dat via deze website doen.

Bloemen

Dunk en Mids | 4 mei 2020

Jan Vonk | 4 mei 2020

Ger Taubman | 4 mei 2020

Detlev | 4 mei 2020

Ben Ali Libi Op een lijst van artiesten, in de oorlog vermoord, staat een naam waarvan ik nog nooit had gehoord, dus keek ik er met verwondering naar: Ben Ali Libi. Goochelaar. Met een lach en een smoes en een goocheldoos en een alibi dat-ie zorgvuldig koos, scharrelde hij de kost bij elkaar: Ben Ali Libi, de goochelaar. Toen vonden de vrienden van de Weduwe Rost dat Nederland nodig moest worden verlost van het wereldwijd joods-bolsjewistisch gevaar. Ze bedoelden natuurlijk die goochelaar. Wie zo dikwijls een duif of een bloem had verstopt, kon zichzelf niet verstoppen, toen er hard werd geklopt. Er stond al een overvalwagen klaar voor Ben Ali Libi, de goochelaar. In 't concentratiekamp heeft hij misschien zijn aardigste trucs nog wel eens laten zien met een lach en een smoes, een misleidend gebaar, Ben Ali Libi, de goochelaar. En altijd als ik een schreeuwer zie met een alternatief voor de democratie, denk ik: jouw paradijs, hoeveel ruimte is daar voor Ben Ali Libi, de goochelaar. Voor Ben Ali Libi, de kleine schlemiel, hij ruste in vrede, God hebbe zijn ziel. Schrijver: Willem Wilmink

Frank Rozendaal | 4 mei 2020

Lenneke van der Valk-Benjamins | 4 mei 2020

Wij zullen hen nooit vergeten ❤️

Hette Spoelstra | 3 mei 2020

Rini | 2 mei 2020

| 29 april 2020

Nico Peper | 29 april 2020

Mooie nieuwe plek voor het monument zodat wij nooit zullen vergeten.