Adopteer een monument

Herdachte groepen: Verzet Nederland
Ontwerper: Ir. D. Zuiderhoek
Onthulling: 4 mei 1946
Adopteer dit monument.
Dit monument is in schooljaar 2017-2018 geadopteerd door OBS Joost van den Vondel.

Amersfoort, monument aan de Appelweg (foto: Stichting Nationaal Monument Kamp Amersfoort)
Amersfoort, monument aan de Appelweg (foto:Willemnabuurs op Wikimedia Commons - CC BY-SA 3.0)

Het monument

Vorm en materiaal
Het monument aan de Appelweg in Amersfoort is een uit rode baksteen opgetrokken gedenkmuur met drie ingemetselde plaquettes van witte natuursteen. Op de middelste plaat is in reliëf een lauwerkrans aangebracht. Boven de plaquettes bevinden zich drie tableaus van witte natuursteen. In de muur zijn kogelinslagen te zien.

Teksten
De tekst op de middelste plaquette luidt:

'ZIJ WERDEN HIER OP 20-3 '45 DOODGESCHOTEN'.

De twee overige platen vermelden de namen van tien oorlogsslachtoffers.

De drie tableaus bevatten een tekst van P.C. Hooft:

'DE LOFKRANS GROENENS NIMMERMOE'
'DIE KOMT HET HAAR DERZULKEN TOE'
'DIE 'T AL VOOR 'T ALGEMEEN WAGEN'.

Symboliek
De lauwerkrans is een teken van rouw.

Locatie niet correct? Geef een verbeterde locatie door.

De geschiedenis

Het monument aan de Appelweg in Amersfoort is opgericht ter nagedachtenis aan tien gevangenen uit het voormalig Kamp Amersfoort die hier op 20 maart 1945 door de bezetter zijn gefusilleerd.

De namen van de tien slachtoffers luiden:

G. Boonzaijer, L. van Elst, P.R. van de Geest, D. van Gestel, J. Kelderman, M.H. Lugthart, J. Mekking, F. Rombout, B. Veenendaal, E. Veenendaal.

De slachtoffers behoorden tot een verzetsgroep die werd gearresteerd tijdens een wapendropping op de 'Keuenklep' in Lunteren op 8 maart 1945.

Op 17 maart 1945 fietsten de politieagenten H. Vermeulen en D. Lutke-Schipholt door de Westerstraat, welke uitkomt op de Appelweg. Lutke-Schipholt werd beschoten en stierf enige tijd later aan zijn verwondingen. De aanslag was een politieke daad: Lutke-Schipholt was als lid van de Nederlandse Sicherheitsdienst nauw betrokken bij minder fraaie acties. De twee verzetsmannen die deze moord hebben gepleegd, waren ook verantwoordelijk voor de aanslag op het seinhuis nabij de Barchman Wuytierslaan.

Drie dagen later (op 20 maart 1945) werden uit Kamp Amersfoort tien willekeurige gevangenen overgebracht naar de naar de Appelweg aan de achterzijde van de Juliana van Stolberg kazerne. Bij de muur achter het huis van dr. Brester werden zij door de bezetter neergeschoten. De kogelinslagen in de muur zijn tot op de dag van vandaag de getuigen van deze fusillade. Dit gedeelte van de muur is officieel overgedragen aan de gemeente Amersfoort.

De stoffelijke overschotten van de verzetsmensen werden kort na de bevrijding naar hun woonplaats overgebracht, waar zij werden bijgezet in een daar met de hulp van de Canadese bevrijders gebouwd Mausoleum op de Paasberg. In Amersfoort werd de muur met het gedenkteken, door de bezitter van deze tuinmuur, August Brester, toentertijd geneesheer-directeur van het ziekenhuis De Lichtenberg, geschonken aan de gemeente 'om hem voor eventuele afbraak te beschermen'. De gedenkmuur is hiermee gemeentelijk eigendom geworden en heeft de eigen status 'Gedenkteken' gekregen.

Onthulling
Het monument is onthuld op 4 mei 1946.

Het herinnering aan de slachtoffers wordt levend gehouden door de Vrienden van het Monument Appelweg.

Locatie
Het monument is geplaatst tegenover de voormalige Juliana van Stolbergkazerne, gelegen op de hoek Appelweg/Westerstraat te Amersfoort.

Bronnen

  • Gemeente Amersfoort;
  • Om niet te vergeten. De Tweede Wereldoorlog herdacht in Amersfoort van Joost van der Spek. (Amersfoort, 2e druk, juni 2000);
  • www.kampamersfoort.nl;
  • De stad Amersfoort. 21 maart 2018. blz 5.

Herdenking aanmelden

Op 4 mei vindt de Nationale Herdenking plaats en wordt er in heel Nederland herdacht. Daarnaast zijn er door het jaar heen herdenkingen waar specifieke groepen slachtoffers of bijzondere gebeurtenissen worden herdacht, zoals de Indiëherdenking op 15 augustus en de Nationale Holocaust Herdenking (laatste zondag van januari).
Wij brengen al deze herdenkingen onder in de herdenkingskalender. Alle herdenkingen van de Tweede Wereldoorlog en oorlogssituaties en vredesoperaties daarna in Nederland kunt u aanmelden.
Er is nog geen herdenking bij dit monument aangemeld. Dat kunt u hier doen.

Persoonlijke bijdragen van onze bezoekers

Heeft u een persoonlijk verhaal met betrekking tot dit monument en/of de geschiedenis waarnaar deze verwijst? Deel uw verhaal hier en help ons de herinnering aan de Tweede Wereldoorlog levend te houden.

Let op: wilt u een wijziging voor deze monumentpagina (bijvoorbeeld een correctie of aanvulling) doorgeven? Neem dan contact met ons op.

Heeft u een vraag of wilt u ons iets melden? Kijk bij de veel gestelde vragen of stuur ons een bericht