Adopteer een monument

Herdachte groepen: Verzet Nederland
Ontwerper: Truus Menger-Oversteegen (1923-2016)
Onthulling: 3 mei 1982
Adopteer dit monument.
Dit monument is in schooljaar 2019-2020 geadopteerd door BS de Werkschuit.

Haarlem, 'Vrouw in het Verzet' (foto: Wikipedia/ Familieman)
Haarlem, 'Vrouw in het Verzet' (foto: Stichting Nationale Hannie Schaft-herdenking)
Haarlem, 'Vrouw in het Verzet' (foto: Stichting Nationale Hannie Schaft-herdenking)
Hannie Schaft (foto: Stichting Nationale Hannie Schaft-herdenking)

Het monument

Vorm en materiaal
Het monument 'Vrouw in het Verzet' in Haarlem is een bronzen beeld van een staande vrouwenfiguur. Het beeld is geplaatst op een hardstenen voetstuk. Het beeld is 2 meter 15 hoog, 1 meter 20 breed en 2 meter 50 diep. Het voetstuk is 1 meter 60 hoog, 90 centimeter breed en 90 centimeter diep.

Tekst
De tekst op het voetstuk luidt:

'HANNIE SCHAFT'.

Symboliek
Het beeld is ontworpen door Truus Menger-Oversteegen; Hannie Schafts naaste medewerkster in het verzet. Zij beeldhouwde 'een vrouw die de vrijheid bevecht door twee muren uiteen te drukken'.

Informatie van de Oorlogsgravenstichting over slachtoffers

Achternaam Voornamen Geboren Overleden
Schaft Jannetje Johanna 16-09-1920 17-04-1945

Weet u of er op dit monument een naam voorkomt die ook bij de Oorlogsgravenstichting bekend is? Ga dan naar de website van de Oorlogsgravenstichting, zoek de persoon in de database en koppel dit monument aan deze persoon. U moet hiervoor wel een account aanmaken bij de Oorlogsgravenstichting. Na de koppeling verschijnt de naam van het slachtoffer op deze pagina.

Locatie niet correct? Geef een verbeterde locatie door.

De geschiedenis

Het monument 'Vrouw in het Verzet' in Haarlem is opgericht ter nagedachtenis aan de Haarlemse verzetsvrouw Hannie Schaft, die vlak voor het einde van de Tweede Wereldoorlog door de bezetter is gefusilleerd. Koningin Wilhelmina heeft op 27 november 1945 gezegd Hannie Schaft te zien als symbool van het nationale verzet tegen de bezetters van ons land.

Hannie Schaft werd geboren op 16 september 1920. Zij studeerde Volkerenrecht aan de Universiteit van Amsterdam en was lid van de Amsterdamse Vrouwelijke Studenten Vereniging (AVSV). Al in de eerste oorlogsjaren deed ze als koerierster verzetswerk. Op de fiets vervoerde zij wapens, illegale kranten en documenten. In 1943 beëindigde Hannie Schaft haar studie, omdat zij weigerde de loyaliteitsverklaring te ondertekenen. Daarna zocht ze contact met de Haarlemse verzetsgroep van de Raad van Verzet. Deze verzetsgroep opereerde ook in de Zaanstreek.

Samen met verzetsman Jan Bonekamp pleegde Schaft op 21 juni 1944 een aanslag op de in Zaandam wonende kapitein van politie W.M. Ragut. De Nederlandse politieman moest worden uitgeschakeld, omdat hij werkzaam was voor de Sicherheitsdienst. Op de Westzijde fietsten Schaft en Bonekamp de verrader tegemoet. Na een schot van Schaft viel de politieman gewond van zijn fiets. De politieman stierf ter plekke. Tijdens de aanslag werd Bonekamp geraakt door een kogel van Ragut. Hij overleed twee dagen later aan zijn verwondingen.

Hannie Schaft wist te ontkomen per fiets. Maar op 21 maart 1945 werd zij alsnog bij een routinecontrole op straat aangehouden. Ze werd betrapt op het in bezit hebben van verzetskranten en een pistool. Ondanks afspraken tussen de bezetter en de Nederlandse Binnenlandse Strijdkrachten om geen mensen meer te executeren, werd de 24-jarige Hannie Schaft op 17 april 1945 in de duinen bij Overveen gefusilleerd, drie weken voor de bevrijding. Op 27 november 1945 werd Schaft herbegraven op de Erebegraafplaats te Overveen, in aanwezigheid van koningin Wilhelmina, prinses Juliana en prins Bernhard. Van de koningin kreeg ze postuum het Verzetskruis. Ook werd zij postuum geëerd door de Amerikaanse generaal Eisenhower met de 'Medal of Freedom'. Na de Tweede Wereldoorlog schreef Theun de Vries het boek Het meisje met het rode haar. Dit verhaal over het leven van Hannie Schaft is verfilmd.

Onthulling
Het monument is onthuld op 3 mei 1982 door prinses Juliana.

Bij het monument vindt jaarlijks een herdenking plaats op de laatste zondag van november.

Bronnen

  • Stichting Nationale Hannie Schaft-Herdenking;
  • Stichting ICODO;
  • Haarlems Dagblad van 20 april 2002;
  • De website over Hannie Schaft.

Voor meer informatie
Ontwerpen voor een monument ter nagedachtenis van Hannie Schaft van Truus Menger-Oversteege

Herdenking aanmelden

Op 4 mei vindt de Nationale Herdenking plaats en wordt er in heel Nederland herdacht. Daarnaast zijn er door het jaar heen herdenkingen waar specifieke groepen slachtoffers of bijzondere gebeurtenissen worden herdacht, zoals de Indiëherdenking op 15 augustus en de Nationale Holocaust Herdenking (laatste zondag van januari).
Wij brengen al deze herdenkingen onder in de herdenkingskalender. Alle herdenkingen van de Tweede Wereldoorlog en oorlogssituaties en vredesoperaties daarna in Nederland kunt u aanmelden.
Er is nog geen herdenking bij dit monument aangemeld. Dat kunt u hier doen.

Persoonlijke bijdragen van onze bezoekers

Heeft u een persoonlijk verhaal met betrekking tot dit monument en/of de geschiedenis waarnaar deze verwijst? Deel uw verhaal hier en help ons de herinnering aan de Tweede Wereldoorlog levend te houden.

Let op: wilt u een wijziging voor deze monumentpagina (bijvoorbeeld een correctie of aanvulling) doorgeven? Neem dan contact met ons op.

Heeft u een vraag of wilt u ons iets melden? Kijk bij de veel gestelde vragen of stuur ons een bericht

Leg een bloem bij dit monument

In verband met het coronavirus wordt het aangeraden om thuis te blijven. Om u toch de mogelijkheid te geven bloemen te leggen bij het monument in uw buurt kunt u dat via deze website doen.

Bloemen

Jacomine en Allie | 4 mei 2020

Fam Neeleman | 4 mei 2020

Uit dankbaarheid voor onze tijd in vrede.

S Melenhorst | 4 mei 2020

Petra de Jong | 4 mei 2020

Vrijheid is niet vanzelfsprekend en dat ervaren we nu allemaal in beperkte mate.

Vanja Skoric | 4 mei 2020

R Kok | 4 mei 2020

Liesbeth de Bruin | 4 mei 2020

Nooit vergeten.

Blazenka | 4 mei 2020

Opdat wij nooit vergeten.

Ingrid Kolkman | 3 mei 2020

Opdat wij nooit vergeten dat zij hun leven hebben gegeven voor de vrijheid van nu

Jan Lindeboom | 3 mei 2020

Dat we nooit vergeten. Wie onze vrijheid mogelijk heeft gemaakt.

Tamara | 3 mei 2020

75 jaar vrijheid is iets waar we heel erg dankbaar voor mogen zijn. Dit jaar op een andere manier dan normaal maar nog steeds iedere dag dankbaar voor het feit dat we in een vrij land leven. Waar iedereen zoveel mogelijk zichzelf kan en mag zijn en iedereen gelijk is.

Iris van Opstal | 3 mei 2020

Eeuwige dank aan deze bijzondere vrouw en alle verzetsstrijders, die het grootst mogelijke offer hebben gegeven voor onze vrijheid.

Marieke Knoben | 3 mei 2020

Gestorven voor de vrijheid, zo lang niet geëerd als gevolg van een volgend onzinnig conflict, dan toch zeker nu wel alle egards die haar toekomen!

Ellen de Gier | 28 april 2020

J.L. Krop | 28 april 2020

Heldin van Haarlem en omstreken. Nooit meer vergeten wat zij en duizenden anderen voor onze vrijheid hebben gedaan.

Freddy de boer-kansen/ewoud kansen -de boer | 28 april 2020

wij herdenken ieder jaar in stilte . blij dat zij er waren en ons nu in vrijheid door te laten leven altijd in je achter hoofd wat had er met ons gebeurd dank verzet groep. in stilte herdenken wij jullie . freddy en ewoud.