Adopteer een monument

Herdachte groepen: Burgerslachtoffers, Vervolgden Nederland
Ontwerper: Hans Krieks
Onthulling: 2 januari 1947
Adopteer dit monument.

Amsterdam, monument aan de Nieuwe Looiersdwarsstraat (foto: Nationaal Comité 4 en 5 mei)

Het monument

Vorm en materiaal
Het monument aan de Nieuwe Looiersdwarsstraat te Amsterdam is een gedenksteen.

Tekst
De tekst op de gedenksteen luidt:

'TER BLIJVENDE
HERINNERING
AAN
D. PEREIRA
J. MIJDEMA
S. LEVISON
M. RODRIGUES
A. V.D. HOEDEN
T. COOPMAN
E. COHEN
E. VUISJE
R. VAN WITZEN
E. PRINS-DE ROOY
J. DE MAGTIGE
H. NUNES VAS
GEVALLEN ALS
SLACHTOFFERS
VAN DE DUITSE
TERREUR
1940-1945
HUN COLLEGA'S DER
W.S.B.Z.'

Informatie van de Oorlogsgravenstichting over slachtoffers

Op dit moment is dit monument nog niet gekoppeld aan personen uit het bestand van de Oorlogsgravenstichting.

Weet u of er op dit monument een naam voorkomt die ook bij de Oorlogsgravenstichting bekend is? Ga dan naar de website van de Oorlogsgravenstichting, zoek de persoon in de database en koppel dit monument aan deze persoon. U moet hiervoor wel een account aanmaken bij de Oorlogsgravenstichting. Na de koppeling verschijnt de naam van het slachtoffer op deze pagina.

Locatie niet correct? Geef een verbeterde locatie door.

De geschiedenis

Het monument aan de Nieuwe Looiersdwarsstraat te Amsterdam is opgericht ter nagedachtenis aan twaalf personeelsleden van de W.S.B.Z. (Dienst der Gemeentelijke Was- en Schoonmaak-, Bad- en Zweminrichting) die tijdens de bezettingsjaren door oorlogshandelingen zijn omgekomen.

De namen van de twaalf slachtoffers luiden:

E. Cohen, T. Coopman, A. v.d. Hoeden, S. Levison, J. de Magtige, J. Mijdema, H. Nunes Vas, D. Pereira, E. Prins-De Rooy, M. Rodrigues, E. Vuisje en R. van Witzen.

De W.S.B.Z exploiteerde de badhuizen en zwembaden van de stad, maakte ziekenhuizen, bejaardenhuizen en scholen schoon en deed de was voor deze instellingen. Bij de dienst waren ten tijde van de aanvang van de Tweede Wereldoorlog 1.200 mensen werkzaam. Vanaf 1943 werd het echter steeds moeilijker om het bedrijf draaiende te houden, vanwege het uitvallen van elektriciteit en gebrek aan brandstoffen. Ook waren er grote problemen met het aantrekken van personeel. De mannen die bij de dienst werkzaam waren verschenen niet meer op het werk vanwege het feit dat ze ondergedoken zaten, of omdat ze door de bezetter waren opgepakt.

In 1944 werden op last van de bezetter honderd mensen ontslagen, waaronder de directeur en de secretaris. Er werd geprobeerd enkele belangrijke onderdelen van de wasserij in beslag te nemen voor vervoer naar gebombardeerde Duitse steden, maar dit is door het overgebleven personeel voorkomen. Ook wisten zij er vaak een stokje voor te steken dat de Duitsers materialen van de W.S.B.Z. roofde.

In het laatste jaar van de oorlog was het schoonmaakwerk van de W.S.B.Z. vrijwel onmogelijk geworden. Niet alleen vanwege het gebrek aan materialen, maar ook vanwege het door de hongerwinter verzwakte personeel. De acht Amsterdamse badhuizen waren in dit jaar alleen nog toegankelijk voor leden van de Binnenlandse Strijdkrachten en geallieerde soldaten.

Onthulling
Het monument is onthuld op 2 januari 1947.

Locatie
Het monument bevindt zich in het trappenhuis van kinderdagverblijf Uk aan de Nieuwe Looiersdwarsstraat 15-17 in Amsterdam.

Bronnen

  • Om nooit te vergeten - Amsterdamse monumenten en gedenktekens ter herinnering aan de Tweede Wereldoorlog van Mies Bouhuys en Boris Klatser. (Bussum, Produktie Uitgeverij Thoth, 1995). ISBN 90 6868 124 9;
  • Vertel de verhalen van Frans Heddema en Margit Willems, uitgegeven door Stadsdeel Amsterdam-Centrum (2005). ISBN 90-9019166-6.

Herdenking aanmelden

Op 4 mei vindt de Nationale Herdenking plaats en wordt er in heel Nederland herdacht. Daarnaast zijn er door het jaar heen herdenkingen waar specifieke groepen slachtoffers of bijzondere gebeurtenissen worden herdacht, zoals de Indiëherdenking op 15 augustus en de Nationale Holocaust Herdenking (laatste zondag van januari).
Wij brengen al deze herdenkingen onder in de herdenkingskalender. Alle herdenkingen van de Tweede Wereldoorlog en oorlogssituaties en vredesoperaties daarna in Nederland kunt u aanmelden.
Er is nog geen herdenking bij dit monument aangemeld. Dat kunt u hier doen.

Persoonlijke bijdragen van onze bezoekers

Heeft u een persoonlijk verhaal met betrekking tot dit monument en/of de geschiedenis waarnaar deze verwijst? Deel uw verhaal hier en help ons de herinnering aan de Tweede Wereldoorlog levend te houden.

Let op: wilt u een wijziging voor deze monumentpagina (bijvoorbeeld een correctie of aanvulling) doorgeven? Neem dan contact met ons op.

Heeft u een vraag of wilt u ons iets melden? Kijk bij de veel gestelde vragen of stuur ons een bericht