Adopteer een monument

Herdachte groepen: Burgerslachtoffers, Vervolgden Nederland, Verzet Nederland
Ontwerper: K. Meesters
Onthulling: 16 april 1948
Adopteer dit monument.

Delfzijl, plaquette in het gemeentehuis (foto: Gemeente Delfzijl)

Het monument

Vorm en materiaal
De plaquette in het gemeentehuis in Delfzijl is uitgevoerd in brons en bevat een reliëf. Op de voorgrond is in het water een inktvis met hakenkruis te zien, die probeert de kade op de kruipen. Op de kade ontdoen gevangenen zich van hun boeien. In een rij lopen zij naar de stadspoort van Delfzijl, die op de achtergrond is weergegeven.

Tekst
De tekst op de gedenkplaat luidt:

'DELFZIJL
16 APRIL 1945

AAN SLAVERNIJ EN DOOD ONTKOMEN
HEBT GIJ ONS LIEFD’RIJK OPGENOMEN
BESPEURDEN AAN UW DOLLARDSTRAND
DE ADEM VAN ’T BEVRIJDE LAND

AANGEBODEN DOOR DE OVERLEVENDEN
VAN HET CONCENTRATIEKAMP
"SCHWARTZER WEG" WILHELMSHAFEN.'

Symboliek
In een brief (d.d. maart 1948) heeft het oprichtingscomité de symboliek van de afbeelding op de plaat als volgt omschreven: 'Het Duitse oorlogsmonster, bedwongen en gekneveld, wordt weergegeven door een poliep met vele vangarmen, terwijl in de verte de zon der vrijheid voor ons opgaat boven de stadspoort van Delfzijl, de plaats, waar we onze eigen vaderlandse bodem weer mochten betreden en waar we aan het Dollardstrand de adem speurden van ons bevrijde Vaderland.'

Locatie niet correct? Geef een verbeterde locatie door.

De geschiedenis

De plaquette in het gemeentehuis in Delfzijl is en geschenk van oud-gevangenen van het Duitse concentratiekamp Wilhelmshafen aan de gemeente Delfzijl uit dankbaarheid voor de hartelijke ontvangst die zij na hun gevangenschap kregen van de inwoners. Op 16 april 1945 keerden zij via Delfzijl (het Dollardstrand) weer terug naar huis.

Oprichting
De oprichting van het gedenkteken was een initiatief van het Comité van ex-gevangenen van het concentratiekamp 'Schwartzer Weg' te Wilhelmshafen. De kosten van de gedenkplaat bedroegen hfl. 800,-.

Onthulling
Het monument is onthuld op 16 april 1948 door burgemeester Julsingha.
Voor de onthulling memoreerde de heer Kleine Staarman de dag waarop hij samen met zijn mede-gevangenen in Nederland terugkeerde: 'Gij allen herinnert U nog onze aankomst hier in Delzijl 3 jaren terug. [...] We zijn nu wederom tezamen gekomen, thans om de gehele bevolking van Delfzijl te huldigen voor de loyale ontvangst bij onze terugkeer in het Vaderland. Met tranen in de ogen hebt gij ons langs de weg zien trekken, met medelijden en jubelende toejuichingen. Het geluk der aanstaande bevrijding begon zich reeds op aller gezichten af te tekenen, begon te leven in aller harten. Nog werden zij, die met brood en lafenis kwamen aandragen, door de Duitse soldaten teruggehouden. Wat was dat een spontane en echt gemeende ontvangst. Delfzijl, zelf uitgeschud en uitgeplunderd, brak zijn karig toegemeten brood en schonk het aan ons weg. [...] Getreden werd er, zeker, maar ook de hulp bleef niet uit. Waar de nood het hoogste was, was ook de redding nabij. Hier in deze plaats hebben wij immers onze eerste goede behandeling gekregen, die we zeer lange tijd hadden gemist.'

Locatie
De gedenkplaat hangt bovenaan de trap in het gemeentehuis van Delfzijl, gelegen aan het Johan van den Kornputplein.

Openingstijden:
- ma t/m vrij 08.30-16.00 uur
- vrijdagavond 18.00-19.30 uur

Bronnen

  • Gemeente Delfzijl;
  • Gedenkboekje: De massale huldiging te Delfzijl op Vrijdag 16 April 1948 van G.J. Brunnink (april 1948).

Herdenking aanmelden

Op 4 mei vindt de Nationale Herdenking plaats en wordt er in heel Nederland herdacht. Daarnaast zijn er door het jaar heen herdenkingen waar specifieke groepen slachtoffers of bijzondere gebeurtenissen worden herdacht, zoals de Indiëherdenking op 15 augustus en de Nationale Holocaust Herdenking (laatste zondag van januari).
Wij brengen al deze herdenkingen onder in de herdenkingskalender. Alle herdenkingen van de Tweede Wereldoorlog en oorlogssituaties en vredesoperaties daarna in Nederland kunt u aanmelden.
Er is nog geen herdenking bij dit monument aangemeld. Dat kunt u hier doen.

Persoonlijke bijdragen van onze bezoekers

Heeft u een persoonlijk verhaal met betrekking tot dit monument en/of de geschiedenis waarnaar deze verwijst? Deel uw verhaal hier en help ons de herinnering aan de Tweede Wereldoorlog levend te houden.

Let op: wilt u een wijziging voor deze monumentpagina (bijvoorbeeld een correctie of aanvulling) doorgeven? Neem dan contact met ons op.

Heeft u een vraag of wilt u ons iets melden? Kijk bij de veel gestelde vragen of stuur ons een bericht