Adopteer een monument

Herdachte groepen: Vervolgden Nederland, Verzet Nederland
Ontwerper: Ben Guntenaar
Onthulling: 21 november 1945
Adopteer dit monument.

Amsterdam, 'Sint-Joris en de draak' (foto : B. van Bohemen / NIOD)

Het monument

Vorm en materiaal
Het monument 'Sint-Joris en de draak' in Amsterdam is een wit natuurstenen reliëf van een mannenfiguur die een draak doodt.

Tekst
De tekst op het reliëf luidt:

'SUBMERGO UNICA UT EMERGAM 1943 MEI 1945'.

Dit betekent: 'Ik duik onder om boven te komen'.

Symboliek
Het verhaal van St.-Joris en de draak is een vroeg-christelijke legende uit de vijfde eeuw. Sinds de elfde eeuw staat deze vertelling symbool voor de strijd tussen goed en kwaad.

Informatie van de Oorlogsgravenstichting over slachtoffers

Op dit moment is dit monument nog niet gekoppeld aan personen uit het bestand van de Oorlogsgravenstichting.

Weet u of er op dit monument een naam voorkomt die ook bij de Oorlogsgravenstichting bekend is? Ga dan naar de website van de Oorlogsgravenstichting, zoek de persoon in de database en koppel dit monument aan deze persoon. U moet hiervoor wel een account aanmaken bij de Oorlogsgravenstichting. Na de koppeling verschijnt de naam van het slachtoffer op deze pagina.

Locatie niet correct? Geef een verbeterde locatie door.

De geschiedenis

Het monument 'Sint-Joris en de draak' in Amsterdam herinnert aan de redding van twaalf joodse burgers.

Het pand aan de Reguliersgracht 34 deed tijdens de bezettingsjaren dienst als onderduikadres. Het was een studentenhuis van het dispuut Unica, maar afgezien van de 22-jarige Ivo Schöffer waren alle studenten in 1943 vertrokken. Ivo en zijn zus Lydia verschaften tussen 1943 en 1945 onderdak aan twaalf vaste joodse onderduikers, en aan een wisselend aantal tijdelijke logees. Lydia was expert in het vervalsen van identiteitsbewijzen, ze vervalste er tijdens de oorlog meer dan duizend. Zo had ze ook voor haar broer een vals bewijs gemaakt dat aangaf dat hij zestien was. Op deze manier kon hij zonder risico over straat en zijn illegale werk doen.

De eerste onderduikers waren Ivo's vriend Gideon Kahn, zijn moeder en zijn tante. Later kwamen de joods-Duitse Erna Koopmann-Berg en haar man erbij. Om zo min mogelijk argwaan te wekken liepen vrienden en bekenden van Ivo het pand in en uit om de suggestie te wekken dat er studenten woonden. Ivo deed oefeningen om te zorgen dat de onderduikers binnen twee minuten op zolder konden komen. Om de verveling te verdrijven hield Ivo lezingen en gaf een EHBO-cursus. Gideon Kahn vertelde over de joodse geschiedenis. Ivo's ouders en zijn tante kwamen regelmatig op bezoek. Eens per maand mochten de onderduikers van Ivo een kwartier luchten, na het invallen van de duisternis en voor het ingaan van de avondklok. Alleen Erna kwam regelmatig buiten om boodschappen te doen. Zij liep weinig risico vanwege haar niet-joodse uiterlijk en Duitse accent. De NSB-huisbaas had niets in de gaten van de aanwezigheid van de onderduikers. Iedere maand kwam hij de huur ophalen. Éen keer kwam er een Duitser aan de deur, maar deze bleek zich in het adres vergist te hebben.

De verbazing van de buurtbewoners was groot toen er na de bevrijding twaalf mensen uit het pand aan de Reguliersgracht kwamen. Niemand had ooit iets gemerkt van hun aanwezigheid. De familie Schöffer kreeg de Yad Vashem-onderscheiding voor hun heldhaftige optreden tijdens de Tweede Wereldoorlog.

Onthulling
Het monument is onthuld op 21 november 1945.

Locatie
Het gedenkteken is aangebracht op de gevel van een pand aan de Reguliersgracht te Amsterdam.

Bronnen

  • Om nooit te vergeten - Amsterdamse monumenten en gedenktekens ter herinnering aan de Tweede Wereldoorlog van Mies Bouhuys en Boris Klatser. (Bussum, Produktie Uitgeverij Thoth, 1995). ISBN 90 6868 124 9;
  • Vertel de verhalen van Frans Heddema en Margit Willems (Stadsdeel Amsterdam-Centrum, 2005). ISBN 90-9019166-6.

Herdenking aanmelden

Op 4 mei vindt de Nationale Herdenking plaats en wordt er in heel Nederland herdacht. Daarnaast zijn er door het jaar heen herdenkingen waar specifieke groepen slachtoffers of bijzondere gebeurtenissen worden herdacht, zoals de Indiëherdenking op 15 augustus en de Nationale Holocaust Herdenking (laatste zondag van januari).
Wij brengen al deze herdenkingen onder in de herdenkingskalender. Alle herdenkingen van de Tweede Wereldoorlog en oorlogssituaties en vredesoperaties daarna in Nederland kunt u aanmelden.
Er is nog geen herdenking bij dit monument aangemeld. Dat kunt u hier doen.

Persoonlijke bijdragen van onze bezoekers

Heeft u een persoonlijk verhaal met betrekking tot dit monument en/of de geschiedenis waarnaar deze verwijst? Deel uw verhaal hier en help ons de herinnering aan de Tweede Wereldoorlog levend te houden.

Let op: wilt u een wijziging voor deze monumentpagina (bijvoorbeeld een correctie of aanvulling) doorgeven? Neem dan contact met ons op.

Heeft u een vraag of wilt u ons iets melden? Kijk bij de veel gestelde vragen of stuur ons een bericht