Adopteer een monument

Herdachte groepen: Verzet Nederland
Ontwerper: Pruis, Postema en Oostenburg
Onthulling: 11 april 1949
Adopteer dit monument.
Dit monument is in schooljaar 2017-2018 geadopteerd door OBS De Romte.
Dit monument is in schooljaar 2017-2018 geadopteerd door CBS It Anker.
Dit monument is in schooljaar 2017-2018 geadopteerd door RKBS St. Radbodus.

Dronryp, monument bij het Van Harinxmakanaal (foto: B. van Bohemen / NIOD)
Dronryp, monument bij het Van Harinxmakanaal (foto : B. van Bohemen / NIOD)
Dronryp, monument bij het Van Harinxmakanaal (foto : B. van Bohemen / NIOD)
Dronryp, monument bij het Van Harinxmakanaal (foto: B. van Bohemen / NIOD)
Dronryp, monument bij het Van Harinxmakanaal (foto: Gemeente Menaldumadeel)
Dronryp, monument bij het Van Harinxmakanaal (foto: Gemeente Menaldumadeel)
Dronryp, monument bij het Van Harinxmakanaal (foto: Gemeente Menaldumadeel)

Het monument

Vorm en materiaal
Het monument bij het Van Harinxmakanaal te Dronryp (Dronrijp) (gemeente Menaldumadeel) bevindt zich op een dijk en bestaat uit elf basaltblokken, omhooglopende keien en een rij betonnen platen. Bij de toegang tot dit gedenkteken, boven aan de weg, staat een groot, wit kruis. Het monument is 8 meter breed en 9 meter diep.

Teksten
De tekst op de betonnen platen luidt:

'DAAROM NEEMT AAN DE GEHEELE WAPENRUSTING
GODS OPDAT GIJ KUNT WEDERSTAAN IN
DEN BOOZEN DAG, EN ALLES VERRICHT HEBBENDE,
STAANDE BLIJVEN.
EFEZIËRS 6 : 13.'

Op de basaltblokken staan de namen van de elf slachtoffers die hier in 1945 door de bezetter zijn gefusilleerd.

Locatie niet correct? Geef een verbeterde locatie door.

De geschiedenis

Het monument bij het Van Harinxmakanaal te Dronryp (gemeente Menaldumadeel) is opgericht ter nagedachtenis aan de elf verzetsmannen die hier op 11 april 1945 door de bezetter werden gefusilleerd, te weten.

De namen van de elf slachtoffers luiden:

Sijbrandus van Dam, Heinrich Harder, Dirk de Jong, Hendrik Jan de Jong, Ruurd Kooistra, Johannes Nieuwland, Hendrik Jozef Spoelstra, Douwe Tuinstra, Egbert Mark Wierda, Hyltje Wierda en Klaas Wypcke Wierda.

In de avond van 9 april 1945, aan de vooravond van de bevrijding, kreeg de afdeling Leeuwarden van de Nederlandse Binnenlandse Strijdkrachten het bevel over te gaan tot algemene sabotage. 'Sabotage op weg, rail en water', zo luidde de order van het hoofdkwartier van de NBS in Friesland. De bezetter mocht niet de gelegenheid krijgen naar Duitsland te ontkomen. Het resultaat van de sabotage was onder andere het uitschakelen van de spoorlijnen Leeuwarden-Franeker en Leeuwarden-Buitenpost. De gevechtsgroep Franeker draaide over een afstand van 75 meter alle schroeven uit de rails. Een dag later ontspoorde een Wehrmachtslocomotief met 26 wagens.

De Sicherheitsdienst uit Groningen gelastte dat bij Dronryp als represaille op 11 april twintig man doodgeschoten moest worden. De geheime luisterpost van de NBS in Leeuwarden ving dit bericht op en de verzetsgroepen kregen opdracht zich onmiddellijk naar de sabotageplaats te begeven om hun vrienden te ontzetten. De groep Dronryp nam posities in bij de spoorlijn, omdat men dacht dat de gevangenen per trein naar het dorp zouden komen. Dit gebeurde echter niet. Veertien gevangenen uit het Burmaniahuis in Leeuwarden werden in wagens naar Dronryp vervoerd. Op het moment dat zij in het dorp aankwamen, vlogen er juist een aantal Britse jagers boven Dronryp. Uit angst voor de vliegtuigen besloot de bezetter de fusillade ter plaatse uit te voeren. Bovendien was de brug over het Van Harinxmakanaal opgehaald, waardoor zij de spoorlijn niet konden bereiken.

In drie groepen werden de slachtoffers naar de voet van de dijk bij het kanaal gebracht. Nadat driemaal een salvo had geklonken, lagen er dertien stoffelijke overschotten in het gras die een etmaal moesten blijven liggen. Eén van de mannen, Gerard de Jong uit Leeuwarden, overleefde de executie door zich 'dood' te houden. De gewonde verzetsman werd nadat de bezetter vertrokken was, in veiligheid gebracht.

Van de dertien gefusilleerde gevangenen worden er elf herdacht op de executieplaats. De twee anderen waren Johannes Marinus Ducaneaux en Oudger (Oetske) van Dijk.

Oprichting
De oprichting van het gedenkteken was een initiatief van de Vereniging Friesland 1940-1945.

Onthulling
Het monument is onthuld op 11 april 1949 door de Commissaris van de Koningin in Friesland, mr. H.P. Linthorst-Homan.

Locatie
Het monument bevindt zich aan de voet van de brug over het Van Harinxmakanaal aan It Heech te Dronryp (gemeente Menaldumadeel). Het gedenkteken is niet toegankelijk voor minder-validen.

Bronnen

  • Gemeente Menaldumadeel;
  • Verzetsmuseum Friesland;
  • Tekens aan de weg - Tekens aan de wand van C. Reitsma (Leeuwarden, 1980). ISBN 9033020009.

Voor meer informatie
Over de geschiedenis van het verzet in Menaldumadeel en Het Bildt: Net ferjitte...Niet fergete van A. Bosma en H. Dijkstra (1995). ISBN 90 5194 130 7.

Herdenking aanmelden

Op 4 mei vindt de Nationale Herdenking plaats en wordt er in heel Nederland herdacht. Daarnaast zijn er door het jaar heen herdenkingen waar specifieke groepen slachtoffers of bijzondere gebeurtenissen worden herdacht, zoals de Indiëherdenking op 15 augustus en de Nationale Holocaust Herdenking (laatste zondag van januari).
Wij brengen al deze herdenkingen onder in de herdenkingskalender. Alle herdenkingen van de Tweede Wereldoorlog en oorlogssituaties en vredesoperaties daarna in Nederland kunt u aanmelden.
Er is nog geen herdenking bij dit monument aangemeld. Dat kunt u hier doen.

Persoonlijke bijdragen van onze bezoekers

Heeft u een persoonlijk verhaal met betrekking tot dit monument en/of de geschiedenis waarnaar deze verwijst? Deel uw verhaal hier en help ons de herinnering aan de Tweede Wereldoorlog levend te houden.

Let op: wilt u een wijziging voor deze monumentpagina (bijvoorbeeld een correctie of aanvulling) doorgeven? Neem dan contact met ons op.

Heeft u een vraag of wilt u ons iets melden? Kijk bij de veel gestelde vragen of stuur ons een bericht