Adopteer een monument

Herdachte groepen: Militairen in dienst van het Ned. Kon. 1940-1945, Burgerslachtoffers, Vervolgden Nederland, Verzet Nederland
Ontwerper: Ir. Marius Frans Duintjer
Onthulling: 1946
Adopteer dit monument.
Dit monument is in schooljaar 2017-2018 geadopteerd door Dalton OBS De Wester.
Dit monument is in schooljaar 2017-2018 geadopteerd door Albertine Agnesschool.
Dit monument is in schooljaar 2017-2018 geadopteerd door RKBS St. Thomas.

Leeuwarden, Erebegraafplaats (foto: Leon Bok/www.dodenakkers.nl)
Leeuwarden, Erebegraafplaats (foto: Leon Bok/www.dodenakkers.nl)
Leeuwarden, Erebegraafplaats (foto: Leon Bok/www.dodenakkers.nl)

Het monument

Vorm en materiaal
De Erebegraafplaats in Leeuwarden herbergt het stoffelijk overschot van vijftien verzetsstrijders. De Erebegraafplaats bevat meerdere onderdelen. Op het veld staat een monument met als motto En de toortsen branden op de terpen. Het monument bestaat uit vijftien zuilen, elk bekroond met een gebeeldhouwde vlam waarin in reliëf de Nederlandse leeuw is gebeiteld. De zuilen zijn geplaatst op de graven van de oorlogsslachtoffers. Drie van de zuilen zijn dicht bijeen op een familiegraf geplaatst. Elk graf heeft een horizontale steen, het zogenaamde letterstuk is voorzien van een opschrift. De zuilen zijn 2 meter hoog.

Tekst
De tekst op elke zuil luidt:

'FALLEN YN 'E STRIID
TSJIN ÛNRJOCHT EN SLAVERNIJ

DAT WY YN FREDE FOAR
RJOCHT EN FRIJDOM WEITSJE'.

De vertaling van deze spreuk van de heer J. de Vries uit Balk luidt: 'Gevallen in de strijd tegen onrecht en slavernij, opdat wij in vrede voor recht en vrijheid waken.'

Locatie niet correct? Geef een verbeterde locatie door.

De geschiedenis

De Erebegraafplaats herinnert de inwoners van Leeuwarden aan vijftien Friese verzetsstrijders die in de strijd tegen de bezetter om het leven zijn gekomen. Acht van hen werden hier begraven op 11 april 1945, enkele dagen voor de bevrijding van Friesland. Zij maakten deel uit van een groep van veertien mannen die op die dag gefusilleerd werden door de bezetter als represaille voor de sabotage van de spoorlijn bij Dronrijp. Onder hen waren de drie broers Wierda, allen student. Hun stoffelijke overschotten zijn in een gemeenschappelijk graf begraven.

Oprichting
Na de bevrijding werd de Vereniging ‘Friesland 1940-1945’ opgericht, met het hoofddoel zorg te dragen voor de nabestaanden van de Friese verzetsslachtoffers. Daarnaast wilde men ‘de betrokkenheid bij de nationale belangen van vrijheid en saamhorigheid hooghouden.’ Een van de initiatieven van de vereniging was het inrichten van een deel van de Noorderbegraafplaats in Leeuwarden tot Erebegraafplaats met daarbij een bijzonder monument. In 1945 schreef de Vereniging 'Friesland 1940-1945' een prijsvraag uit voor een Friese gedenksteen, te plaatsen op de graven van hen die in de Tweede Wereldoorlog zijn omgekomen in de strijd voor vrijheid en recht. De bekroonde spreuk van de heer J. de Vries uit Balk moest in het ontwerp worden opgenomen. In februari 1946 werd het ontwerp van de Amsterdamse architect Marius Duintjer uitgekozen. Volgens het eindrapport van de jury kon dit ontwerp een waardige getuigenis zijn van het Friese volkskarakter: ook daarin immers gaat 'hoekigheid samen met lyrische zachtheid'.

Locatie
De Erebegraafplaats is een onderdeel van de Algemene Noorderbegraafplaats, gevestigd aan het Schapendijkje in Leeuwarden.

Bronnen

  • Verzetsmuseum Friesland;
  • Tekens aan de weg - Tekens aan de wand, C. Reitsma (Leeuwarden, 1980). ISBN 9033020009;
  • www.dodenakkers.nl.

Herdenking aanmelden

Op 4 mei vindt de Nationale Herdenking plaats en wordt er in heel Nederland herdacht. Daarnaast zijn er door het jaar heen herdenkingen waar specifieke groepen slachtoffers of bijzondere gebeurtenissen worden herdacht, zoals de Indiëherdenking op 15 augustus en de Nationale Holocaust Herdenking (laatste zondag van januari).
Wij brengen al deze herdenkingen onder in de herdenkingskalender. Alle herdenkingen van de Tweede Wereldoorlog en oorlogssituaties en vredesoperaties daarna in Nederland kunt u aanmelden.
Er is nog geen herdenking bij dit monument aangemeld. Dat kunt u hier doen.

Persoonlijke bijdragen van onze bezoekers

Heeft u een persoonlijk verhaal met betrekking tot dit monument en/of de geschiedenis waarnaar deze verwijst? Deel uw verhaal hier en help ons de herinnering aan de Tweede Wereldoorlog levend te houden.

Let op: wilt u een wijziging voor deze monumentpagina (bijvoorbeeld een correctie of aanvulling) doorgeven? Neem dan contact met ons op.

Heeft u een vraag of wilt u ons iets melden? Kijk bij de veel gestelde vragen of stuur ons een bericht