Adopteer een monument

Herdachte groepen: Algemeen, Verzet Nederland
Ontwerper: Marius Richters (ontwerp), H. van Lamoen (uitvoering)
Onthulling: 13 juli 1946
Adopteer dit monument.

Aalten, gedenkraam in de Oosterkerk (foto: Jan Oberink)
Aalten, gedenkraam in de Oosterkerk (foto: Jan Oberink)
Aalten, gedenkraam in de Oosterkerk (foto: Jan Oberink)
Aalten, gedenkraam in de Oosterkerk (foto: Jan Oberink)

Het monument

Vorm en materiaal
Het gedenkraam in de Oosterkerk van Aalten is een gebrandschilderd glas-in-loodraam. Het gedenkraam is 8 meter hoog.

Teksten
Boven het raam staat de bijbeltekst (Jes. 58:8a) die luidt:

'UW LICHT ZAL DOORBREKEN ALS DE DAGERAAD'.

De tekst in het midden van het raam luidt:

'UIT DANKBAARHEID VOOR HULP IN OORLOGSTIJD,
SOLI DEO GLORIA'.

De bijbeltekst (Jes. 16:3b) linksonder luidt:

'VERBERG DEN VERDREVENE
EN VERMELD DEN OMZWERVENDE NIET'.

De bijbeltekst (Jes. 58:7a) rechtsonder luidt:

'IS HET NIET DAT GIJ DEN HONGERIGE UW BROOD MEEDEELT
EN DE ARME VERDREVENEN IN HUIS BRENGT'.

Symboliek
Ontwerper Marius Richters heeft in het gedenkraam verschillende symbolen uit de bezettingstijd uitgebeeld. Centraal staan de figuren van een boer en een boerin, omringd door hongerende kinderen en een onderduiker. Aan weerszijden is een afbeelding van marcherende Duitse soldaten met gevelde bajonet. Linksbeneden ziet men een schare uitgehongerde, om hulp smekende vrouwen en kinderen, rechts een groep mensen aan wie hulp is geboden en die bevoorraad naar huis terugkeren. Boven wordt met de afbeelding van een metselaar en een ploegende boer de wederopbouw uitgebeeld. Het geheel wordt beschenen door een brandende fakkel van de Nederlandse maagd met ontplooide vlag. In de zijramen zijn symbolen van de vier evangelisten en van Mozes en Jesaja aangebracht. Het linkerzijraam draagt het wapen van Scheveningen vanwege de in Aalten ontvangen gastvrijheid voor evacués. In het rechterzijraam staat een afbeelding van de davidster.

Wijziging
In 1947 zijn ter voltooiing twee kleine zijramen toegevoegd. Het linkerraam bevat de afbeelding van 'het zegel der Gereformeerde Kerk van Kralingen', het rechterraam 'het zegel der Aaltensche Gereformeerde Kerk'.

Locatie niet correct? Geef een verbeterde locatie door.

De geschiedenis

Het gedenkraam in de Oosterkerk herinnert de inwoners van Aalten aan de Tweede Wereldoorlog en de wederopbouw.

Het monument is opgericht ter nagedachtenis aan de hulp die de Aaltense bevolking heeft geboden aan kinderen, joden, onderduikers en hongerlijders. In juli 1940 kwam een eerste groep van 23 kinderen uit Rotterdam naar de Achterhoek. Zij hadden het bombardement op hun stad meegemaakt en konden enkele weken tot rust komen bij pleeggezinnen in Aalten. In totaal zijn circa 800 kinderen tijdelijk in de Achterhoek geweest. Niet veel later werden ook onderduikers gehuisvest. Tevens werden er tijdens de voedselschaarste door de Aaltense bevolking levensmiddelen verzonden naar Rotterdam, Amsterdam en andere steden.

Onthulling
Het monument is onthuld op 13 juli 1946 door dominee Delleman uit Rotterdam. Van deze plechtigheid is een reportage op de radio uitgezonden door de NCRV.

Bronnen

  • Gemeente Aalten;
  • Aalten in Oorlogstijd, J.G. ter Horst (Aalten, Boekhandel Messink & Prinsen). ISBN 9090008802;
  • Het Aaltensche gedenkraam, Th. Delleman;
  • De Aaltensche Courant van 15 juli 1976;
  • Trouw van 16 juli 1946.

Herdenking aanmelden

Op 4 mei vindt de Nationale Herdenking plaats en wordt er in heel Nederland herdacht. Daarnaast zijn er door het jaar heen herdenkingen waar specifieke groepen slachtoffers of bijzondere gebeurtenissen worden herdacht, zoals de Indiëherdenking op 15 augustus en de Nationale Holocaust Herdenking (laatste zondag van januari).
Wij brengen al deze herdenkingen onder in de herdenkingskalender. Alle herdenkingen van de Tweede Wereldoorlog en oorlogssituaties en vredesoperaties daarna in Nederland kunt u aanmelden.
Er is nog geen herdenking bij dit monument aangemeld. Dat kunt u hier doen.

Persoonlijke bijdragen van onze bezoekers

Heeft u een persoonlijk verhaal met betrekking tot dit monument en/of de geschiedenis waarnaar deze verwijst? Deel uw verhaal hier en help ons de herinnering aan de Tweede Wereldoorlog levend te houden.

Let op: wilt u een wijziging voor deze monumentpagina (bijvoorbeeld een correctie of aanvulling) doorgeven? Neem dan contact met ons op.

Heeft u een vraag of wilt u ons iets melden? Kijk bij de veel gestelde vragen of stuur ons een bericht