Adopteer een monument

Herdachte groepen: Burgerslachtoffers
Ontwerper: N.V. Bosma & Florack
Onthulling: 10 december 1949
Adopteer dit monument.
Dit monument is in schooljaar 2017-2018 geadopteerd door Bartiméus Onderwijsinstelling.

Zeist, 'Monument voor gevallen KNVB-bondsleden' (foto: www.rhoen.nl)

Het monument

Vorm en materiaal
Het 'Monument voor gevallen KNVB-bondsleden' in Zeist bestaat uit vijf bronzen kasten, waarin de namen zijn gegoten van 2212 omgekomen bondsleden. Onder de kasten hangt een plaquette en een uitbeelding van het eeuwige vuur: een schaal waarop KNVB staat. Het gedenkteken is ongeveer 2 meter hoog en 3 meter breed.

Teksten
De tekst boven de kasten luidt:

'1940 - IN MEMORIAM - 1945'

De tekst op de plaquette luidt:

'BIJ HERDENKING 60-JARIG BESTAAN K.N.V.B. AANGEBODEN DOOR DE AANGESLOTEN VERENIGINGEN. 1889 10 DECEMBER 1949.'

Symboliek
Op de deur van de eerste kast is het oorlogsmonster uitgebeeld, dat de doelpalen vernietigd. Dit symboliseert het verbod van de bezetters om de voetbalsport te beoefenen. Op de deur van de tweede kast staat het wegvoeren van de voetballers om in zware gevangenschap onder martelingen en wreedheden het leven te laten. De derde kast vertoont het embleem van de bond. Op de deur van de vierde kast is een dodenakker afgebeeld met op de achtergrond het eeuwige vuur. Symbolisch voor de vele kerkhoven waar de talloze treurenden hun nabestaanden in liefde en smart herdenken. Op de vijfde kast tenslotte, bevindt zich een symbool van de bevrijding: de herrijzenis van de zelfstandigheid van het vaderland en tevens de getemperde vreugde, dat alle smart, alle lijden niet voor niets is geweest. Als de kasten worden geopend, verschijnen de namen van alle 2212 omgekomen bondsleden.

Wijziging
Het kostbaar uitgevoerde monument kreeg een plaats in de bestuurskamer van het bondsbureau aan de Van de Spiegelstraat 21 in Den Haag. In het jaarverslag over het seizoen 1949-1950 schreef het bestuur: 'Eerlang, als er een Bondsbureau komt, dat geheel aan de tegenwoordig eisen voldoet, zal dit monument een meer opvallende plaats krijgen, waarbij wij denken aan de hal.'

In 1959 kocht de KNVB, gehuisvest in Den Haag, de buitenplaats Djimath aan de Woudenbergseweg te Zeist voor de oprichting van een eigen sportcentrum. In 1961 werd begonnen met de aanleg van de sportvelden en in 1963 met het gebouwencomplex. Het nieuwe KNVB-sportcentrum werd op 16 september 1965 officieel door Zijne Koninklijke Hoogheid Prins Bernhard geopend. Op 29 maart 1971 werd een nieuw logies- annex administratiegebouw in gebruik genomen en op 25 april 1974 werd het nieuwe bondsbureau betrokken. Bij de verhuizing van Den Haag naar Zeist werd ook het herdenkingsmonument uit het bondsbureau meegenomen en kreeg het een prominente plek in de inganghal van de sporthal.

Sinds een aantal jaren is het KNVB-sportcentrum in Zeist verzelfstandigd en wordt het commercieel geëxploiteerd. Daarom is de grote hal waar het monument hangt, verbouwd tot een bar en lounge. Voor de mensen die hier gezellig bijeen zijn, vindt men het monument blijkbaar te confronterend. Tegenwoordig gaat het monument schuil achter een gordijn. Alleen op 4 mei wordt deze opengeschoven. Maar er vindt geen herdenkingsbijeenkomst meer plaats. Dit was wel het geval toen het gedenkteken nog in het bondsbureau in Den Haag hing.

Oorspronkelijk hing de uitbeelding van het eeuwige vuur boven de kasten met de tekst 'IN MEMORIAM'.

Locatie niet correct? Geef een verbeterde locatie door.

De geschiedenis

Het 'Monument voor gevallen KNVB-bondsleden' in Zeist is opgericht ter nagedachtenis aan 2212 bondsleden die tijdens de bezettingsjaren door oorlogshandelingen zijn omgekomen.

Oprichting
De bronzen kasten werden aan de Koninklijke Nederlandse Voetbal Bond aangeboden door de aangesloten verenigingen. Dit was ter gelegenheid van het zestigjarig bestaan van de voetbalbond.

Onthulling
Het monument is onthuld op 10 december 1949. De herdenkingsplechtigheid vond plaats in het Concertgebouw te Amsterdam. Nabestaanden van de omgekomen voetballers waren hierbij aanwezig. De plechtigheid werd opgeluisterd door een concert van het Concertgebouworkest, onder leiding van Eduard van Beinum. De voorzitter van de commissie tot aanbieding van een huldeblijk namens de aangesloten verenigingen, de heer J.M. Koolhaas, bood het monument aan het bestuur van de KNVB aan. Het was de wens van het bestuur om een gedenkplaat in het Bondsgebouw aan te brengen ter nagedachtenis aan alle leden die in de Tweede Wereldoorlog waren omgekomen.

Erevoorzitter en sportpionier, de heer Willem J.H. Mulier, onthulde het monument.

Locatie
Het monument hangt in de grote hal van het KNVB-sportcentrum, gelegen aan de Woudenbergseweg te Zeist.

Bron
De heer R.P.M. Rhoen.

Voor meer informatie
Raadpleeg het register van sinds 1940 in oorlogssituaties omgekomen militairen en burgers met als laatste woonplaats Zeist of in Zeist gewoond hebbend en van militairen en burgers die in Zeist begraven liggen of gelegen hebben: www.rhoen.nl.

Herdenking aanmelden

Op 4 mei vindt de Nationale Herdenking plaats en wordt er in heel Nederland herdacht. Daarnaast zijn er door het jaar heen herdenkingen waar specifieke groepen slachtoffers of bijzondere gebeurtenissen worden herdacht, zoals de Indiëherdenking op 15 augustus en de Nationale Holocaust Herdenking (laatste zondag van januari).
Wij brengen al deze herdenkingen onder in de herdenkingskalender. Alle herdenkingen van de Tweede Wereldoorlog en oorlogssituaties en vredesoperaties daarna in Nederland kunt u aanmelden.
Er is nog geen herdenking bij dit monument aangemeld. Dat kunt u hier doen.

Persoonlijke bijdragen van onze bezoekers

Heeft u een persoonlijk verhaal met betrekking tot dit monument en/of de geschiedenis waarnaar deze verwijst? Deel uw verhaal hier en help ons de herinnering aan de Tweede Wereldoorlog levend te houden.

Let op: wilt u een wijziging voor deze monumentpagina (bijvoorbeeld een correctie of aanvulling) doorgeven? Neem dan contact met ons op.

Heeft u een vraag of wilt u ons iets melden? Kijk bij de veel gestelde vragen of stuur ons een bericht