Adopteer een monument

Herdachte groepen: Verzet Nederland
Onthulling: 10 mei 1947
Adopteer dit monument.
Dit monument is in schooljaar 2018-2019 geadopteerd door Utrechtse Schoolvereniging.

Utrecht, 'Monument voor de Oranje Vrijbuiters' (foto: Henk Kerkhof CC BY 3.0)
Utrecht, 'Monument voor de Oranje Vrijbuiters' (foto: Wendy Broer-van der Hak)
Utrecht, 'Monument voor de Oranje Vrijbuiters' (foto: Wendy Broer-van der Hak)
Utrecht, 'Monument voor de Oranje Vrijbuiters' (foto: Wendy Broer-van der Hak)
Utrecht, 'Monument voor de Oranje Vrijbuiters' (foto: Henk Kerkhof CC BY 3.0)
Utrecht, 'Monument voor de Oranje Vrijbuiters' (foto: Henk Kerkhof)
Utrecht, 'Monument voor de Oranje Vrijbuiters' (foto: Wendy Broer-van der Hak)
Utrecht, 'Monument voor de Oranje Vrijbuiters' (foto: Wendy Broer-van der Hak)
Utrecht, 'Monument voor de Oranje Vrijbuiters' (foto: Wendy Broer-van der Hak)
Utrecht, 'Monument voor de Oranje Vrijbuiters' (foto: Wendy Broer-van der Hak)
Utrecht, 'Monument voor de Oranje Vrijbuiters' (foto: Wendy Broer-van der Hak)
Utrecht, 'Monument voor de Oranje Vrijbuiters' (foto: Wendy Broer-van der Hak)

Het monument

Vorm en materiaal
Het 'Monument voor de Oranje Vrijbuiters' in Utrecht is een gedenksteen met aan de linker-, rechter-, en onderzijde een kleinere steen. Voor dit grafmonument liggen in negen graven achttien verzetsstrijders begraven. Op elk graf ligt een grafzerk van witte natuursteen. Het gedenkteken is 2 meter hoog, 3 meter breed en 20 centimeter diep.

Teksten
De tekst op de middelste grafsteen is een gedicht van A. Roland Holst:

'IK ZAL DE HALMEN
NIET MEER ZIEN
NOCH BINDEN OOIT
DE VOLLE SCHOVEN
MAAR DOE MIJ IN
DEN OOGST GELOVEN
WAARVOOR
IK DIEN.'

De tekst op de steen hieronder luidt:

'SAMEN GESTREDEN
SAMEN GEFUSILLEERD
1 MAART 1946 SAMEN TER AARDE BESTELD
10 MEI 1947 RESPECTVOL GEËERD
DE OOGST WAARIN ZIJ GELOOFDEN
WERD ONS HOOGSTE GOED
10 MEI 2007.'

De tekst op de linkersteen luidt:

'ORANJE
VRIJBUITERS.'

De tekst op de rechtersteen luidt:

'GEFUSILLEERD 29 FEBR 1944
OP DE
WAALSDORPERVLAKTE.'

De tekst op de eerste grafsteen luidt:

'†
KLAAS POSTMA
MEPPEL
25 DEC. 1904

HANS V. KOETSVELD
ROTTERDAM
23 NOV. 1918'.

De tekst op de tweede grafsteen luidt:

'ANDRIES V. BEEK
APELDOORN
9 MEI 1919

CHRISTIAAN KERKHOF
LEEUWARDEN
9 OKT. 1900'.

De tekst op de derde grafsteen luidt:

'†
EGBERTUS M.
MEULENKAMP
KAMPEN
3 MEI 1918

HEINZ
LOWENSTEIN
'S-GRAVENHAGE
17 FEBR. 1919'.

De tekst op de vierde grafsteen luidt:

'JOHANNES
HOLSWILDER
SCHOONHOVEN
16 FEBR. 1902

PIETER
VERHAGE
GAPINGE
17 NOV. 1921'.

De tekst op de vijfde grafsteen luidt:

'ROGER H.R.
ABMA
ROOZENDAAL
17 MEI 1919

THOMAS F.H.
SPOELSTRA
UTRECHT
14 MEI 1914'.

De tekst op de zesde grafsteen luidt:

'†
JACOBUS A.
MARTENS
HAARLEM
10 AUG. 1923

HERMAN F.
V. ROON
ROTTERDAM
23 MEI 1922'.

De tekst op de zevende grafsteen luidt:

'†
ANTIONIUS J.R.
HEGGE
'S-GRAVENHAGE
11 DEC. 1926

J. BOB
V. OORSCHOT
MEDAN
30 DEC. 1919'.

De tekst op de achste grafsteen luidt:

'†
CORNELIS HEY
UTRECHT
27 NOV. 1919

LEONARDUS
C. HEY
UTRECHT
2 FEBR. 1914'.

De tekst op de negende grafsteen luidt:

'KAREL KEIZER
AMSTERDAM
14 MEI 1911

LEO FISCHER
SAMOTSJIN
11 FEBR. 1897'.

Restauratie
Het gedenkteken is in 2007 ingrijpend gerenoveerd.

Wijziging
De beide gedenkstenen naast de onderste gedenksteen zijn in mei 2015 toegevoegd en onthuld door leerlingen van groep 8 van de adoptieschool de Utrechtse Schoolvereniging.

Informatie van de Oorlogsgravenstichting over slachtoffers

Op dit moment is dit monument nog niet gekoppeld aan personen uit het bestand van de Oorlogsgravenstichting.

Weet u of er op dit monument een naam voorkomt die ook bij de Oorlogsgravenstichting bekend is? Ga dan naar de website van de Oorlogsgravenstichting, zoek de persoon in de database en koppel dit monument aan deze persoon. U moet hiervoor wel een account aanmaken bij de Oorlogsgravenstichting. Na de koppeling verschijnt de naam van het slachtoffer op deze pagina.

Locatie niet correct? Geef een verbeterde locatie door.

De geschiedenis

Het 'Monument voor de Oranje Vrijbuiters' in Utrecht is opgericht ter nagedachtenis aan de achttien verzetslieden van deze verzetsgroep die op 29 februari 1944 op de Waalsdorpervlakte zijn gefusilleerd.

De namen van de achttien slachtoffers luiden:

Roger Henri René Abma (geb.17-05-1919 te Roozendaal), Andries van Beek (geb.09-05-1919 te Apeldoorn), Leo Fischer (geb.11-02-1897 te Somotsjin), Antonius Josephus Rud. Hegge (geb. 11-12-1920 te ‘s-Gravenhage), Cornelis Heij (geb. 27-11-1919 te Utrecht), Leonardus Cornelis Heij (geb. 02-02-1914 te Utrecht), Johannes Holswilder (geb. 16-02-1902 te Schoonhoven), Christiaan Kerkhof (geb. 09-10-1900 te Leeuwarden), Karel Keizer (geb. 14-05-1911 te Amsterdam), Hans van Koetsveld (geb. 23-11-1918 te Rotterdam), Heinz Loewenstein (geb. 17-02-1919 te ’s-Gravenhage), Jacobus Alexander Martens (geb. 10-08-1923 te Haarlem), Egbertus Maria Meulenkamp (geb. 03-05-1918 te Kampen), J. Bob van Oorschot (geb. 30-12-1919 te Medan), Klaas Postma (geb. 25-12-1904 te Meppel), Herman Frans van Roon (geb. 23-05-1922 te Rotterdam), Thomas Franciscus H. Spoelstra (geb. 14-05-1914 te Utrecht) en Pieter Verhage (geb. 17-11-1921 te Gapinge).

Leonardus Cornelis Heij was sergeant-admiraal bij de Genie. Hij werkte tijdens de Tweede Wereldoorlog eerst voor het blad 'Je Maintiendrai' en sloot zich later aan bij de 'Oranje Vrijbuiters'. Zijn jongere broer Cornelis was student en tevens lid van de 'Oranje Vrijbuiters'. Zij werden samen op 17 december 1943 in Arnhem gearresteerd door verraad van Joop de Heus. Ze zaten vanaf die dag tot 29 februari 1944 gevangen in het 'Oranjehotel' te Scheveningen (cel 509). Zonder enige vorm van proces, zonder geestelijke bijstand en zonder een afscheidsbrief te mogen schrijven werden zij op 29 februari 1944 samen met zestien andere makkers gefusilleerd op de Waalsdorpervlakte. Op de vooravond van de executie kregen zij om 12 uur 's nachts een galgenmaal: brood met jam en een sigaret. Hun laatste woorden waren: 'Wij sterven voor God, Koningin en Vaderland'. Twee leden van de 'Oranje Vrijbuiters' (waaronder Bertus Heij, de jongste van de drie broers) kregen gratie, onder meer op grond van hun leeftijd. Zij kregen levenslange tuchthuisstraf.De achttien leden van de verzetsgroep zijn op 1 maart 1946 begraven op de Derde Algemene begraafplaats 'Tolsteeg' te Utrecht.

Onthulling
Het monument is opgericht op 10 mei 1947. Zestig jaar na dato is het grafmonument ingrijpend gerenoveerd en op 10 mei 2007 opnieuw onthuld. De toegevoegde gedenksteen is onthuld door de heer Quintus van Koetsveld, broer van de gefusilleerde Hans van Koetsveld. De renovatie was een initiatief van de speciaal hiertoe opgerichte Stichting Eregraf en Monument Oranje Vrijbuiters.

Locatie
Het grafmonument bevindt zich op de Derde Algemene begraafplaats 'Tolsteeg', gelegen aan de Maansteenweg in Utrecht.

Bronnen

  • Mevrouw Wendy Broer-van der Hak, webmaster van www.erepeloton.nl / nabestaande van twee gefusilleerde Oranje Vrijbuiters;
  • De heer Henk Kerkhof, voorzitter van de Stichting Eregraf en Monument Oranje Vrijbuiters;
  • www.oranjevrijbuiters.nl.

Herdenking aanmelden

Op 4 mei vindt de Nationale Herdenking plaats en wordt er in heel Nederland herdacht. Daarnaast zijn er door het jaar heen herdenkingen waar specifieke groepen slachtoffers of bijzondere gebeurtenissen worden herdacht, zoals de Indiëherdenking op 15 augustus en de Nationale Holocaust Herdenking (laatste zondag van januari).
Wij brengen al deze herdenkingen onder in de herdenkingskalender. Alle herdenkingen van de Tweede Wereldoorlog en oorlogssituaties en vredesoperaties daarna in Nederland kunt u aanmelden.
Er is nog geen herdenking bij dit monument aangemeld. Dat kunt u hier doen.

Persoonlijke bijdragen van onze bezoekers

Heeft u een persoonlijk verhaal met betrekking tot dit monument en/of de geschiedenis waarnaar deze verwijst? Deel uw verhaal hier en help ons de herinnering aan de Tweede Wereldoorlog levend te houden.

Let op: wilt u een wijziging voor deze monumentpagina (bijvoorbeeld een correctie of aanvulling) doorgeven? Neem dan contact met ons op.

Heeft u een vraag of wilt u ons iets melden? Kijk bij de veel gestelde vragen of stuur ons een bericht