Adopteer een monument

Herdachte groepen: Algemeen, Burgerslachtoffers, Vervolgden Nederland
Adopteer dit monument.

Amsterdam, plaquette in de Bijenkorf (foto: Nationaal Comité 4 en 5 mei)
Amsterdam, plaquette in de Bijenkorf (Foto: Dick Simonis/NKvB)

Het monument

Vorm en materiaal
De plaquette in de Bijenkorf te Amsterdam is cirkelvormig en uitgevoerd in natuursteen. Op de plaquette zijn in reliëf twee figuren en een zon aangebracht.

Tekst
De tekst op de gedenkplaat luidt:

'HERDENKEN EN VERNIEUWEN
1940-1945'.

Locatie niet correct? Geef een verbeterde locatie door.

De geschiedenis

De plaquette in de Bijenkorf te Amsterdam herinnert aan het leed dat de Tweede Wereldoorlog heeft voortgebracht, aan de medewerkers van het warenhuis die slachtoffer zijn geworden van oorlogshandelingen en aan de herwonnen vrijheid.

Het Amsterdamse warenhuis De Bijenkorf werd voor het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog geleid door een joods bestuur. Het bedrijf had een groot aantal joodse burgers in dienst. In 1940 maakte de joodse directie formeel plaats voor niet-joodse directieleden om uit handen van de bezetter te blijven. De voormalige directieleden bleven echter in de praktijk actief achter de schermen.

Gedurende het eerste jaar van de bezetting ondervond het warenhuis nauwelijks problemen. Dit veranderde echter na de februaristaking in 1941, waar het Bijenkorf-personeel actief aan mee had gedaan. Als represaille werd het bestuur onder curatele gesteld van een Duitse bewindvoerder, dr. Brandt. Onder zijn leiding werden vanaf mei 1941 maandelijks tientallen joodse werknemers ontslagen.

Door de schaarste die tijdens de Tweede Wereldoorog heerste, slonk het assortiment van het warenhuis dusdanig dat het nauwelijks klanten meer trok. In de hongerwinter van 1944 was er vrijwel niets meer te koop. Het bestuur maakte zich sterk voor zijn personeel en probeerde op allerhande manieren aan voedsel voor de werknemers te komen. De overgebleven artikelen uit het assortiment werden ingeruild voor voedingsmiddelen.

Voor het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog was ongeveer eenderde van het personeel van de Bijenkorf joods. Van hen keerde maar een tiende terug.

Locatie
De plaquette bevindt zich in het trappenhuis naar de eerste etage van de Bijenkorf aan de Dam in Amsterdam.

Bron
Vertel de verhalen, Frans Heddema en Margit Willems (Stadsdeel Amsterdam-Centrum, 2005). ISBN: 90-9019166-6.

Herdenking aanmelden

Op 4 mei vindt de Nationale Herdenking plaats en wordt er in heel Nederland herdacht. Daarnaast zijn er door het jaar heen herdenkingen waar specifieke groepen slachtoffers of bijzondere gebeurtenissen worden herdacht, zoals de Indiëherdenking op 15 augustus en de Nationale Holocaust Herdenking (laatste zondag van januari).
Wij brengen al deze herdenkingen onder in de herdenkingskalender. Alle herdenkingen van de Tweede Wereldoorlog en oorlogssituaties en vredesoperaties daarna in Nederland kunt u aanmelden.
Er is nog geen herdenking bij dit monument aangemeld. Dat kunt u hier doen.

Persoonlijke bijdragen van onze bezoekers

Heeft u een persoonlijk verhaal met betrekking tot dit monument en/of de geschiedenis waarnaar deze verwijst? Deel uw verhaal hier en help ons de herinnering aan de Tweede Wereldoorlog levend te houden.

Let op: wilt u een wijziging voor deze monumentpagina (bijvoorbeeld een correctie of aanvulling) doorgeven? Neem dan contact met ons op.

Heeft u een vraag of wilt u ons iets melden? Kijk bij de veel gestelde vragen of stuur ons een bericht